Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Башҡорт аҡ май кеүек

Тел дә тел тип күп һөйләйбеҙ. Башҡортлоҡ телдә генә кеүек күрә башлай ҡайһы берәүҙәр, ә үҙҙәренең фиғеле төптө башҡорт түгел. Башҡорт телен өйрәнгән сит милләт кешеһен хәтерләтә улар.
* * *
Тел белмәй ҙә асылы менән башҡорт булып үҫеп еткән әллә күпме ҡала башҡорто бар. Тел белмәү сәбәптәре ул кешелә генә түгел, ата-әсәһе тырышмағандан да түгел, хатта насар ишетеү арҡаһында ла (өндәрҙе ишетмәй, шуға күрә әйтә алмай), ниндәйҙер ауырыу арҡаһында ла теле оҙаҡ сыҡмай, телде өйрәнә алмаған кешеләр була.
* * *
Телде белеү бик мөһим, әммә асылыбыҙ башҡорт булып ҡалыу унан да мөһимерәк! “Башҡорт аҡ май кеүек, – тигәйне бер саҡ бер танышым. – Аҡ май – иң тәмле май, әммә боҙолһа ағыуға әйләнә”.

Имеш, яңыса йәшәргә өйрәнәбеҙ тип беҙ бик күп яман ғәҙәттәргә өйрәнәбеҙ. Ситтәрҙән өйрәнәбеҙ икән – яҡшыһын өйрәнәйек, туғандар! Боҙолмайыҡ, аҡ май боҙолһа ағыуға әйләнә икәнен онотмайыҡ!
* * *
Милләт хаҡына, туған тел хаҡына турғай суҡышындай бер нәмә ҡылһалар, бар донъяға шуны яр итеп, мин бына шуны эшләнем, ә ниңә тегеләр шулай итмәгән, былар былай итмәгән тип кеше күҙен суҡырға тотонған бәндәләр күренә башланы. Эшләгәнһең икән – был бит һинең бурысың!
Һәр башҡорт милләт хаҡына көсөнән килгәнен эшләргә бурыслы, милләт тип уйламаһа, ата-бабам хаҡына, улар рухына тип эшләһен! Шул уҡ ваҡытта башҡалар эшләгәнде күрә лә белмәй улар!
* * *
Рәми Ғариповтың туған тел тура­һындағы шиғырын килтереп сығаралар ҙа, ә ниңә бөгөнгө яҙыусылар шулай яҙмай, тиҙәр! Яҙалар, бик көслө әҫәрҙәр бар! Тик уҡымайһығыҙ бит, дәғүә белдереүселәр! Юғиһә, белер инегеҙ!

Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!
* * *
Милли мәсьәләлә ваҡ нәмә юҡ, фил сысҡандан юҡҡа ҡурҡмай. Шуға күрә һәр кемебеҙ ҡулынан килгәнен эшләргә тырышһын.

Кем әле Википедия ирекмәне түгел – шунда саҡырам. Хәҙер виртуалда беҙҙе донъяның төрлө тарафтарынан инеп уҡыйҙар, телебеҙҙе белмәгәндәр машина тәржемәһе аша уҡый. Яндекс та википедистар ярҙамында тулылана, камиллаша, тик ул әле ныҡлы эшләүҙе көтә.

Үҙебеҙ хаҡында һөйләйек! Үҙебеҙҙе үҙебеҙ ҙә беләйек, башҡорт булып тыуыу ғына етмәй, башҡорт кем ул тигән һорауға ла яуап бирә беләйек, өйрәтәйек.
* * *
Хәҙер һайлауҙарҙа туған телдә бюллетень менән тауыш бирергә теләүселәр арта.

Металлургия комбинатында бик тәнҡитләргә яратыусы ағай була торғайны. Шул һайлауға татар телендә бюллетень таптырып алған. Үҙе шуның һыртына етәкселекте тәнҡитләп әллә нәмәләр яҙып бөткән. Ҡултамға ҡуймаған. Кем яҙғанын асыҡлағандар ҙа, әйҙә йөрөттөләр уны клевета яҙған тип. Кеше, ҡайҙан белгәндәр, тип аптырашҡан булды. Татар телендә бюллетень таптырыусы бер үҙе булғандыр инде, уны асыҡлау ҡыйынмы ни.
Был 70-се йылдарға тиклем булды.
* * *
Бер йылы Мәскәүҙә күп балалы ғаиләләргә бағышланған ниндәйҙер сара булды. Бүләктәр тапшырылғанды “Беренсе” каналдан күрһәттеләр. Рәсәйҙең төрлө төбәктәренән килгәйнеләр. Бүләк алғандарҙың бисәләре сыға ла һөйләй, сыға ла һөйләй. Сират кавказдарға етә башланы. Үәт, мин әйтәм, хәҙер ирҙәр һөйләйәсәк! Тап шулай булды ла – ғаилә башлыҡтары сығып һөйләне! Матур һөйләнеләр, хатта күҙҙән йәштәр сыҡты – бына бит атай тәрбиәһе!

Беҙ кем тәрбиәләйбеҙ?
* * *
Күрше йәшәгән ике бер туған әбейҙе белә инем. Икеһе лә бик оло йәштә, туҡһанға етеп баралар, әммә ныҡ ҡыналар, тик ултырмайҙар.
Бер хәлдәрен белеп китәйем тип юл ыңғай инһәм, береһе өйҙә юҡ, икенсеһе һуҡрана-һуҡрана бәрәңгенән ҡорт йыйып йөрөй. Апаһына зарлана: ҡортон йыя ла минең яҡҡа ырғыта, ти. Үҙе лә шулай иттеме-юҡмы, гонаһына инмәйем, аралағы кәртә янында йөрөй ине былай.
Сабый аҡылы ингәнсе йәшәргә яҙмаһын ине.
* * *
Туҡтаным, тутҡаным, туҡраным.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа...

"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа... 30.03.2019 // Әҙәбиәт

Белорет районының Абҙаҡ мәктәбендә әҙиптәр менән осрашыуҙар даими үтеп тора....

Тотош уҡырға 183

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын...

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын... 29.03.2019 // Әҙәбиәт

28 мартта Башҡортостан Автономияһы көрәшсеһе, азатлыҡ йырсыһы, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, шағир...

Тотош уҡырға 414

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек!

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек! 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Мин бәләкәй саҡта ул журнал “Пионер” тип атала ине. Беҙ уны шул тиклем яратып, көтөп алып уҡыныҡ....

Тотош уҡырға 259

Бала саҡ иле баҫмаһы

Бала саҡ иле баҫмаһы 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Алыҫ 1929 йылдың мартында Башҡортостан балалары “Керпе” тип аталған йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы...

Тотош уҡырға 253

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар 27.03.2019 // Әҙәбиәт

Башҡортостан – тиңдәргә-тиң илем, Һиндә һалдыҡ дуҫлыҡ һарайын. Таңдай балҡып һинең килер көнөң,...

Тотош уҡырға 144

“Китапты йөкмәткеһе өсөн уҡымайым”
Каникул тылсымға бай булмаҡсы

Каникул тылсымға бай булмаҡсы 23.03.2019 // Әҙәбиәт

Учалыла “Бөйөк тылсымсы – театр” тип исемләнгән балалар китабы аҙналығы башланды....

Тотош уҡырға 233

“Башҡортостан – баш йортобоҙ”

“Башҡортостан – баш йортобоҙ” 22.03.2019 // Әҙәбиәт

Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә уҙған түңәрәк өҫтәл ошолай атала....

Тотош уҡырға 194

Һин дә флешмобҡа ҡушыл!

Һин дә флешмобҡа ҡушыл! 21.03.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн – Бөтә донъя шиғриәт көнө. Уның тарихы тамырҙары менән 1999 йылға барып тоташа: Францияның...

Тотош уҡырға 201

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Әле Әбйәлил районының Яҡтыкүл шифаханаһында бер төркөм яҙыусылар һаулығын нығыта, ял итә. Ошо...

Тотош уҡырға 259

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында әҙәбиәт һөйөүселәр һәм яҙыусылар араһында йылы күпер һалыуға...

Тотош уҡырға 192

Фәнзил САНЪЯРОВ:  "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!"

Фәнзил САНЪЯРОВ: "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!" 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Ҡоролтайға әҙерләнәм Башҡорттарым Йәнә ҡор йыясаҡ, Бишенсегә үтер Ҡоролтай. Кәңәш-төңәш итер мәл...

Тотош уҡырға 380