Күреү һәләтенән яҙғандарға – өйрәтелгән эт.

Республикабыҙҙа бер йыл дауамында “Аҡтырнаҡ” тип аталған үҙенсәлекле клуб эшләп килә. Уның төп маҡсаты – күреү һәләтен юғалтҡан кешеләргә дүрт аяҡлы дуҫтарыбыҙ ҡатнашлығында ярҙам итеү. Бында һуҡырҙарға консультациялар уҙғарыла, кешене йөрөтөү өсөн өйрәтелгән этте ҡайҙан, нисек алыу мөмкинлеге аңлатыла, балалар өсөн һуҡырҙарҙы оҙатып йөрөгән эттәр хаҡында асыҡ дәрестәр үткәрелә.

– Шулай ҙа төп бурысыбыҙ – күреү һәләтенән яҙған кешеләргә йәмғиәттең иғти­барын йәлеп итеү, – тип һөй­ләй клуб етәксеһе Гүзәл Хәсәнова. – Һуҡырҙар музей­ҙарға, театрҙарға, мага­зин­дарға һәм башҡа йәмәғәт урындарына махсус өйрәтел­гән эт менән йөрөү хоҡуғына эйә. Ә беҙҙә ундай урындарға эт менән килгән кешене индермәүҙәре ихтимал. Әммә “Рәсәй Федерация­һында ин­валидтарҙы социаль яҡлау тураһында” 181-се федераль законға ярашлы, күреү һәлә­тен юғалтҡан кеше эт менән социаль йүнәлештәге бөтә төр объекттарға, магазиндарға һис ҡаршылыҡһыҙ инә ала.

Эт менән транспортта йө­рөү ҙә мәшәҡәттәр тыуҙыра, ғәҙәттә, дүрт аяҡлы ярҙамсы өсөн билет һатып алыуҙы талап итәләр. Әммә был да – законға ҡаршы килгән эш. Беҙ ошо йүнәлештәге республика законын федераль кимәлдәге законға яраҡлаш­тырыуҙы һорап мөрәжәғәт иттек.
Клуб өйрәтелгән эт тотҡан инвалидтарҙы берләштерә, улар республиканың төрлө төбәгендә йәшәй. Клуб ағза­лары төп эшмәкәрлегенән тыш ҡыҙыҡлы саралар – концерттар, һүрәттәр конкурсы, спорт ярыштары ойоштора.

Һуҡыр кешене оҙатып йө­рөүгә өйрәтелгән эт менән тәьмин итеү инвалидтарҙы реабилитация­лауҙың бер өлөшө һанала, һәм был эш дәүләт программаһы буйынса тормошҡа ашырыла. Бөгөн илебеҙҙә физик мөмкин­лектәре сикләнгән кешеләргә тәғәйен эттәрҙе өйрәтеү менән шөғөлләнгән ике үҙәк бар, икеһе лә Мәскәү янында урынлашҡан. Тәүҙә инвалидтар үҙҙәренә кәрәкле дүрт аяҡлы дуҫҡа ҡағылышлы анкета тултыра, медицина тик­шереүе үтә. Артабан уларҙы үҙәккә саҡырып, маһмай ме­нән дөрөҫ мөғәмәлә итергә өйрәтәләр. Дәүләт һуҡыр кеше­нең һәм уны оҙатып йөрөүсенең юл сығымдарын ҡаплай, артабан ай һайын эткә аҙыҡ алыу өсөн аҡсалата компенсация түләй. Уның сумма­һы ҙур түгел – айына 1900 һум. Әгәр хайуан ауырып китһә, башҡа мәшәҡәттәр тыуһа, сығым­дар эт хужаһы­ның үҙ кеҫәһенән сыға.

Эт аҫрауҙы ауыр күргән, үҙ-ара дуҫтарса мөнәсәбәт урынлаштыра алмаған ос­раҡтар ҙа була, ул сағында маһмай дәү­ләткә кире тапшырыла. Әммә күптәр өсөн эт төп ярҙамсыға, тормошона мәғәнә өҫтәгән яҡын йән эйәһенә әйләнә. Мәҫәлән, Мәләүез районының Ергән ҡасаба­һында йәшәгән 81 йәшлек Василий Гавриловтың үҙ ғүме­рендә өйрәтелгән биш эте булған. Бәләбәйҙән Александр Старостин өсөнсө маһмайы менән йәшәй. Дүрт аяҡлы дуҫ­тары күрһәткән ярҙамдың баһа­лап бөткөһөҙ булыуын билдәләй улар.

Әммә беҙҙә күҙ нурынан яҙған кешеләр барыбер ҙә йәмғиәттән бер ни тиклем айырылған төркөм булып ҡала килә. Урамда эт менән йөрөгән һуҡыр кешегә лә күптәр дөрөҫ мөғәмәлә күрһәтә белмәй. Был осраҡта ҡапыл ҡысҡырырға, этте ҡурҡытырға, тәм-том би­рергә ярамай. Төрлө урын­дарға, транспортҡа ингәндә эт ярҙамында хәрәкәт иткән инвалидҡа мөмкин булғанса, мәҫәлән, ишекте асып, ярҙам күрһәтергә кәрәк. Эргәбеҙҙә генә беҙҙең кеүек үк, әммә аҙ ғына нығыраҡ иғтибарға, хәс­тәргә мохтаж кешеләр ҙә йәшәүен бер ҡасан да онот­маһаҡ ине.