Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Иҡтисад » “Күрше ағайға” эшләмәйек
Республика Башлығы Рөстәм Хәмитов күптән түгел телевидениела тура эфир аша халыҡтың һорауҙарына яуап биргәндә Башҡортостан иҡтисадының бер үҙенсәлегенә – тауар баҙарына сығарыуға тулыһынса әҙер продукция нисбәте аҙ булыуға иғтибар итте. Бер яҡтан ҡарағанда, республикабыҙ – эре сәнәғәт предприятиелары, иң юғары технологиялар күпләп тупланған ҡеүәтле иҡтисад үҙәге. Иғтибарлыраҡ күҙ һалһаң, беҙҙә ҡулланыу баҙарына сығарылған әҙер продукция етештергән эре предприятиелар күп булмауын күрәһең.
Республика Башлығы быны ябай ғына әйбер – ҡулындағы япон авто­ручкаһы миҫалында аңлатты. Мәҫәлән, Башҡортостан заводтары төрлө пластик етештереү өсөн тәғәйенләнгән синтетик полимерҙарҙы, полиэтиленды, полипропиленды меңәр тонналап күп илдәргә оҙата, буяу етештереү өсөн кәрәкле химикаттар күпләп сығарыла. Иҫкә алынған ябай ручкалағы буяулы көпшә осона беркетелгән бәләкәй шарик вольфрам карбидынан етештерелә – ул иретмә күрше Свердловск өлкә­һендәге Кировоградта меңәрләгән тонна сығарыла һәм артиллерия снарядтары, металл киҫеү ҡорамалдары етештереүҙә ҡулланыла. Шарикты тотоп торған капилляр металл көпшә Екатеринбургта эшләнә, әммә был тауарҙарҙы күпләп сығарған Өфөлә һәм Екатеринбургта авторучкалар етештерелмәй.
Ябай ғына миҫалда күрһәтелгән, ғәмәлдә иһә бик ҡатмарлы был хәл эре сәнәғәт тармаҡтарына ла хас. Республикала элек Авиация һәм Автомобиль сәнәғәте министрлыҡтарына ҡараған предприятиелар күп. Совет заманында улар үҙ продукцияһы менән илдең барлыҡ тармаҡ заводтарын тәьмин итеп килде. Башҡортостанда авиация һәм автомобиль заводтары төҙөлмәне, әммә беҙҙәге предприятиелар тотороҡло эшләне, илдәге һәр тармаҡ бер бөтөн конвейер һымаҡ ине. СССР тарҡалып, ил ирекле баҙар шарттарына күскәс, был теүәл иҡтисад механизмы юҡҡа сыҡты. Әҙер продукция (республика Башлығы Р. Хәмитов йыш иҫкә алған “конечная продукция”) етештергән предприятиелар тауар баҙарында айырыуса мөһим булған ирекле маневр мөмкинлегенә эйә, ә беҙҙәге заводтарға күршеләрҙән заказ көтөп, уларға буйһонған хәлдә ҡалырға тура килә (быны инженер халҡы “күрше ағайға эшләү” тип бик теүәл атай). Заказдарҙың булмауы ла мөмкин, ул саҡта заводты ябырға ғына ҡала. Ҡиммәтле кадрҙар, технологиялар юғалтыла, ҡала һәм республика бюджеттарының килем өлөшө кәмей.
Күрһәтелгән мөһим факторҙы иҫәпкә алғанда, республика сәнәғәте структу­раһы етди яңыртыуға мохтаж. Бер үк ваҡытта электән, Совет заманынан эшләп килгән предприятиеларҙы һаҡлап ҡалыу ҙа мөһим, әммә иҡтисади, технологик үҫеш, инновация мәсьә­ләләрен күҙ уңында тотҡанда, ошо проблеманы алғараҡ ҡуйып эшләргә өйрәнә башлау зарур. Башҡортостан шарттарында автопром һәм авиапром өлкәһендә тулы цикллы сәнәғәткә мохтажлыҡ, эре автомобиль һәм авиация заводтарының етешмәүе ныҡ һиҙелә. Ошо йәһәттән Рәсәй Федера­цияһы төбәктәренең фәнни-технологик үҫеш рейтингына күҙ һалһаҡ та, ирекле баҙар шарттарында конкурентлыҡҡа һәләтле тауар етештереүгә, иҡтисад структураһын заманса талаптарға яраҡ­лаштырыуға, инновацияларға, яңыртып ҡороуға ҙур иғтибар биргән Татарстан Республикаһын, Түбәнге Новгород һәм Һамар өлкәләрен лидерҙар араһында күрәбеҙ. Беҙҙең Башҡортостан был рейтингта 15-се урында килә:

1. Мәскәү ҡалаһы
2. Санкт-Петербург ҡалаһы
3. Татарстан Республикаһы
4. Түбәнге Новгород өлкәһе
5. Һамар өлкәһе
6. Мәскәү өлкәһе
7. Пермь крайы
8. Свердловск өлкәһе
9. Томск өлкәһе
10. Ульяновск өлкәһе
11. Новосибирск өлкәһе
12. Тула өлкәһе
13. Ростов өлкәһе
14. Воронеж өлкәһе
15. Башҡортостан Республикаһы

Киләсәктә төбәктәр араһында кон­курентлыҡ, тауар баҙары, кадрҙар, ресурстар өсөн көрәш көсәйәсәк кенә. Иҡтисади үҫеш яғынан көслө төбәктәр менән уратып алынған Башҡор­тостан­дың был көрәштәге лайыҡлыраҡ урыны – лидерҙар араһында.


Автор: З.ЗИННӘТЛУЛЛИН.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыусылар бюджетҡа 1,8 млрд һум аҡса индергән

Башҡортостанда ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыусылар бюджетҡа 1,8 млрд һум аҡса индергән 19.03.2026 // Иҡтисад

Башҡортостанда ер аҫты байлыҡтарын файҙаланыусылар бюджетҡа 1,8 млрд һум аҡса индергән...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда ҡыярҙың хаҡы төшкән

Башҡортостанда ҡыярҙың хаҡы төшкән 06.03.2026 // Иҡтисад

Башҡортостанда ҡыярҙың хаҡы төшкән...

Тотош уҡырға 3

Башҡортостанда балалар һәм диетик туҡланыу заводы эшләй башланы

Башҡортостанда балалар һәм диетик туҡланыу заводы эшләй башланы 04.03.2026 // Иҡтисад

Шишмә районының Шишмә ауылында «ВкусЛайн» балалар һәм диетик туҡланыу заводы эшләй башланы. Бөгөн ......

Тотош уҡырға 2

Республикала йыл аҙағына уртаса эш хаҡы 11,4% арта

Республикала йыл аҙағына уртаса эш хаҡы 11,4% арта 03.03.2026 // Иҡтисад

Республикала йыл аҙағына уртаса эш хаҡы 11,4% арта...

Тотош уҡырға 3

Апрелдән республикала йәшәүселәргә арттырылған пенсия түләнә

Апрелдән республикала йәшәүселәргә арттырылған пенсия түләнә 02.03.2026 // Иҡтисад

Апрелдән республикала йәшәүселәргә арттырылған пенсия түләнә...

Тотош уҡырға 1

Республикала коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты күсерелә

Республикала коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты күсерелә 27.02.2026 // Иҡтисад

Республикала коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты күсерелә...

Тотош уҡырға 2

Өфөлә Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең бизнес-форумы бара

Өфөлә Башҡортостандың һәм Силәбе өлкәһенең бизнес-форумы бара 26.02.2026 // Иҡтисад

Форумға Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һәм Силәбе өлкәһе губернаторы Алексей Текслер старт ......

Тотош уҡырға 4

Өфөлә СМАРТ-баҡсасы форумы уҙғарыла

Өфөлә СМАРТ-баҡсасы форумы уҙғарыла 25.02.2026 // Иҡтисад

27 февралдә Өфөнөң «Торатау» конгресс-холында бишенсе СМАРТ-баҡсасы форумы үткәрелә. Унда ......

Тотош уҡырға 5

Башҡортостан Башлығы Үзбәкстанда технопарк булдырыу мөмкинлектәрен баһаланы

Башҡортостан Башлығы Үзбәкстанда технопарк булдырыу мөмкинлектәрен баһаланы 24.02.2026 // Иҡтисад

Башҡортостан Башлығы Үзбәкстанда технопарк булдырыу мөмкинлектәрен баһаланы...

Тотош уҡырға 4

Өфө яғыулыҡ ҡойоу станцияларында бензиндың хаҡы үҙгәргән

Өфө яғыулыҡ ҡойоу станцияларында бензиндың хаҡы үҙгәргән 24.02.2026 // Иҡтисад

Ике билдәле компания ла тауарҙың хаҡын 30 тиндән 50 тингә тиклем арттырған....

Тотош уҡырға 3

Республикала гофротара етештереү буйынса завод эшләй башланы

Республикала гофротара етештереү буйынса завод эшләй башланы 20.02.2026 // Иҡтисад

Производствоға инвестициялар 1,2 миллиард һум тәшкил итте....

Тотош уҡырға 8

Рәсәй Үҙәк банкы төп ставканы 15,5% тиклем төшөрҙө

Рәсәй Үҙәк банкы төп ставканы 15,5% тиклем төшөрҙө 13.02.2026 // Иҡтисад

Рәсәй Үҙәк банкы төп ставканы 15,5% тиклем төшөрҙө...

Тотош уҡырға 5


Комментарий өҫтәргә