Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » БАТЫРЛЫҠ ӨЛГӨҺӨ
XX быуатта, революциянан һуң, илдә барған боролош йылдарында ил яҙмышын үҙ яҙмышы менән бәйләп, ул ваҡыттағы наҙан халҡыбыҙҙы, бигерәк тә башҡорт ҡатын-ҡыҙҙарын алға, белемгә әйҙәүсе, яҡтыға саҡырыусы апайым Хәлимә Абдулла ҡыҙы Ҡорбанаева (Бейешева) тураһында әйтер һүҙем. Ҡыҙ балаларҙы бергә уҡытыуҙы үҙ мәҙрәсәләренә индергән ул һәм география, арифметика белемен биреүҙе үҙ уҡытыу ысулында ҡуллана. Шул арҡала иҫке ҡарашлы кешеләр менән уға күп көрәшергә тура килә. Хәлимә апай халҡын яҡтыға саҡыра һәм, атаһы кеүек, үҙ яҙмышын мәғарифҡа бағышлай. Тормошоноң төп маҡсатын ул үҙ халҡының балаларына ныҡлы белем биреүҙә һәм көслө милли рух тәрбиәләүҙә күрә.


Хәлимә апайҙың атаһы Абдулла Бейешев һәм әсәһе Фәғилә замандың белемле кешеләре була. Улар балаларын өйҙә уҡыталар һәм, улар­ға ныҡлы белем биреү менән бер рәттән, рухи байлыҡ та тәрбиәләйҙәр, илһөйәрҙәр итеп үҫ­те­рәләр. Хәлимәне атаһы Һаҡмар буйында урын­лашҡан Ҡабан ауылында Бағбостан абыс­тайҙың ҡыҙҙар өсөн асҡан бер йыллыҡ мөғәл­лимәләр әҙерләү курсына уҡырға индерә. 1917 йыл­да ошо курстарҙа уҡып, Хәлимә апай мөғәллимә хоҡу­ғына эйә була һәм ҡыҙҙар уҡыта башлай.
1930 йылдарҙа милли мәғарифтың яңы ғына уяна башлаған осоро. Ошо ауыр йылдарҙа Хәлимә апай хәҙерге Күгәрсен районының күп кенә мәктәптәрендә эшләй һәм 1933 йылда ғаиләһе менән Өфөгә күсеп килергә батырсы­лыҡ итә. Өфөлә ул йылдарҙа бер генә башҡорт мәктәбе лә булмай. Хәлимә апайға 17-се тулы булмаған татар урта мәктәбенә йүнәлеш бирәләр. Ләкин Хәлимә Абдулла ҡыҙы юғалып ҡалмай, ошо мәктәптә уҡыған татар балалары араһынан башҡорт балаларын йыйырға тотона. Арал, Солтанов, Чернышевский һ.б. урамдарҙа йәшәгән башҡорт ғаиләләрен таба, уларҙан үҙенә 25 бала йыя һәм татар мәктәбе эсендә Өфөлә беренсе башҡорт класы булдыра һәм ҡолас ташлап уҡыта башлай. Үҙ класы өсөн уҡыу әсбаптары, программалар төҙөй. Баш ҡалала 9-сы башҡорт мәктәбе асыуҙа ла Хәлимә Абдулла ҡыҙының өлөшө ҙур була.
Мәктәп ауыр шарттарҙа ойошторола. Уны ар­табан үҫтереү, башҡорт балаларын йәлеп итеү өсөн күп көс һалына. 1944 йылдың 25 мар­тында халыҡ комиссариаты 9-сы башҡорт мәктәбен тик башҡорт балалары өсөн мәктәп-интернат итеп үҙгәртеү тураһында ҡарар ҡабул итә. Беренсе директоры итеп Сәғиҙә Хаматнур ҡыҙы Зайлалова тәғәйенләнә. Бына шулай баш­лана бөгөнгө Р. Ғарипов исемендәге баш­ҡорт гимназияһының тарихы. Әлеге көндә ул бөтә илгә билдәле милли кадрҙар әҙерләү усағына әйләнде.
Хәлимә апай ҡабыҙған бәләкәй генә осҡон, оло бер ялҡын булып таралып, бөтә донъяны изгелек менән ялмап алды. Ошо үҙе ойоштор­ған мәғариф усағында ғүмер буйы, хаҡлы ялға сыҡҡансы эшләне, республикабыҙға тоғро кадрҙар әҙерләүгә бөтә көсөн һалды. Әлбиттә, Хәлимә апайҙың бөйөк хеҙмәте, юйылмаҫ даны ул ваҡыттағы хөкүмәт тарафынан юғары баһаланды, ул Ленин ордены кавалеры, РСФСР-ҙың атҡаҙанған уҡытыусыһы исеменә лайыҡ булды, 1950 – 1954 йылдарҙа СССР-ҙың Юғары Советы депутаты итеп һайланды. Депутатлыҡ дәүерендә лә ул халҡына тоғро хеҙмәт итте һәм һайлаусылар һөйөүен яуланы. Хәлимә Ҡорбанаева (Бейешева) халҡының тоғро ҡыҙы, оло шәхес булараҡ, тарих биттә­рендә лайыҡлы урын алды. Мил­ләте алдындағы үҙе ҡуйған бурысын тулыһынса үтәне. Хәлимә апайҙың хеҙмәте – ул бөгөн дә күптәр өсөн батырлыҡ өлгөһө.

Ләлә БЕЙЕШЕВА,
БР Журналистар
союзы ағзаһы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Ҡурсаҡ театрында яңы миҙгел асыла

Ҡурсаҡ театрында яңы миҙгел асыла 24.08.2018 // Аҡмулла / Әҙәбиәт

Ҡурсаҡ театры тамашасыларға бер юлы өс премьера әҙерләне: “Етем төлкө”, “Буратино” камера...

Тотош уҡырға 544

Икеһе лә балалар өсөн

Икеһе лә балалар өсөн 24.08.2018 // Социаль мәсьәлә / Аҡмулла

Бөрйән районында “Башҡортостандың 100 йыллығына – 100 объект программаһы”на ярашлы ике...

Тотош уҡырға 708

Төмәнәктә туйҙар матур үтә

Төмәнәктә туйҙар матур үтә 24.08.2018 // Аҡмулла

Ҡайһы берәүҙәр “ауыл бөтә” тип ҡайғырғанда, Туймазы районындағы Төмәнәк ауылы халҡы дәртләнеп донъя...

Тотош уҡырға 502

Байрамдарҙың бармы ҙурыһы?!.

Байрамдарҙың бармы ҙурыһы?!. 24.08.2018 // Белем һәм тәрбиә / Аҡмулла

Хәҙер календарға күҙ һалыу менән аптырашҡа ҡалаһың, һәр көн – ниндәй ҙә булһа байрам. Ҡайһы бер...

Тотош уҡырға 506

Ике аҡҡош

Ике аҡҡош 16.08.2018 // Аҡмулла

Ике йәш йөрәк сәхнәлә табыша. Әхмәт Зәйнуллин менән Мәрхәбә Вәлишинаның уҡытыусы булып эшләй...

Тотош уҡырға 474

Урағайҙа, йөҙ йыл элек

Урағайҙа, йөҙ йыл элек 16.08.2018 // Аҡмулла

Рәсәй. Август. Ваҡиғалар....

Тотош уҡырға 429

Әҙерлек әүҙем бара

Әҙерлек әүҙем бара 10.08.2018 // Аҡмулла

Балалар яңы уҡыу йылын таҙа, төҙөк, күркәм мәктәптәрҙә ҡаршы алһын өсөн учалылар ҙур тырышлыҡ...

Тотош уҡырға 511

“Тантана ла, бер аҙ һағыш та бар...”

“Тантана ла, бер аҙ һағыш та бар...” 10.08.2018 // Аҡмулла

Шиғриәт – бер аҙ абстракт төшөнсә. Шағирҙың ижады, уның йәшәү кредоһы хаҡында телдән һөйләп аңлатыу...

Тотош уҡырға 588

Ижад ит һин бала күңелдәрен, Шиғыр итеп яҙ һин яҙмышыңды

Ижад ит һин бала күңелдәрен, Шиғыр итеп яҙ һин яҙмышыңды 10.08.2018 // Аҡмулла

Уның хаҡында ижади фекерләгән, балаларын олимпиадаларға әҙерләгән уҡытыусы булараҡ яҙырғамы, әллә...

Тотош уҡырға 872

“Шундай матур мәктәптә уҡырға кәрәк яҡшы!”

“Шундай матур мәктәптә уҡырға кәрәк яҡшы!” 10.08.2018 // Аҡмулла

Өфөнөң Октябрь районына ҡараған Нуғай ҡасабаһында яңы төҙөлгән мәктәп әллә ҡайҙан балҡып, үҙенә...

Тотош уҡырға 533

Хеҙмәт кенәгәһендә – бер генә яҙыу

Хеҙмәт кенәгәһендә – бер генә яҙыу 10.08.2018 // Белем һәм тәрбиә / Аҡмулла

Уҡытыусы һөнәре элек-электән маҡтауға лайыҡ. Уның абруйы, бәҫе һәр ваҡыт юғары. Шуға күрә уҡытыусы...

Тотош уҡырға 739

“Бишле”гә уҡыһаң – бушлай сәйәхәт

“Бишле”гә уҡыһаң – бушлай сәйәхәт 10.08.2018 // Аҡмулла

“iВолга-2018” Бөтә Рәсәй йәштәр форумына БДУ-ның Стәрлетамаҡ филиалы студенты Роман Баязитов...

Тотош уҡырға 437