Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ябайлыҡта — бөйөклөк, ти затым, ҡурай ябайлығы һиндә, халҡым
Ябайлыҡта — бөйөклөк, ти затым,  ҡурай ябайлығы һиндә, халҡым Рәсәй

Рус түгелмен, ләкин россиянмын,*
Был һүҙҙәрҙән кемдер ниңә сәсәй?
Башҡортостан — изге ватаныбыҙ,
Һынмаҫ ҡалҡаныбыҙ әммә — Рәсәй.
Был — аманат ата-бабаларҙан,
Был — быуаттар заңы, был — зарурлыҡ.
Сикләнеүҙә, сик белмәүҙә түгел,
Ҡанда йәки ҡында түгел ҙурлыҡ.
Был тиңлек һуң аҙһынырлыҡмы ни,
Килдек уға үтеп һынауҙарҙан.
Өнәмәй тик доллар, һала ҡотҡо,
Беҙме ҡаушар зат ул янауҙарҙан?!
Ниңә әле, тимен, барлыҡ донъя
Уға бөгөн баш эйергә тейеш?
Бик тә хәләл миңә үҙ илемдә,
Үҙ көнөмдә ҡулға тейер өлөш.
Юҡ, ҡымшанмаҫ Рәсәй ҡаялары,
Өркөтөрмө ҡоҙғон ыласынды?
Рәсәй бит ул! Беҙгә ҡаныҡҡандың
Бөттө өнө, юҡҡа ул ҡырсынды.
Был — мәртәбә. Ил яҙмышын уйлап
Айбарланыу уйҙы ҙурға һала.
Ниҙәрҙер бит көрһөндөргәндә лә,
Йәндә ышаныс һәм өмөт ҡала.
Рус түгелмен, ләкин россиянмын,
Был хаҡ һүҙҙәр телдән-телгә күсә.
Башҡортостан — изге ватаныбыҙ,
Һынмаҫ ҡалҡаныбыҙ әммә — Рәсәй.


Ябайлыҡ

Моңдар тәрәнлеге әшкәрткәнме —
Ҡурайға ул мотлаҡ нисә уйым?
Шул асылды асҡан ҡанбабаға
Быуаттарҙан аша етһә буйым,
Бер кем алдында ла булмағанса
Баштарымды эйер инем ихлас.
Ябайлыҡта — бөйөклөк, ти затым,
Ҡурай ябайлығы халҡыма хас.


Йәмғиәттә

Йәмғиәттә йәшәп, йәмғиәттән
Азат булып булмай, тигән Маркс.
Йәмғиәтте ҡай саҡ, ил-ҡәүемде
Килтерә бит кемдер арҡыс-торҡос.
Булмаһасы яңы тетрәнеүҙәр —
Ғәмлеләрҙә бөгөн шул теләктер.
Йәмғиәт һәм Шәхес… Уйландыра.
Ҡайһыһы һәм ҡасан төп терәктер?
“Һин тышаулы түгелһең дә!” тиер
Үҙ көнө, үҙ йүне өҫтөн заттар.
Азатмы һуң улар йәмғиәттән?!
Улар ҙа бит — өйөрҙәге аттар.


Торатау

Көн матур. Хәл дә арыу.
Торатау буйына, гүйә,
Йыйылған ете ырыу.

Мәж килә ҡарты-йәше.
Кинәнә халыҡ ял алып,
Көйлө ғәмәле, эше.

Йәшәгеҙ, ти, иҫән-һау!
Ошо фатихала тора
Был милли тау, изге тау.

Яҡты рухлы телмәрҙәр.
Шулай бында әүәлдән үк
Кәңәш ҡорған элгәрҙәр.

Юрап һәр саҡ хаҡ яҙмыш,
Байраммы, хәлдәр хайранмы,
Алғандар бында алғыш.

Аҫабаларға — алҡыш:
Бында — Салауат Кәримдәр,
Һәр кем йөҙөндә — балҡыш.

Арала иң олоһо
Мин булғанға тейҙе, ахыры,
Мәртәбәнең йылыһы.

Башҡортостан әләмен
Тапшырҙылар минең ҡулға,
Был — аманат, беләмен.

Тотоноп таштарына,
Үрмәләйбеҙ Әфтәх менән
Торатау баштарына.

Күңелдә беҙҙең — ҙурлыҡ,
Күңелде биләй ғорурлыҡ,
Бына — һырт! Һай, хозурлыҡ!

Елберҙәй әләмебеҙ!
Күпме киңлектәргә етә
Сәмебеҙ, сәләмебеҙ!

Көн матур. Хәл дә арыу.
Торатау буйында, гүйә,
Гөр килә ете ырыу.

Иманыбыҙ өндәшә:
Туплап беҙҙе, хуплап беҙҙе,
Йәшә, Торатау, йәшә!


Интернет

Замандың бер ғилләһелер инде:
Интернетта фекер алышалар.
Шиғыр-миғыр унда яҙышалар,
Интернетта хатта ҡауышалар.
Арбап, ҡармап алыр соңғол, гүйә,
Бар донъяны үҙенә упҡан һымаҡ.
Арын унан — үҙе бер йылылыҡ
Сәхнәләрҙә сәсән ҡойған һамаҡ.
Аһ, йәл миңә бөгөн ҡапланыуы
Йәш-елкенсәктең шул интернетҡа.
Ҡарасҡылар мәхшәрҙәрен ҡарап,
Әйләнмәҫтәр, тимә, шул роботҡа.
Беләм, мәғлүмәтле бәйләнештә
(Әгәр торһа бары игелектән)
Ул да ҡулайҙыр ул. Тик ни ҡәҙәр
Мохтаж икән уға иген иккән?
Көн һәм төн самаһын оноттора,
Тилерткестән былай ҡаныҡтыра.
Хуплаһаң, вай, хупламаһаң да, вай,
Бына хикмәт, бына бер аптыраҡ.
Ҡаплана бит шуға заман ҡоло,
Тәбиғәттән китә һаман йыраҡ —
Әллә инде минән аҡыллыраҡ,
Әллә инде рухын юйыр һармаҡ.
Шулай инде, тағы ла ни булыр,
Интернетҡа хәҙер ауышалар.
Шиғыр-миғыр унда яҙышалар,
Интернетта хатта ҡауышалар.


Мужик

Жив, жив курилка!
Пушкин.

Туҡталышта аллы-артлы тартып,
Уңлы-һуллы бырғай төпсөктәрҙе.
Шелтәләгәс кемдер, тозорайып,
Хаяһыҙын һүҙҙең атып бәрҙе.
Аһ, аҙмы ни беҙҙә тупһыҙлыҡтар!
Иҫән мужик! Телде тешләттерер.
Йүгән йүнләйме сығынсы атты?
Тибешкәклек уны кешнәттерер.
Кешнәп кенә ҡалһа… Ат — ат инде,
Меңдән берәү — был һуң кеше бит, тим.
Был ил, бер ҡараһаң — ир солтаны,
Бер ҡараһаң — мужик ише бит, тим.
Чехов һүрәтләгән мужик — иҫән!
Үҙгәрткеһеҙ микән был булмыштар?
Мужик эстән ҡала шул көйөнсә,
Үҙгәрһә лә хатта ҡоролоштар.
Елгәрелә бары иген генә,
Ни тип әйтмәк инде шунан ары?
Урам ҡай саҡ йәнгә буран, тимен,
Ҡараңғыла сыҡма яңғыҙ-яры.
Власть биргәс, шул мужиктың заты
Әллә кемгә хатта әйләнде бит.
Әйләнгәндәр юғарыла бөгөн
Башбаштаҡтар итеп иләнде бит.
Иҫән мужик! Рәсәй, шөкөр, иҫән —
Тәрбиәнән өҫтөн, әллә түбән.
Етмәйме шул — йәшәп ятам әле,
Теймәһә лә бер ҙә күккә түбәм.
Бара тормош. Булмышынса һәр кем.
Бөтөнөһө лә бит тиң хоҡуҡта.
Туҡталышта, ана, һалмыш мужик,
Тәмәкеһен һаман ул борҡота.

Ҡазанда

Халыҡ шағиры Роберт Миңнуллинға.

Бер дуҫым бар минең, Роберт дуҫым,
Мәшһүрҙәрҙән шәһри Ҡазанда.
Иң беренсе уны хәтерләнем,
Ҡазан тиеп шиғыр яҙғанда.

Юҡтыр унда бары ошо һорау:
Ҡайтаһымы, әллә бараһы.
Күрше хаҡы — Тәңре хаҡы! Шулай
Ҡәрҙәштәрҙең беҙҙә араһы.

Илеш тупрағынан был затлы зат,
Шәжәрәһе әйтә — беҙҙеке.
Ҡазан ҡайнар ине, әйтмәй ҡара,
Һеҙҙеке ул, тиеп, һеҙҙеке.

Ҡазан — Өфө, Өфө — Ҡазан юлы…
Роберт уны бөттө ҡыҫҡартып.
Ғәмәлдәре уның игелекле,
Еңел уның, еңел ҡул арты.

Һүҙҙәрендә уның, йөҙҙәрендә
Тәбиғәттән килгән яҡтылыҡ.
Бындай шағир ниндәй тарафта ла
Күренһен ул нисек ят булып?!

Шундай бер дуҫым бар, Роберт дуҫым,
Мәшһүрҙәрҙән шәһри Ҡазанда.
Иң беренсе уны хәтерләнем,
Ҡазан тиеп шиғыр яҙғанда.

Исемдәр

Исемдәр ҙә кемгә — исем генә,
Һеңдер генә, хәтер ялҡмай.
Исемдәрҙән былай есемдәре
Етәме һуң барып халыҡҡа?
Уҡыймы һуң халыҡ? Мосафирҙай
Гиҙеп сыҡ һин ҡала-ауылды —
Күпме күңелдә ул китап нуры,
Ни ғәләмәт һуң был, ни булды?
Был — быуаттар буйы килгән теләк:
Булһасы бар халыҡ зыялы.
Ғәйепләүҙән түгел — кем берәүгә
Ҡәҙерле тик балыҡ ҡыуалы.
Әҫәрҙәрҙән ҡайҙа әҫәрләнеү,
Рухланыуҙар ҡайҙа уларҙан?
Шиғриәт һуң хасилмы ни бары
Һәр уңайға ҡулай юлдарҙан?
Күҙҙе көсләп асыр заманмы был?!
Асырғанам ҡайһы саҡтарҙа.
Бәйгеләрҙә нисек еңеп була
Дағалары бушаҡ аттарҙа?!
Ә исемдәр? Тик ятлаулы ғына —
Баш ҡоҙалай барса туйҙарҙа.
Үрҙәрҙе үр итеп сағылдырған
Күпме түбәләр бар тауҙарҙа!
Әйтәм тағы: тик исемдәр түгел,
Ҡаҙнаһы бит аса асылын.
…Һин, ҡәрҙәшем, диңгеҙ тип ҡапайма,
Тапап ярҙа бары ҡырсынын.

Бәлә

Күпме бәлә башы — шешәлә шул…
Тыңла һүҙем, булһаң һин егет.
Сирылырһың, бәлки, тағы берәү
Йүнкетә тип ныҡып йә өгөп.
Булманы тип бер ҙә сатаҡлыҡтар,
Минме күтәреүсе түшәмде?
Шарап еңгәс, аҙаҡ толҡа тапмай,
Ризыҡ ҡапмай йәнем өшәнде.
Аһ, кемдәрҙер шарап ҡынамы ни,
Аҡылдарын, гүйә, эсәләр.
Һин бит, туған, ярай, ир затынан,
Алйый хатта ҡай бер бисәләр.
Һин ҡояшҡа ҡара, күҙҙәреңдә
Сағылтыр ул яҡты хистәрең.
Киҫекһеҙҙәр өсөн, ахырыһы,
Ул шомланып байый кистәрен.
Иң ҡыйыны — үҙ-үҙеңде еңеү,
Аҫтыртын ул шомбай шойҡаны.
Күҙеңде ас: кемдер ут йотҡанда,
Кемдер йөрөй эстән шатланып.
Һин имәнгә ҡара — һәр япрағы
Өҙөлмәҫтән уны матурлай.
Милләт олононда бер япраҡһың,
Ниңә иртә ҡыурап ятырға?!
Төбөнә төшөп булмаҫ нәмәләр бар,
Береһе уның, ләғин, шешәлер.
Ул, Бахусҡа* табындырмаҡ булып,
Ихтыярың менән еңешәлер.
Самаһыҙҙар, ғазап ҡына түгел,
Ғазраилға табан ашығыр.
Баштан үткән бәлә булмаһа ул,
Яҙылмаҫ та ине был шиғыр.
––––––––––
*Бахус — антик мифологиялағы йөҙөм һәм шарап аллаһы
Сағыштырыу

Шиғыр яҙыу, гүйә, йорт һалыу ул,
Бағланамы бары ҡул һәм күҙ?
“Һипләйһе лә мүкләйһе” ти әйтем,
Был — шаярып ҡына әйткән һүҙ.
Йортто яңғыҙ күтәреп һин ҡара!
Өмәселәр юҡта — мең бәлә.
Шиғырға ла өмәселәр кәрәк —
Аҡыл менән йөрәк өмәлә.
Әммә йортто күтәрептәр генә,
Башланамы унда тормош, тим.
Ҡот ҡунырмы уға — мең хәстәрҙә
Булмаһаң һин ҡара тырыш, тим.
Шиғырҙа ла шулай: “бура”ны бит
Күтәрә ул хис һәм фекерең.
Камиллыҡҡа ашҡындырған ҡомар
Ҡуя уға тамам йән өрөп.


Дүрт юллыҡтар

Кешеләрҙе билдәләйҙер
Холоҡ, һәләт, зауыҡ, аң.
Кешеләр тәбиғәт һымаҡ:
Кем — көн, кем — төн, кемдер — таң.

***

Башлыҡ дәрәжәһе ниҙә?
Әйтәһең:
— Башлыҡ булыуҙа.
Ниҙә башлыҡ дәрәжәһе?
Әйтәмен:
— Башлы булыуҙа.

***

Марста ла яраҡлашыр әҙәм,
Марста ла әгәр һыу булһа.
Ә моң?.. Тик ул ҡорғаҡһытмаҫ йәнен,
Ерҙән күскән йөрәк һау булһа.

***

Кемдәрҙелер аҡлап була,
Кемдәрҙелер яҡлап була.
Ҡотолғоһоҙ бары намыҫ,
Уны бары һаҡлап була.

***

Ят телдә һөйләшкән — таныш,
Үҙеңсә һөйләшкән — туған.
Икеһен дә ботарлаусы —
Әйтеп булмай: кемдән тыуған?

***

Мәҙәнилек беҙҙә ни кимәлдә?
Сағыла ул хатта юҡ-барҙа.
Күптәр — ҡарап туймаҫ йорттарҙа, тик
Сыҡһа тышҡа, урам сүп-сарҙа.

***

Эт аҫрай өйҙә. Бәрәс ҙурлыҡ.
Үпәсләшә хатта. Үҙ мәйеле.
Сирҡанып мин ситләшәмен өнһөҙ,
Теймәһен тип эт йәнленең еле.

***

Бер ҡатлылыҡ менән ылығыуҙар,
Кем алдында сиселгәнде белмәү —
Хәйерһеҙгә. Йомоҡлоҡ та — насар.
Аҙаҡ шулар — йәнде игәр беләү.

***

Ир һәм ҡатын — икеһе бер шайтан.
Раҫтыр, буғай, урыҫтың был һүҙе.
Икеһе бит ике шайтан булһа,
Йәшәмәк һуң бергә нисек түҙеп?

***

Ыҙғыш ҡойононда ике күрше,
Сәбәпсеме нәфсе йә көнсөллөк?
Ҡулдарына тоттораһы ине
Үҙ-үҙҙәрен һыҙырырҙай селек.

***

Һин үҙең дә хатта белмәгәнде
Һинең хаҡта һөйләү ғәйбәттер ул.
Һин иғтибар үҙәгендә икән,
Был да әле, бәлки, һәйбәттер ул.

***

Ирҙе алтын иткән — ҡатын,
Сепрәк баш булмаһа әгәр.
Ул ир йәнен бағлар уға
Һуңғы һулышҡаса ҡәҙәр.


Автор: Хәсән НАЗАР


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа...

"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа... 30.03.2019 // Әҙәбиәт

Белорет районының Абҙаҡ мәктәбендә әҙиптәр менән осрашыуҙар даими үтеп тора....

Тотош уҡырға 179

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын...

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын... 29.03.2019 // Әҙәбиәт

28 мартта Башҡортостан Автономияһы көрәшсеһе, азатлыҡ йырсыһы, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, шағир...

Тотош уҡырға 404

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек!

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек! 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Мин бәләкәй саҡта ул журнал “Пионер” тип атала ине. Беҙ уны шул тиклем яратып, көтөп алып уҡыныҡ....

Тотош уҡырға 255

Бала саҡ иле баҫмаһы

Бала саҡ иле баҫмаһы 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Алыҫ 1929 йылдың мартында Башҡортостан балалары “Керпе” тип аталған йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы...

Тотош уҡырға 249

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар 27.03.2019 // Әҙәбиәт

Башҡортостан – тиңдәргә-тиң илем, Һиндә һалдыҡ дуҫлыҡ һарайын. Таңдай балҡып һинең килер көнөң,...

Тотош уҡырға 140

“Китапты йөкмәткеһе өсөн уҡымайым”
Каникул тылсымға бай булмаҡсы

Каникул тылсымға бай булмаҡсы 23.03.2019 // Әҙәбиәт

Учалыла “Бөйөк тылсымсы – театр” тип исемләнгән балалар китабы аҙналығы башланды....

Тотош уҡырға 228

“Башҡортостан – баш йортобоҙ”

“Башҡортостан – баш йортобоҙ” 22.03.2019 // Әҙәбиәт

Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә уҙған түңәрәк өҫтәл ошолай атала....

Тотош уҡырға 190

Һин дә флешмобҡа ҡушыл!

Һин дә флешмобҡа ҡушыл! 21.03.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн – Бөтә донъя шиғриәт көнө. Уның тарихы тамырҙары менән 1999 йылға барып тоташа: Францияның...

Тотош уҡырға 197

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Әле Әбйәлил районының Яҡтыкүл шифаханаһында бер төркөм яҙыусылар һаулығын нығыта, ял итә. Ошо...

Тотош уҡырға 256

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында әҙәбиәт һөйөүселәр һәм яҙыусылар араһында йылы күпер һалыуға...

Тотош уҡырға 187

Фәнзил САНЪЯРОВ:  "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!"

Фәнзил САНЪЯРОВ: "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!" 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Ҡоролтайға әҙерләнәм Башҡорттарым Йәнә ҡор йыясаҡ, Бишенсегә үтер Ҡоролтай. Кәңәш-төңәш итер мәл...

Тотош уҡырға 377