Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Күңелебеҙ сағылышы
“Башҡортостан” гәзитендә донъя күргән “Дөрөҫмө, юҡмы?” (30 сентябрь, 2011 йыл) тигән мәҡәләне уҡып, һуңғы ваҡытта башҡорт теленең һүҙ, һүҙбәйләнеш һәм терминдарының дөрөҫ яҙылышына иғтибарҙың арта барыуына ифрат ҡыуандым.
Тел белгесе булмаһам да, гәзиттә бирелгән ҡайһы бер һүҙҙәрҙең яҙылышына ҡарата ҡарашымды, тәҡдимдәремде, иҫкәрмәләремде әйтеп үтмәксемен.
Праймеризды “алдан һайлау” тип алыу дөрөҫ булыр, тип уйлайым. Был сит тел һүҙе күптәрҙе шаңҡытты бит, ни икәнен тәүҙә аңламай ҙа торҙоҡ. Населенный пункт — тораҡ пункт, межмуниципальный отдел — муниципаль-ара бүлек, банки — банктар, Казань Ҡазан булырға тейеш, тип иҫәпләйем. Вахитов, Закиров, Шакиров кеүек фамилияларҙың тәүге ижегендә нәҙек “ә” һуҙынҡыһын ҡулланғанда ла хилаф булмаҫ ине — Вәхит, Зәкир, Шәкир тигән исемдәр ҙә күп бит. Йәиһә һүҙен бергә яҙыуҙы хуплайым.
Урамдар исеменә килгәндә, “улица Борисоглебского” һүҙбәйләнешен “Борис-Глеб урамы” тип тәржемә итеүҙе бик үк килештермәнем, Борисоглебский урамы тип кенә ҡалдырһаҡ, яҡшыраҡ булыр һымаҡ. “Улица Красноармейская” тигәнде Ҡыҙыл Армия урамы тип алырғамы, әллә Ҡыҙылармеецтар урамы тиергәме? Коммунистик ураммы, әллә Коммунистик урамымы? Больничная урамын нисегерәк атарға?
Ҡайһы бер һүҙҙәр ике төрлө яҙыла. Мәҫәлән, сауап — һауап, бәйғәмбәр — пәйғәмбәр. Икеһенең дә икенсе варианты дөрөҫ, тип иҫәпләйем. Әммә күп һүҙҙәрҙең бер-береһен “һыйҙырмауын” өнәмәйем. Әйтәйек, олатай һүҙе ниңәлер “ҡартатай”ҙы ҡыҫырыҡлап сығарҙы. Башҡорт халҡында элек-электән ҡулланылған бит ул. Өләсәй һүҙенең “ҡәрсәй” тигән вариантын да һаҡларға кәрәк. Күңелебеҙ киң, телебеҙ ошо һыҙатыбыҙҙы сағылдырһын ине.
Булат АҠМАНОВ.
Ейәнсура районы, Иҙелбәк ауылы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа...

"Иҙел башы" менән "Арғымаҡ" осрашһа... 30.03.2019 // Әҙәбиәт

Белорет районының Абҙаҡ мәктәбендә әҙиптәр менән осрашыуҙар даими үтеп тора....

Тотош уҡырға 784

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын...

Шәйехзада БАБИЧ Өмөт ҡайнап, ташып күкрәгемдән, Көтәм тиҙҙән аҡ көн тыуғанын... 29.03.2019 // Әҙәбиәт

28 мартта Башҡортостан Автономияһы көрәшсеһе, азатлыҡ йырсыһы, башҡорт халҡының арҙаҡлы улы, шағир...

Тотош уҡырға 1 245

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек!

Беҙ “Пионер”ҙа тәрбиәләндек! 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Мин бәләкәй саҡта ул журнал “Пионер” тип атала ине. Беҙ уны шул тиклем яратып, көтөп алып уҡыныҡ....

Тотош уҡырға 776

Бала саҡ иле баҫмаһы

Бала саҡ иле баҫмаһы 29.03.2019 // Әҙәбиәт

Алыҫ 1929 йылдың мартында Башҡортостан балалары “Керпе” тип аталған йөкмәткеле һәм ҡыҙыҡлы...

Тотош уҡырға 959

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар

Тоғролоҡта ғына ул дуҫлыҡ бар, Тик дуҫлыҡта ғына хаҡлыҡ бар 27.03.2019 // Әҙәбиәт

Башҡортостан – тиңдәргә-тиң илем, Һиндә һалдыҡ дуҫлыҡ һарайын. Таңдай балҡып һинең килер көнөң,...

Тотош уҡырға 784

“Китапты йөкмәткеһе өсөн уҡымайым”
Каникул тылсымға бай булмаҡсы

Каникул тылсымға бай булмаҡсы 23.03.2019 // Әҙәбиәт

Учалыла “Бөйөк тылсымсы – театр” тип исемләнгән балалар китабы аҙналығы башланды....

Тотош уҡырға 738

“Башҡортостан – баш йортобоҙ”

“Башҡортостан – баш йортобоҙ” 22.03.2019 // Әҙәбиәт

Зәйнәб Биишева исемендәге Башҡортостан “Китап” нәшриәтендә уҙған түңәрәк өҫтәл ошолай атала....

Тотош уҡырға 792

Һин дә флешмобҡа ҡушыл!

Һин дә флешмобҡа ҡушыл! 21.03.2019 // Әҙәбиәт

Бөгөн – Бөтә донъя шиғриәт көнө. Уның тарихы тамырҙары менән 1999 йылға барып тоташа: Францияның...

Тотош уҡырға 800

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп

Яҡтыкүлгә яҡтылыҡ өҫтәп 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Әле Әбйәлил районының Яҡтыкүл шифаханаһында бер төркөм яҙыусылар һаулығын нығыта, ял итә. Ошо...

Тотош уҡырға 958

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы

Әҙәбиәт һөйөүселәрҙе "Бабич" бергә тупланы 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Баймаҡ биләмә-ара үҙәк китапханаһында әҙәбиәт һөйөүселәр һәм яҙыусылар араһында йылы күпер һалыуға...

Тотош уҡырға 746

Фәнзил САНЪЯРОВ:  "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!"

Фәнзил САНЪЯРОВ: "Меңйыллыҡтар ҡайҙа барғанда ла, Уралымда йәшәр шиғриәт!" 20.03.2019 // Әҙәбиәт

Ҡоролтайға әҙерләнәм Башҡорттарым Йәнә ҡор йыясаҡ, Бишенсегә үтер Ҡоролтай. Кәңәш-төңәш итер мәл...

Тотош уҡырға 888