Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Мәҙәниәт » Тәржемәһе лә шомға һала
Рәсәйҙә 2025 йылға тиклем ҡабул ителгән дәүләт милли сәйәсәт стратегияһының III.21."е" пунктындағы дүртенсе абзацҡа күҙ һалғанда, власть йәмғиәттең мәҙәниәт, тел йәһәтенән төрлөлөгөн һаҡлау, үҫтереү өсөн ике һәм бер нисә телдә белем биреүҙе маҡсат итеп ҡуя.

Был иң тәүҙә юғары уҡыу йорттарына ҙур бурыс йөкмәтә. Мәҫәлән, беҙҙең республикала йәштәрҙе төрлө һөнәргә өйрәткәндә башҡорт телен дә ҡулланыу мөһим. Шулай эшләгәндә, мәктәптә туған телебеҙҙе уҡытыу үҙенән-үҙе яйға һалынасаҡ. 2025 йылға тиклем башланғыс белем генә бирерлек кимәлгә төшмәҫкә ине.
Туған телдә белем биреүҙе ғаризаға нигеҙләнеп эшләргә ниәтләнәләр. Былай ҡыланыу — милләт вәкилен түбәнһетеү түгелме? Кешене туған теленән, рухиәттән шулай мыҫҡыл итеп, мәжбүри баш тарттырыу — яфалауҙың бер төрө. Был йәмғиәтебеҙҙең нигеҙен ҡаҡшата.
Наркомания, эскелек, баланан баш тартыу, суицид кеүек күренештәр ҙә туған телгә “йоҙаҡ һалғандан” хасил була. Тамырынан, мәҙәниәтенән айырылған шәхес урам тәьҫирендә ҡала. Унда һине һаҡларға әсә рухы юҡ, ҡанундар башҡаса. Иманым камил: әле бер кем дә башҡортса белгәненә үкенмәй. Күпме тел өйрәнәһең, күңел даирәң, донъяға ҡарашың шунса кимәлдә киңәйә бара. Ә туған телен ҡәҙерләмәгән кеше башҡаларҙыҡын да яратмай ул.
Милли стратегияла дөрөҫлөккә тап килмәгән урындар ҙа бар, был инде документтың ҡиммәтен төшөрә. Әйтәйек, II.10-сы пунктта яҙылғанса, Рәсәй Федерацияһында 277 тел һәм диалект ҡулланыла, 30 телдә белем бирелә, 59 тел өйрәнелә һәм башҡалар. Мин, мәҫәлән, тулыһынса башҡорт телендә уҡытылған бер мәғариф учреждениеһын да белмәйем. Ниндәй 30 телдә һәм ҡайҙа бирәләр икән бындай белемде? Быға ышанған осраҡта ла, бүтән халыҡтарҙың балалары йә бөтөнләй наҙан, йә урыҫ телендә генә уҡып, әсә теле тәрбиәһенән айырылған булып сыға.
"Стратегия" һүҙенең мәғәнәһе С.И. Ожеговтың, шулай уҡ урыҫ-башҡорт, урыҫ-татар һүҙлектәрендә тура мәғәнәлә — "һуғышты алып барыу оҫталығы", күсмә мәғәнәлә "ижтимағи, сәйәси көрәшкә етәкселек итеү оҫталығы" тип аңлатылыуы тағы ла ҙурыраҡ шомға һала. Тормошобоҙҙо һуғыш терминын ҡулланып ҡайғыртыу уяу булырға саҡырғандай. Бындай юл менән халыҡтар араһында дуҫлыҡ урынлаштырып булмай. ЮНЕСКО тарафынан яҡлау тапҡан башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү — юғары мәҙәнилек билдәһе.


Автор: Марат ХӘЙҘӘРОВ. Өфө ҡалаһы.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда Вәсилә Фәттәхованың исеме урамға биреләсәк

Башҡортостанда Вәсилә Фәттәхованың исеме урамға биреләсәк 30.01.2026 // Мәҙәниәт

Белорет ҡалаһында яңы урам билдәле йырсы Вәсилә Фәттәхова исемен йөрөтәсәк. Был хаҡта «Башинформ» ......

Тотош уҡырға 0

Өфөнән AY YOLA төркөмө артистары Үзбәкстанда юғары наградаға лайыҡ булған

Өфөнән AY YOLA төркөмө артистары Үзбәкстанда юғары наградаға лайыҡ булған 29.01.2026 // Мәҙәниәт

Өфөнән AY YOLA төркөмө артистары Үзбәкстанда юғары наградаға лайыҡ булған...

Тотош уҡырға 0

Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль республика буйлап гастролдәргә сыға

Фәйзи Ғәскәров исемендәге ансамбль республика буйлап гастролдәргә сыға 29.01.2026 // Мәҙәниәт

Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле Башҡортостан буйлап гастролдәргә ......

Тотош уҡырға 0

Билдәле артист Ринат Рәхмәтуллин ҡыҙын кейәүгә биргән

Билдәле артист Ринат Рәхмәтуллин ҡыҙын кейәүгә биргән 29.01.2026 // Мәҙәниәт

Билдәле артист Ринат Рәхмәтуллин ҡыҙын кейәүгә биргән...

Тотош уҡырға 0

Башҡортостанда йәшәүселәрҙе милли кейем фестивалендә ҡатнашырға саҡыралар

Башҡортостанда йәшәүселәрҙе милли кейем фестивалендә ҡатнашырға саҡыралар 28.01.2026 // Мәҙәниәт

«Урал мираҫы» төбәк-ара милли кейем фестиваленә ғаризалар ҡабул ителә. Был сара илебеҙ оҫталарын, ......

Тотош уҡырға 0

Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Театр сәнғәте төнө үткәрелә

Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Театр сәнғәте төнө үткәрелә 28.01.2026 // Мәҙәниәт

Рәсәйҙә тәүге тапҡыр Театр сәнғәте төнө үткәрелә...

Тотош уҡырға 1

10 йыл һинһеҙ: Башҡортостанда билдәле йырсы Вәсилә Фәттәхованы иҫкә алалар
Башҡортостан Башлығы 2026 йылда Актерҙар йортон ремонтлауҙы проектларға ҡушты

Башҡортостан Башлығы 2026 йылда Актерҙар йортон ремонтлауҙы проектларға ҡушты 26.01.2026 // Мәҙәниәт

Башҡортостан Башлығы 2026 йылда Актерҙар йортон ремонтлауҙы проектларға ҡушты...

Тотош уҡырға 0

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимов тағы бер юғары исем алған

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимов тағы бер юғары исем алған 14.11.2025 // Мәҙәниәт

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимов тағы бер юғары исем алған...

Тотош уҡырға 10

Башҡорт режиссеры Айнур Асҡаров Белоруссияла һуғыш тураһында фильм төшөрә

Башҡорт режиссеры Айнур Асҡаров Белоруссияла һуғыш тураһында фильм төшөрә 14.11.2025 // Мәҙәниәт

Башҡорт режиссеры Айнур Асҡаров Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына арналған «Еңеү почтальоны» тигән яңы ......

Тотош уҡырға 12

Өфөлә Турахан кәшәнәһен ЮНЕСКО исемлегенә индереү пландары хаҡында һөйләнеләр

Өфөлә Турахан кәшәнәһен ЮНЕСКО исемлегенә индереү пландары хаҡында һөйләнеләр 14.11.2025 // Мәҙәниәт

Башҡортостандың күренекле ҡомартҡыһы Турахан кәшәнәһе ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы исемлегенә ......

Тотош уҡырға 10

Башҡортостан Башлығы: «Милли мәҙәниәтте үҫтереү — дәүләт бурысы»

Башҡортостан Башлығы: «Милли мәҙәниәтте үҫтереү — дәүләт бурысы» 12.11.2025 // Мәҙәниәт

Башҡортостан Башлығы: «Милли мәҙәниәтте үҫтереү — дәүләт бурысы»...

Тотош уҡырға 9


Комментарий өҫтәргә