Тәүҙә ҡаланың күптән түгел эш башлаған сәнәғәт предприятиелары менән таныштылар. Әйткәндәй, уларҙың барыһы ла әлеге махсус программаға ярашлы барлыҡҡа килгән. Элекке Сибай ит комбинаты биләмәһендә Көньяҡ Уралда тәүге индустрия паркы ойоштороласаҡ. Хужаһы Андрей Андреевтың әйтеүенсә, инфраструктураны тергеҙеүгә алты миллион һум аҡса тотонолған, әммә уны тулыһынса сафҡа индереү өсөн 130 миллион һумлыҡ инвестиция талап ителә. Әле индустрия паркын рәсми теркәүгә кәрәкле документтар туплана, шулай уҡ ситтән инвесторҙар эҙләйҙәр. Киләсәктә бында 300 кешегә эш урыны булдырыласаҡ, айлыҡ эш хаҡы 18 мең һум тирәһе булыр тип күҙаллана.
Артабан ҡунаҡтар “СибайУрманПром” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте эшмәкәрлеге менән танышты. Ул Рәсәйҙә 20 йылдан ашыу ағас эшкәртеү ҡорамалдары буйынса шөғөлләнгән “Глобал Эдж” компанияһы менән хеҙмәттәшлек итә. Был предприятие үткән йылдың декабрендә тәүге продукцияһын сығарғайны.
“СибайУрманПром” йәмғиәте директоры Андрей Ивашечкин әйтеүенсә, эшселәрҙең уртаса эш хаҡы 40 мең һум тирәһе буласаҡ. 100-гә яҡын кешегә эш урыны асылыр тип көтөлә.
Шуныһы ҡыуаныслы: предприятие етәкселеге ҡаланың 24-се һөнәрселек лицейында ағас эшкәртеү буйынса махсус ике төркөм булдырып, кәрәкле белгестәр әҙерләп сығарыу тәҡдимен индергән. Әйткәндәй, был төҙөлөшкә 200 миллион һумға яҡын инвестиция һалынған.
Ҡалала тотороҡло эшләп килгән “Технострой” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте менән дә танышты сарала ҡатнашыусылар. 28 кешене эш менән тәьмин иткән предприятие үҙ тауарын Пермь крайына, Ҡурған, Силәбе, Төмән өлкәләренә лә оҙата. Цехтар тулыһынса автоматлаштырылған, заманса ҡорамалдар менән тәьмин ителгән. Әйткәндәй, “Башкиравтодор” предприятиеһы ла төбәк юлдарын төҙөкләндереүҙә “Технострой” йәмғиәте продукцияһын файҙаланған.
Координация советы ултырышын Хөкүмәт Премьер-министры урынбаҫары, Хөкүмәт Аппараты етәксеһе Илшат Тажетдинов асты. Ул үҙ сығышында программаның үтәлеше һәм төп проблемалар хаҡында һүҙ йөрөттө.
— Программаны тормошҡа ашырыуҙа ыңғай динамика күҙәтелә. Инвестициялар килә, көньяҡ-көнсығыш райондарының инфраструктураһы үҫешә, халыҡтың йәшәү сифаты күтәрелә, район һәм ҡала хакимиәттәре тарафынан эшҡыуарлыҡты үҫтереү маҡсатында программалар ҡабул ителә. Йүнселдәргә ярҙам йөҙөнән республика бюджетынан һәм урындағы ҡаҙналарҙан субсидия бүленә. Иң мөһиме — яңы эш урындары барлыҡҡа килә, — тине ул.
— Проблемалар ҙа юҡ түгел, мәҫәлән, күп проекттарҙы тормошҡа ашырыу өсөн ситтән инвесторҙар йәлеп итеү зарур. Әммә бөгөн капитал табыу ауыр.
Азат Йыһаншин үҙ сығышында Көньяҡ Урал райондарында ауыл хужалығы үҫешен тотҡарлаусы бер нисә ҡаршылыҡты телгә алып үтте. Дәүләттән матди ярҙам, төрлө субсидиялар бирелһә лә, бөгөн был төбәк республиканың башҡа райондарынан шаҡтай ҡалыша. Төп сәбәбе — яҙғы сәсеү эштәрендә орлоҡтоң сифатһыҙ булыуы, көҙөн уңышты ваҡытында йыйып алыу өсөн техниканың етешмәүе. 2009 йылда барлыҡҡа килгән “Көньяҡ Урал” МТС-ы әле булһа ныҡлап эшләп китә алмай, бөгөн ундағы техниканы яҙғы сәсеүгә әҙерләү өсөн генә 45 миллион һум талап ителә. Малсылыҡта ла башҡараһы эштәр күп: тоҡомсолоҡ буйынса Дүртөйлө, Саҡмағош райондарынан өлгө алырға кәрәк.
— “500 ферма” программаһында төбәктән Ленин исемендәге ауыл хужалығы кооперативының (Баймаҡ районы) ғына ҡатнашыуы, “Ғаилә фермаһы” программаһына инергә теләк белдереүселәрҙең аҙлығы ла малсылыҡҡа тейешле иғтибарҙың булмауына бер дәлил, — тине Азат Салауат улы.
Фекер алышыуҙа Баймаҡ районы хакимиәте башлығы Илшат Ситдиҡов төбәк өсөн төп проблемаларҙың береһенә — етештерелгән һөттө ҡайҙа тапшырыу мәсьәләһенә туҡталды.
— Сибайҙа эшләп килгән һөт-консерва комбинатын тергеҙеү – заман талабы. Бөгөн беҙ һөттө Ырымбур, Силәбе өлкәләренә арзан хаҡҡа тапшырырға мәжбүрбеҙ. Әгәр тауарҙың хаҡы сыҡмай икән, уны етештереү кәрәкме? — тигән һорау ҡуйҙы Илшат Хәмит улы.
Әбйәлил районы хакимиәте башлығы Рим Сыңғыҙов ауыл хужалығына дөйөм күҙәтеү яһағанда төбәктең тәбиғәт шарттарын да иҫәпкә алыу кәрәклеген әйтте.
— Беҙ ҙә башҡалар кеүек сәсәбеҙ, әммә һуңғы биш йылдағы ҡоролоҡ, былтырғы ташҡын кеүек күренештәр ауыл хужалығына шаҡтай ҙур зыян килтерҙе. Һөҙөмтәлә төбәк хәҙер игенселек, малсылыҡ буйынса алдынғылар рәтенә инмәй.
Ошондай шарттарҙа ниндәй инвестор көньяҡ-көнсығыш райондарҙың ауыл хужалығын үҫтерһен?! Был осраҡта республика етәкселегенән ярҙамға ғына өмөт итергә тура килә. Ҡайһы бер дәүләт программаларының төптән уйланып еткерелмәүе тураһында ла һүҙ булды. Мәҫәлән, талап ителгән 200 баш урынына 120 баш малды рөхсәт иткәндә, бөгөн үк күп район “500 ферма” программаһына ҡушыла алыр ине тигән фекерҙәр яңғыраны. Урман өҫкә ауырҙай булып торған ерҙәрҙә халҡының ағас ҡырҡыу өсөн әллә күпме саҡрымдарға йөрөүе, урманды ҡуртымға биргәндә район, ауыл хакимиәттәренең бөтөнләй ҡатнашмауы, юлдарҙың булмауы кеүек һорауҙарға яуап табырға тырышты ултырышта ҡатнашыусылар.
Ғөмүмән, 2011 – 2015 йылдарға иҫәпләнгән комплекслы программаға ярашлы, төбәк үҫеше мәнфәғәтендә ярайһы уҡ ҙур эштәр башҡарылған, һөҙөмтә юҡ түгел. Шуны ла билдәләп китеү кәрәк: Сибайҙа үткән Координация советы ултырышы ҡалала икенсе тапҡыр ойоштороласаҡ инвестиция форумына әҙерлек сараһы ла булды. Тәүгеһенән айырмалы, быйыл сарала сит илдәрҙән дә инвесторҙар ҡатнашырға теләк белдергән.
Эшлекле фекер алышыу аҙағында индустрия паркын төҙөү һәм үҫтереү, Әбйәлил районы менән Силәбе өлкәһенең Магнитогорск ҡалаһы араһында хеҙмәттәшлекте дауам итеү буйынса килешеүҙәргә ҡул ҡуйылды.


Илшат СитдИҡов, Баймаҡ районы хакимиәте башлығы:
— Был программа эшҡыуарлыҡты үҫтереү буйынса айырыуса ныҡ ярҙам итә. Шул уҡ ваҡытта ситтән инвесторҙар йәлеп итеүгә лә иғтибарҙы арттырырға кәрәк, сөнки улар килә лә китә, ә беҙгә йәшәргә. Инвесторҙар араһында төрлөһө осрай: кемдер оҙаҡҡа килһә, икенселәренә байығыу ғына кәрәк.
Иҡтисади үҫеш программаһы беҙгә күп ишектәрҙе асып инергә, ҡайһы бер ҡаршылыҡтарҙы еңеп сығырға ярҙам итә. Уны 2020 йылға тиклем дауам итеү һәйбәт булыр ине.
Рим Сыңғыҙов, Әбйәлил районы хакимиәте башлығы:
— Программа тәүге ике йылда яҡшы эшләне, аҙаҡ бер аҙ тотҡарланды. Илшат Тажетдинов ҡайтанан яуаплы итеп ҡуйылғас, эштәр ыңғайға китте. Районда программаға ярашлы махсус ҡабул ителгән проекттарҙың күбеһе тормошҡа ашырылды. Шуныһы бер аҙ күңелде ҡыра: ҡайһы бер инвесторҙар килешеүҙе үтәмәй.
Наил Хәлиуллин, Сибай ҡалаһы хакимиәте башлығының иҡтисад буйынса урынбаҫары:
— Үткән йылда махсус программа буйынса 15 проектҡа барлығы 1663,2 миллион һум капитал һалыу үҙләштерелде. Инвестфорумда ҡабул ителгән килешеү нигеҙендә “Сибай элеваторы” йәмғиәте ике ҙур инвестиция проектын тормошҡа ашыра.
Бөгөн беҙ тимер-бетон әйберҙәр һәм конструкциялар етештереүҙе ойоштороуға, юғары сифатлы эзбиз, цемент һәм төҙөлөш ҡатнашмалары эшләп сығарыуға инвесторҙар эҙләйбеҙ.