Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Бөйөк Ватан һуғышы, халҡыбыҙ тарихының героик биттәре булыу менән бер рәттән, хәҙер инде быуын-быуын кешеләр күңелендә, иң беренсе, оло һыҙланыу булып йәшәй. Спартак Ильясовтың “Биғылый” романының да, әҫәр буйынса ҡуйылған спектаклдең дә (режиссеры – Айрат Абушахманов) тәрәнлеге ошо һыҙланыуҙы яҙмыштар һынылышында аса алыуҙалыр, минеңсә.

Спектаклдәге һәр хәрәкәт, әйтелгән һүҙ, һәр йөҙ һәм ҡараш, яҡтылыҡтың һәм моңдоң художестволы һынланышы, сәхнә реквизиттары... – һәммәһе һыҙланыу менән һуғарылғайны. Ҡайһы образды ғына алма: Биктимерме, уның тотош ғаиләһеме, һүнгән ауылымы, Гөлзада менән Ғуғыймы, Фома менән Фекламы, Заһир ҡартмы, концлагерҙағы әсирҙәрме, улар барыһы ла – әсе һуғыш арҡаһында үҙенең яҙмышынан яҙып, бәхетһеҙлеккә дусар заттар, үлем уларҙың күҙҙәренә тура ҡарап килгәндә лә, Ғуғый кеүек бейей алған, Тыуған ил һәм ер тойғоһон йөрәктәрендә һаҡлай алған азат йәндәр.

Спектакль тетрәндерҙе, әлбиттә. Прозаны сәхнәгә сығарыу, бигерәк тә бындай ысынбарлыҡҡа нигеҙләнгән, төп геройҙың хикәйәләүенә ҡоролған романды сәхнәләштереү еңел булмағандыр. Шулай ҙа режиссер маҡсатына өлгәште, тип иҫәпләйем. Ваҡиғалар ҡасандыр үҙе һаҡлаған Ватаны өсөн шәүләгә әйләнеп, урманды төйәк иткән Биғылыйҙың эске тауышы – хәтирәләр ағышы булып күҙ алдына баҫты. Мәңгелек ҡасҡын һынында (улар беҙҙең тарих өсөн сит түгел) хәрәкәт иткән Биғылый өнһөҙлөгө шуға хеҙмәт итте.

Арауыҡты киңәйтеп, тамашасылар араһында бәләкәй сәхнәләрҙе эшләү уларҙы спектакль мөхитенә тәрәнерәк алып инде. Романдағы бихисап персонаждарҙы кәүҙәләндереү ҙә уңышлы хәл ителгән – актерҙар бер нисә роль башҡарҙы. Был, әлбиттә, улар өсөн бик ҙур көсөргәнеш тыуҙырғандыр, сөнки дүрт-биш тапҡыр кейем алмаштырыу менән бергә, актер эске психологик әүерелеш кисерергә, дөйөмләштереп әйткәндә, әсирҙән – язалаусыға, яһилдан – ҡорбанға, туң хәрби етәксенән мәрхәмәтле ҡатынға әйләнергә тейеш ине бит. Етмәһә, бөтә булмышың менән башҡорттан немецҡа, русҡа, ғағауызға, полякка, белорусҡа әүерелергә тура килһә...

Кеше яҙмышының ни тиклем ил яҙмышы менән бәйле булыуын күрһәтте спектакль. Ошо бөтөнлөк һәм ҡапма-ҡаршылыҡ көслө итә лә һәр эпизодты. Илен яҡлап, илдең яҡлауынан мәхрүм булған, улай ғына түгел, уның язаһына дусар кеше фажиғәһе, ошондай шарттарҙа кешелек асылына һынау ул был спектакль.

Тамашанан һуң Спартак ағай Ильясовтың сығышы ныҡ уйландырҙы. Яҙыусы, урман-тауҙар гиҙеп, Биғы­лыйҙы эҙләгәндә, уның утлы хәтирәләрен тыңлағанда, яҙмышын йөрәге аша үткәреп, романды яҙғанда, бәлки, әлеге спектаклде күҙ алдына ла килтермәгәндер. Биғылый үҙе китһә лә, яҙмышы тарихи дөрөҫлөк булып йәшәй, китап һәм театр аша кешелеккә кире ҡайта.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Тыныслыҡ, бер-береңә ихтирам тантанаһы

Тыныслыҡ, бер-береңә ихтирам тантанаһы 31.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Башҡорт, татар, тажик, үзбәк, ҡырғыҙ, ҡаҙаҡ, төркмән, азербайжан... Республикабыҙҙа йәшәгән төрлө...

Тотош уҡырға 1 387

50 мең һум кемдә?

50 мең һум кемдә? 31.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

“Урал аръяғы тауышы” йыр-моң конкурсының еңеүсеһе билдәле булды. Ул – 15 йәшлек Сибай ҡыҙы...

Тотош уҡырға 1 587

Ейәнсуралар йәшлеккә алып ҡайтты...

Ейәнсуралар йәшлеккә алып ҡайтты... 30.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Республикабыҙҙа театрҙар фестиваль-марафоны дауам итә. Ошо көндәрҙә штандарт йылайырҙарҙан...

Тотош уҡырға 1 414

Йондоҙ ниңә юғалған?

Йондоҙ ниңә юғалған? 30.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Ҡазандағы Дан аллеяһынан Хәниә Фәрхиҙең хәтер йондоҙо юғалған....

Тотош уҡырға 726

"Тамаша-2019": кемдәр еңеүсе?

"Тамаша-2019": кемдәр еңеүсе? 29.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Бөрйән районында Башҡортостандың 100 йыллығына, Театр йылына арналған “Тамаша-2019” фестивале үтте....

Тотош уҡырға 515

25 йылдың иң яҡшыһы...

25 йылдың иң яҡшыһы... 29.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Ике йыллыҡ тынлыҡтан һуң Байегет йәнә концерт ҡуймаҡсы....

Тотош уҡырға 753

Сәхнә яратһаң, бында кил!

Сәхнә яратһаң, бында кил! 29.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре ошонда сыныға....

Тотош уҡырға 568

Сыйырсыҡтар ҡайтып ҡуныр...

Сыйырсыҡтар ҡайтып ҡуныр... 27.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Уҡыусыларҙың яҙғы каникулы булыуға ҡарамаҫтан, Сибай һынлы сәнғәт мәктәбендә оҫталыҡ дәрестәре...

Тотош уҡырға 516

Баймаҡтың “Ҡояшлы сәхнә донъяһы”

Баймаҡтың “Ҡояшлы сәхнә донъяһы” 27.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Халыҡ-ара театр көнө уңайынан Баймаҡ үҙәк китапханаһында “Ҡояшлы сәхнә донъяһы” исемле фотокүргәҙмә...

Тотош уҡырға 449

Зәйнетдиндең үҙ лейблы буласаҡ

Зәйнетдиндең үҙ лейблы буласаҡ 27.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Йыр-моңға ла, бейеүгә лә берҙәй маһир, ундан ашыу музыка ҡоралында оҫта уйнаған, башҡорт...

Тотош уҡырға 481

Ҡурсаҡ театры яңыра

Ҡурсаҡ театры яңыра 27.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Башҡорт дәүләт ҡурсаҡ театры, ниһайәт, капиталь ремонтланасаҡ һәм уға яңы төкәтмә төҙөйәсәктәр....

Тотош уҡырға 455

Сәнғәтте яратҡандар

Сәнғәтте яратҡандар 27.03.2019 // Мәҙәниәт һәм cәнғәт

Профессиональ сәнғәткә хеҙмәт итеүселәрҙе берләштергән байрам булараҡ һәр ижади коллектив өсөн...

Тотош уҡырға 628