“Ауылдаштар теге-был биҙәү әйберҙәрен йыраҡтан заказ буйынса һатып ала, кешенән сүкеттерә, ә ниңә уларға тимерҙән семәрләнгән әҙер ҡойма-ҡапҡа, башҡа кәрәк-яраҡтарҙы үҙебеҙгә эшләп бирмәҫкә?” — тип уйлай былай ҙа “йүнселлек икмәге” тәмен яҡшы белгән егеттәр. Быға тиклем магазин төҙөп, уны һатыусыларға ҡуртымға биргән булалар.
Әйтелгән – эшләнгән, күп тә үтмәй Илшат менән Илдар ниәтенә тотона: Стәрлетамаҡтан – тимер, Мәскәүҙән – сүкелгән элементтар, Сыуашстандан буяу һатып алып, шуларҙан иретеп-йәбештереү ысулы менән ҡапҡалар, ҡоймалар, ултырғыстар, яҡтыртҡыстар һәм башҡа күҙҙең яуын алырлыҡ йорт биҙәүестәре етештерә башлайҙар. Һүҙ ҙә юҡ, заказдар берәрләп-икешәрләп кенә килә башта. Улары ла ваҡ-төйәккә генә. Әммә күрше тауығы ҡаҙҙай, ти. Берәүҙең матур ҡоймаһын күреп, икенсе кеше тағы ла күркәмерәген эшләтергә хыяллана башлай бит ул. Халыҡтың бындай аҡ көнләшеүе эшҡыуарҙар өсөн ҡулай. Шунан китә заказдар, стәрлебаштар ғына түгел, федоровкалар ҙа, стәрлетамаҡтар ҙа, миәкәләр ҙә, хатта күгәрсендәр ҙә матур ҡойма-ҡапҡа артынан ағыла. Үткән йәй үҙҙәре өлгөрә алмағас, ярҙамға бер нисә егетте лә саҡыралар. Эшләгәнһең икән – икмәген дә ҡайырып аша, Илдар менән Илшатҡа ғына түгел, уларға ла ярайһы табыш төшә. Шулай итеп, йүнселдәр үҙҙәренә лә, өс ауылдашына ла хеҙмәт урыны булдыра.
…Улар менән танышырға барғанда Илдар Вәлиев Стәрлетамаҡҡа “документ эше” менән киткән ине. Әйткәндәй, бөтә “ҡағыҙ” уның өҫтөндә икән, Илшат Маннановта – заказдар ҡабул итеү, “ҡара эш”те контролдә тотоу. Шулай итеп, тик Илшат менән генә күрешергә тура килде. Ваҡиғаларҙың осраҡлы ғына шулай килеп сыҡмағанын һуңынан аңланым…
— Ҡулдан килгәнсә эшләйбеҙ инде. Ҡышын ғына заказдар аҙыраҡ, ә былай, йәй етһә – көн-төн сүкейбеҙ ҙә йәбештерәбеҙ. Эш башлағанда алған кредитты түләп бөтөп киләбеҙ, бина ла хәҙер үҙебеҙҙеке. Ваҡ-төйәк проблемаларҙы иҫәпкә алмағанда, эш яйға һалынып килә. Иң мөһиме — район етәкселеге бизнесты хуплай, бюрократик заманда йәшәгәндә бындай күренеш ҡыуандыра, әлбиттә. Мәҫәлән, яңы проектыбыҙ бар, уның өҫтөндә хакимиәт менән берлектә көс түгәбеҙ. Ғөмүмән, эште киңәйтеп, халыҡҡа күберәк хеҙмәт урыны булдырырға ине, — тип шәп пландары менән бүлешеп торҙо Илшат.
Әйткәндәй, йүнселде урындағы янғын һүндереү хеҙмәте бүлегендә барып таптым. Аптырауыма:
— Заказдар әлегә гел генә булып тормай бит, янғын һүндереүсе булып та эшләйем, төрлө яҡлап үҫешергә кәрәк, — тип йылмайҙы Илшат. Уның менән, төп һорауҙарыма яуап алғас та, оҙаҡ ҡына һөйләшеп торҙоҡ. Йүнселлеккә, ғөмүмән, тормошҡа үҙ ҡарашын асыҡ һәм ҡыйыу итеп белдерҙе. Бигерәк тә ғаиләһе, балалары хаҡында һөйләгәндә талпынып-талпынып торғандай булды. Иң мөһиме — маҡсаты ҙур, хыялы яҡты ине егеттең.
…Бер нисә көн үткәс, шәп эшҡыуарҙар тураһында мәҡәлә яҙырға ултырҙым. Һуңғы һөйләмгә нөктә ҡуйған мәлдә, Стәрлебаштан шылтыраттылар. Бәйләнештең икенсе осонда:
— Бөгөн Илшат мәрхүм булып ҡалды бит. Янғын һүндергәндә өҫтөнә тимер-бетон плитә төшкән, — тигәс, башҡа тимер таяҡ менән килтереп һуҡтылармы ни! Бына бит яҙмыш тигәнең, әле генә һин дә мин янып эшләп йөрөгән, тормоштоң уртаһында ҡайнаған типһә тимер өҙөрлөк ир-егет 35 кенә йәшендә өс балаһын етем ҡалдырып китте лә барҙы… Ашмаған хыялдары ғына түгел, сабыйҙары йөҙөндә, үҙ бурысын теүәл үтәгән өсөн яҡындарының ғорурлығы сифатында һәм матур эшенә (эшҡыуарлығына) һоҡланыуҙа сағылған яҡтылыҡ та ҡалды уның артынан. Тик шул ғына бер аҙ күңел яраларын баҫа төшкәндәй. Ауыр тупрағың еңел булһын, Илшат!




Һандар телендә:
Стәрлебаш районында 486 берәмек эре һәм урта йүнсел теркәлгән. Шул иҫәптән 330 шәхси эшҡыуар бар. Уларҙың 97-һе – ауыл хужалығында, 112-һе – берәмләп (ваҡлап) һатыуҙа, икәүһе күмәртәләп һатыуҙа үҙ йүнен тапҡан. Бынан тыш, ете эшҡыуар ағас эшкәртә, туғыҙ йүнсел бөҙрәхана тота, 12-һе автосервис асҡан. Шулай уҡ 12 эшҡыуар автотранспортта кеше ташый, туғыҙы аҙыҡ-түлек эшкәртә һәм һигеҙе тимер әйберҙәр етештерә.
Райондың дүрт йүнселе дүрт миллион ярым һумлыҡ республика грантына лайыҡ булған.