Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Мәҙәниәт » Тәржемәһе лә шомға һала
Рәсәйҙә 2025 йылға тиклем ҡабул ителгән дәүләт милли сәйәсәт стратегияһының III.21."е" пунктындағы дүртенсе абзацҡа күҙ һалғанда, власть йәмғиәттең мәҙәниәт, тел йәһәтенән төрлөлөгөн һаҡлау, үҫтереү өсөн ике һәм бер нисә телдә белем биреүҙе маҡсат итеп ҡуя.

Был иң тәүҙә юғары уҡыу йорттарына ҙур бурыс йөкмәтә. Мәҫәлән, беҙҙең республикала йәштәрҙе төрлө һөнәргә өйрәткәндә башҡорт телен дә ҡулланыу мөһим. Шулай эшләгәндә, мәктәптә туған телебеҙҙе уҡытыу үҙенән-үҙе яйға һалынасаҡ. 2025 йылға тиклем башланғыс белем генә бирерлек кимәлгә төшмәҫкә ине.
Туған телдә белем биреүҙе ғаризаға нигеҙләнеп эшләргә ниәтләнәләр. Былай ҡыланыу — милләт вәкилен түбәнһетеү түгелме? Кешене туған теленән, рухиәттән шулай мыҫҡыл итеп, мәжбүри баш тарттырыу — яфалауҙың бер төрө. Был йәмғиәтебеҙҙең нигеҙен ҡаҡшата.
Наркомания, эскелек, баланан баш тартыу, суицид кеүек күренештәр ҙә туған телгә “йоҙаҡ һалғандан” хасил була. Тамырынан, мәҙәниәтенән айырылған шәхес урам тәьҫирендә ҡала. Унда һине һаҡларға әсә рухы юҡ, ҡанундар башҡаса. Иманым камил: әле бер кем дә башҡортса белгәненә үкенмәй. Күпме тел өйрәнәһең, күңел даирәң, донъяға ҡарашың шунса кимәлдә киңәйә бара. Ә туған телен ҡәҙерләмәгән кеше башҡаларҙыҡын да яратмай ул.
Милли стратегияла дөрөҫлөккә тап килмәгән урындар ҙа бар, был инде документтың ҡиммәтен төшөрә. Әйтәйек, II.10-сы пунктта яҙылғанса, Рәсәй Федерацияһында 277 тел һәм диалект ҡулланыла, 30 телдә белем бирелә, 59 тел өйрәнелә һәм башҡалар. Мин, мәҫәлән, тулыһынса башҡорт телендә уҡытылған бер мәғариф учреждениеһын да белмәйем. Ниндәй 30 телдә һәм ҡайҙа бирәләр икән бындай белемде? Быға ышанған осраҡта ла, бүтән халыҡтарҙың балалары йә бөтөнләй наҙан, йә урыҫ телендә генә уҡып, әсә теле тәрбиәһенән айырылған булып сыға.
"Стратегия" һүҙенең мәғәнәһе С.И. Ожеговтың, шулай уҡ урыҫ-башҡорт, урыҫ-татар һүҙлектәрендә тура мәғәнәлә — "һуғышты алып барыу оҫталығы", күсмә мәғәнәлә "ижтимағи, сәйәси көрәшкә етәкселек итеү оҫталығы" тип аңлатылыуы тағы ла ҙурыраҡ шомға һала. Тормошобоҙҙо һуғыш терминын ҡулланып ҡайғыртыу уяу булырға саҡырғандай. Бындай юл менән халыҡтар араһында дуҫлыҡ урынлаштырып булмай. ЮНЕСКО тарафынан яҡлау тапҡан башҡорт телен һаҡлау һәм үҫтереү — юғары мәҙәнилек билдәһе.


Автор: Марат ХӘЙҘӘРОВ. Өфө ҡалаһы.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда Бөтә Рәсәй балалар фольклориадаһына арнап гимн яҙылған

Башҡортостанда Бөтә Рәсәй балалар фольклориадаһына арнап гимн яҙылған 09.06.2026 // Мәҙәниәт

Ошо күләмле сарала гимндың премьераһы көтөлә, тип хәбәр иттеләр Фольклориадаға арналған матбуғат ......

Тотош уҡырға 2

Өфөлә журналист һәм яҙыусы Нияз Алсынбаев арабыҙҙан китте

Өфөлә журналист һәм яҙыусы Нияз Алсынбаев арабыҙҙан китте 09.06.2026 // Мәҙәниәт

Өфөлә журналист һәм яҙыусы Нияз Алсынбаев арабыҙҙан китте...

Тотош уҡырға 15

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимовтың атаһы вафат

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимовтың атаһы вафат 08.06.2026 // Мәҙәниәт

Башҡортостандың халыҡ артисы Айҙар Ғәлимовтың атаһы вафат...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда «Урал батыр» эпосы көнө билдәләнде

Башҡортостанда «Урал батыр» эпосы көнө билдәләнде 08.06.2026 // Мәҙәниәт

Башҡортостанда «Урал батыр» эпосы көнө билдәләнде...

Тотош уҡырға 23

«Китап» нәшриәте «Ҡыҙыл майҙан» фестивале лауреаты булды

«Китап» нәшриәте «Ҡыҙыл майҙан» фестивале лауреаты булды 08.06.2026 // Мәҙәниәт

12-се «Ҡыҙыл майҙан» китап фестивалендә Рәсәй Китап нәшерселәре ассоциацияһының «Йылдың иң яҡшы ......

Тотош уҡырға 3

Урал Килсенбаев «Урал батыр» эпосы буйынса челлендж башлап ебәрҙе

Урал Килсенбаев «Урал батыр» эпосы буйынса челлендж башлап ебәрҙе 05.06.2026 // Мәҙәниәт

Урал Килсенбаев «Урал батыр» эпосы буйынса челлендж башлап ебәрҙе...

Тотош уҡырға 6

Башҡортостанда төшөрөлгән «Батырҙар ташы» фильмы халыҡ-ара фестивалдә күрһәтелде

Башҡортостанда төшөрөлгән «Батырҙар ташы» фильмы халыҡ-ара фестивалдә күрһәтелде 04.06.2026 // Мәҙәниәт

Башҡортостанда төшөрөлгән «Батырҙар ташы» фильмы халыҡ-ара фестивалдә күрһәтелде...

Тотош уҡырға 4

Өфөлә башҡорт телендә аудиоәкиәттәр проекты бойомға ашырыла

Өфөлә башҡорт телендә аудиоәкиәттәр проекты бойомға ашырыла 02.06.2026 // Мәҙәниәт

Халыҡ-ара балаларҙы яҡлау көнөндә Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театры ......

Тотош уҡырға 4

Белоретта «Урал батыр» эпосы көнө байрамында AY YOLA сығыш яһай

Белоретта «Урал батыр» эпосы көнө байрамында AY YOLA сығыш яһай 01.06.2026 // Мәҙәниәт

Белоретта «Урал батыр» эпосы көнө байрамында AY YOLA сығыш яһай...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда «Урал батыр» эпосы көнө билдәләнә

Башҡортостанда «Урал батыр» эпосы көнө билдәләнә 26.05.2026 // Мәҙәниәт

6 июндә «Шүлгәнташ» музей комплексында «Урал батыр» эпосы көнөнә арналған тантаналар ойошторола. ......

Тотош уҡырға 6

Өфөгә Китап байрамына мәртәбәле ҡунаҡтарҙың килеүе көтөлә

Өфөгә Китап байрамына мәртәбәле ҡунаҡтарҙың килеүе көтөлә 25.05.2026 // Мәҙәниәт

28-30 майҙа Өфөнөң Совет майҙанында, шулай уҡ республика муниципалитеттарында IV «Китап байрамы» ......

Тотош уҡырға 7

Башҡорт драма театры Грозныйҙа «Федерация» фестивалендә республика исеменән сығыш яһай

Башҡорт драма театры Грозныйҙа «Федерация» фестивалендә республика исеменән сығыш яһай 25.05.2026 // Мәҙәниәт

Мәжит Ғафури исемендәге Башҡорт академия драма театрының «Яратам, тип әйтеп өлгөрмәнем...» ......

Тотош уҡырға 4


Комментарий өҫтәргә