Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Кәбеҫтә, редис, шалҡан, торма
Кәбеҫтә, редис, шалҡан, торма Кәбеҫтә килаһы – был ауырыу кәбеҫтә төркөмөнә ингән барлыҡ культураларҙы ла зарарлай. Сирле үҫемлек­тең тамырында оро барлыҡҡа килә. Кила менән зарар­ланған кәбеҫтә күсәнгә йомарланмай. Ауырыу үҫентеләр күсереп ултыртыуға яраҡһыҙ. Вирус ауырыуы тупраҡтан күсә, ә ул тупраҡта 5-6 йыл һаҡлана.Ҡара аяҡ – был бәшмәк ауырыуы үҫентенең тамыр муйынсаһын зарарлай. Һабаҡтар нәҙегәйеп ҡарая. Үҫемлек сереп юҡҡа сыға. Асыҡ һауала үҫентеләр һирәк зарарлана. Инфекция тупраҡта, үҫенте ҡалдыҡтарында һаҡлана. Тупраҡ һәм һауа ныҡ дымлы булһа, ауырыу айырыуса тиҙ тарала. Теплицаларҙа, тәҙрә төбөндә үҫтерелгән үҫентеләргә һыуҙы самалап һибергә, теплицаларҙы даими елләтеп торорға кәрәк.
Онло ысыҡ – был бәшмәк ауырыуы кәбеҫтә үҫентеһен зарарлай. Япраҡтың өҫкө яғында һарғылт таптар барлыҡҡа килә, ә аҫҡы яғында аҡһыл ҡуныҡтар хасил була. Был ҡурҡыныс ауырыу кәбеҫтә үҫентеләрен юҡ итергә мөмкин. Ауырыу үҫенте ҡалдыҡтарынан күсә.
Тамырҙың һәм һабаҡтың ҡоро сереүе (фомоз) – үҫентеләрҙә ҡара нөктәле көрән таптар хасил була. Кәбеҫтәнең япраҡ һабаҡсаһында, тамырында аҡһыл-көрән таптар барлыҡҡа килә. Шалҡан, торма культуралары ла ошондай ауырыу менән зарарлана. Тупраҡтың артыҡ дымлы булыуынан килә.
Фузариоз – бәшмәк ауырыуы, кәбеҫтә культуралары төркөмөнә ингән үҫемлектәрҙең күҙәнәктәренә үтеп инә. Үҫемлектәрҙең япрағы һарғайып ҡойола, кәбеҫтәнең күсәне ваҡ була йәки һулып юҡҡа сыға. Фузариоз үҫемлек ҡалдыҡтары аша тарала, зарарланған тупраҡтан да күсә.
Алдаҡсы онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы, үҫемлектәр­ҙең үҫеү нөктәһен зарарлай. Япраҡтар аҡһыл-йәшел төҫкә инә, улар ҡата, бөгәрләнә, ҡытыршылана, унан һорғолт төҫтәге ҡуныҡ ҡаплай. Зарарланған япраҡтар юҡҡа сыға.
Бәшмәк үҫемлек ҡалдыҡтарында һәм орлоҡта ҡышлай. Был ауырыу ямғырлы, һалҡын йәйҙә тарала.
Мазайка – вирус ауырыуы. Зарарланған үҫентенең япрағында төрлө ҙурлыҡта, формала аҡһыл-йәшел таптар барлыҡҡа килә. Йыш ҡына япраҡтар бөгәрләнә. Үҫемлектәр насар үҫә. Вирусты һут һурыусы беттәр һәм талпандар тарата.

Кишер, петрушка, укроп, сельдерей

Алдаҡсы онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы. Япраҡтың өҫкө яғында аҡ таптар хасил була. Ә аҫҡы яғында аҡ ҡуныҡ һәм көрән төҫтәге таптар хасил була. Зарарланған япраҡтар ҡорой. Ҡойоп яуған ямғыр тарата.
Ҡара сереү – бәшмәк ауырыуы. Шытымдарҙа ҡара аяҡ формаһында күренә. Япраҡтар тап менән ҡаплана. Таптар һарғая, көрән төҫкә инә, ҡарая һәм ҡорой. Инфекция орлоҡ, үҫенте ҡалдыҡтары аша тарала.

Ҡыяр, ҡабаҡ, ташҡабаҡ, патиссон

Антракноз – бәшмәк ауырыуы. Ул теплицаларҙа ныҡ таралған. Япраҡта йоморо таптар барлыҡҡа килә, улар ҙу­райып бер-береһе менән тоташа. Унан япраҡ көрән төҫкә инеп ҡорой. Һабаҡтарҙы, үҫентеләрҙе оҙонса таптар баҫып ала. Зарарланған ҡыяр бөрөшөп серей. Ауырыу йәй буйы зарарлай.
Инфекция үҫенте ҡалдыҡтарында, орлоҡта ҡышлай. Ул уңышты кәметә, ҡыярҙың сифатын төшөрә.
Онло ысыҡ – бәшмәк ауырыуы ҡыяр, ташҡабаҡ, ҡабаҡ, патиссондың һабағын, япрағын зарарлай. Һауа артыҡ дым­лы булһа, ысыҡ төшкәндә ауырыу киң тарала. Япраҡтың аҫҡы яғында аҡ таптар ҙурайып бергә тоташа. Япраҡты он­ло ҡуныҡ ҡаплап ала. Унан һарғылт-йәшел төҫкә инә. Япраҡ ҡытыршылана, һарғая. Һөҙөмтәлә уңышҡа зыян килә, ҡыярҙың сифаты насарая.
Фузариоз һулыу – бәшмәк ауырыуы, ҡыярҙы зарарлай. Шытып сыҡҡас, йәш үҫентенең тамыры һәм һабаҡтың өҫкө өлөшө серей. Ауырыу менән зарарланған ҡыяр үҫентеһенең аҫҡы япрағында таптар барлыҡҡа килә. Япраҡтар һулып ҡорой башлай. Күп осраҡта үҫентенең тамыры һәм тамыр муйынсаһы серей.
Аскохитоз – бәшмәк ауырыуы. Теплицала, парниктарҙа үҫемлектең һабағын һәм япраҡтарын зарарлай. Ҡара нөк­тәләр, һорғолт таптар хасил була. Һабаҡтар һәм япраҡтар ҡорой, үҫемлек юҡҡа сыға.
Үҫемлектең саманан тыш ҡуйы булыуы, һауа дымлы­лығының ҡапыл алмашыныуы, һауа һәм тупраҡтың артыҡ дымлы булыуы ауырыуҙың таралыуына булышлыҡ итә.

Помидор

Фитофтороз – бәшмәк ауырыуы. Үҫентенең бөтә органдарын зарарлай. Йәшел помидор ошо ауырыу арҡаһында сереп юҡҡа сыға. Үҫентенең япрағын һәм һабағын көрән-һары (дәрсен) төҫтәге таптар ҡаплап ала. Япраҡтың аҫҡы яғында аҡ ялтырауыҡлы ҡуныҡ барлыҡҡа килә. Һабаҡтарын һәм япраҡ һабаҡсаларын ҡара (дәрсен) төҫлө һыҙаттар ҡаплап ала. Һауа ҡоро булһа, зарарланған үҫем­лектәр ҡорой, ә инде һауа һәм тупраҡ дымлылығы юғары булһа – серей. Помидорҙа көрән таптар хасил була. Һуңынан таптар бөтә емеште баҫып ала, помидор йомшарып серей.
Һалҡын һәм ямғырлы килгән йәйҙә, төнгө һалҡындарҙа, һалҡын ысыҡ, томан төшкәндә, һауа дымлылығы артыҡ булғанда ауырыу бик тиҙ тарала, уңышҡа, помидорҙың сифатына ныҡ зыян килтерә.
Инфекция помидор һәм картуф үҫентеләренең ҡалдыҡтарында һаҡлана. Улар – был ҡурҡыныс ауырыуҙы таратыуҙа төп сығанаҡ.
Макроспориоз – бәшмәк ауырыуы, картуф һәм помидор үҫентеләрен зарарлай.
Япраҡтарҙа эре, йоморо (дәрсен) төҫтәге таптар хасил була. Таптар ҙурая, бер-береһе менән тоташа. Һөҙөмтәлә япраҡтар ҡороп юҡҡа сыға, ә помидорҙа ҡара таптар, ҡара бәрхәтле ҡуныҡ барлыҡҡа килә. Үҫентенең үҫеше әкренәйә, уңыш кәмей.
Инфекция тупраҡта, үҫенте ҡалдыҡтарында, орлоҡта һаҡлана.

С. Хажиевтың ”Баҡсасы белешмәһе” китабынан.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Тәҙрә төбөм "гөл" генә!

Тәҙрә төбөм "гөл" генә! 31.03.2019 // Баҡса

Беҙҙең һауа шарттарында йылылыҡ яратҡан культураларҙың үрсетмәһен йыш ҡына тәҙрә төбөндә үҫтерәләр....

Тотош уҡырға 814

"Үҫенте" кәңәш бирә

"Үҫенте" кәңәш бирә 21.03.2019 // Баҡса

Баҡса үҫтерергә яратҡандар өсөн яңы миҙгел яҡынлаша. Улар орлоҡтар һайлай, үҫентеләр ултырта,...

Тотош уҡырға 406

Сәсеү өсөн орлоҡ һайлау серҙәре

Сәсеү өсөн орлоҡ һайлау серҙәре 15.03.2019 // Баҡса

Баҡсала мул уңыш үҫтереү иң тәү сиратта дөрөҫ һай­лан­ған орлоҡҡа бәйле. Юҡҡа ғына хал­ҡы­быҙ “Ни...

Тотош уҡырға 302

Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә

Көҙгө байлыҡ өҫтәлдәрҙә 16.10.2018 // Баҡса

Ғәжәйеп ризыҡ Йәшел помидорҙы йыуып, мейестә йомшарғансы бешереп алырға ла ит турағыс аша...

Тотош уҡырға 404

Ағас ботағы айырылһа…

Ағас ботағы айырылһа… 16.10.2018 // Баҡса

Һеҙ быйыл мул уңыш йыйҙығыҙ. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, алмағасығыҙҙың кәрәкле бер ботағы айырылып төшкән....

Тотош уҡырға 372

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға

Сылтыр-сылтыр “йылға” аға 16.10.2018 // Баҡса

Баҡса ул йәшелсә, емеш үҫтереү урыны ғына түгел, унда ял итеү өсөн дә уңайлы шарттар булдырылырға...

Тотош уҡырға 389

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур

Көҙгө тәрбиәнең әһәмиәте ҙур 16.10.2018 // Баҡса

Уңыштар йыйып алынып, һалҡын көндәр ныҡлап башланғансы баҡсасылар өсөн айырым осор һанала. Яңы...

Тотош уҡырға 417

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың

Белеп ултыртһаң — отолмаҫһың 16.10.2018 // Баҡса

Тәбиғәт шарттарына ҡарап, элегерәк көньяҡ халыҡтары Башҡортостанды “йәшел помидорҙар иле” тип...

Тотош уҡырға 395

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла!

Үҙ баҡсаңдыҡын һайла! 26.09.2018 // Баҡса

Түбәнге Яйыҡбай – Һаҡмар йылғаһына һыйынып ҡына ултырған, әллә ни ҙур булмаған ауылдарҙан. Мәгәр...

Тотош уҡырға 460

Лимондар ҡайҙа үҫә?

Лимондар ҡайҙа үҫә? 25.09.2018 // Баҡса

Республикабыҙҙың ғорурлығы ул Өфөләге лимонарий. Уңған ғалим-биолог Фәриҙә Садиҡова тырышлығы менән...

Тотош уҡырға 367

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла

Ҙур ҙа түгел, уңайлы ла 18.09.2018 // Баҡса

Күптәр “Йорт-ҡура” битендә өй, мал һарайы төҙөү, башҡа эштәр тураһында баҫыуҙы һорап яҙа. Әлбиттә,...

Тотош уҡырға 375

Уңышты нисек һаҡларға?

Уңышты нисек һаҡларға? 18.09.2018 // Баҡса

Сөгөлдөр һәйбәт һаҡланһын өсөн һабағын ҡул менән бороп өҙмәгеҙ, ә төбөн 1-1,5 сантиметр оҙонлоғонда...

Тотош уҡырға 415