Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Йәмғиәтте тотоп торған рухи бағана
Кейәү мунсаһы

Кәләш мунсаға тәүҙә әхирәт ҡыҙҙары менән барып йыуына. Өлкән еңгә никахта бирелгән шәрбәт һыуын мейес ташына теләк әйтеп һала. Миндек бешерелә.
Кейәүгә сыҡҡан ҡыҙҙы иң элек ата-әсәһе иҫән булған ҡыҙ сабындыра. Унан әхирәттәр бергәләп сабына. Ҡыҙҙар сыҡҡас, кәләше янына кейәү килә. Йәштәр мунсанан ҡайтҡанда, болдор төбөндә улар­ҙы еңгәләре туҡтата. Кейәү ҡатламаны һындырып ала ла, бер ҡабып, ҡалған һыныҡты яурыны аша ырғыта.
Тышта торған ауыл егеттәренән уны кем беренсе булып тота — шул тәүҙә өйләнә. Өйгә ингәс, еңгәләр кейәүҙең өҫ кейемдәрен һала. Тик бүркенә теймәй­ҙәр. Уға кәләшенең генә хоҡуғы бар.
Ҡыҙ мунсанан һуң кейәү бүләк иткән кейемдәрҙе кейә. Егет уны биҙәүестәр менән дә һөйөндөрә. Кейәү алып килгән сымылдырыҡ йәштәрҙең карауатына һалына.

Килен алырға барыу

Бында ҡоҙағый бүләкте күп итеп алып килә. Сәй эсәләр, ҡотлашалар. “Килен күренеше” тип, ҡыҙҙың ата-әсәһенә ҡоҙағый бүләк һала. Шунан килен ҡул биреп күрешеп сыға.
Ҡоҙа-ҡоҙағыйҙар менән яңынан ҡор йыйыла, бүләкләшеү үткәрелә.

Шәл ташлау

Килендең битен асыу ошонда үтә. “Шәл ташлау” тип атала ул. Аҙаҡ, ике мөйөшөнә аҡса төйнәп, еңгәләре ҡыҙға шәл яба.
Кейәүҙең бүләктәрен, күлдәктәрен батмусҡа һалып индерәләр. Уларҙы аҡса һалып алалар. Ҡоҙаларға ла бүләк һалына. Был күренеш “күшәгә баш” тип атала. Йыртыш таратыла, ҡуй салына. Был эште башҡарғандарға ла кейәү бүләк бирә.

Ҡыҙ оҙатыу


Ҡыҙҙы күсерер алдынан йә урамға, йә аҙбарға йәшерәләр. Егет эҙләп тапҡас, оҙаталар. Ата-әсә йортонан сыҡҡан саҡта арҡан тоталар. Юлына арҡыры таҫма йә туҡыма ҡуйып торалар. Кейәү уның ике яғындағы кешеләргә лә хаҡ түләй. Шунан ғына ҡыҙҙы ебәрәләр. Арҡан тотоуҙы бер нисә урында ҡабатлайҙар. Был йола ҡапҡа янында, урамда, ауылды сыҡҡас үтәлә. Кейәү һәр береһенә хаҡ түләп сыға.

Ығырмау таратыу

Кейәү яғына төшкәс, килен кешенең әсәһе ығырмау тарата, йә иһә уны кейәү башҡара. Суҡлы, биҙәкле бау ул. Балалар шуларҙы тотоп, урам буйлап йүгерә, уйнап-көлөп йөрөй. Үҙенсә туйҙы ҡотлау кеүек була. Ҡыҙ яғында ла ығырмау таратыла.
Кейәүҙең бүркен алалар ҙа ҡыҙыҡ өсөн уның хаҡын (туй тәңкәһен) һорайҙар. Түләнгәс, бүрек хужаһына ҡайта.
Кейәү яғынан йыртыш таратыла.

Кейәү бейеүе

Ҡыҙҙы атай йортонан алып сығып китер алдынан кейәү егет бейергә тейеш. Бының өсөн матур итеп сигелгән мендәр әҙерләп ҡуйыла, уны ҡыҙҙың иң яҡын туған әбейе тотоп тора. Ошо мендәрҙе алыу өсөн кейәү бейергә тейеш. Бейемәһә, аҡса түләй.
Сығыш шәп булһа, кейәү ныҡ баҫ­һа, матур тыпырҙаһа, тор­моштары матур була, тигәндәр.

Рубриканы филология фәндәре докторы Розалия СОЛТАНГӘРӘЕВА
алып бара.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда +13 градусҡа тиклем йылыта

Башҡортостанда +13 градусҡа тиклем йылыта 18.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошон фаразланы....

Тотош уҡырға 1

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды 18.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла 16.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла...

Тотош уҡырға 2

Өфөлә күп ҡатлы йорттоң тәҙрәләре аҫтында мәктәп уҡыусыһының үле кәүҙәһе табылған
Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә

Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә 16.03.2026 // Йәмғиәт

Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостан буйынса РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ашығыс хәбәр еткерҙе
Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде

Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде 13.03.2026 // Йәмғиәт

Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде...

Тотош уҡырға 2

Республика халҡын томан һәм тайғаҡ булыуы хаҡында иҫкәрттеләр
Радий Хәбиров Талас ауылында Бөйөк Ватан һуғышы ветераны менән күреште
Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр

Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр 13.03.2026 // Йәмғиәт

Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр...

Тотош уҡырға 1

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды 13.03.2026 // Йәмғиәт

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды...

Тотош уҡырға 2

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде 12.03.2026 // Йәмғиәт

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде...

Тотош уҡырға 3


Комментарий өҫтәргә