Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Кешеләрҙе яратырға кәрәк
Кешеләрҙе яратырға кәрәк
Барлыҡ хыял-теләгеңде тормошҡа ашырырға, ҙур уңыштарға өлгәшергә мөмкин. Маҡсатыңа ынтылған юлыңда бөтә нәмә ыңғай ғына тора икән, билдәлелек яулауың, байлыҡ-ниғмәткә эйә булыуың да ихтимал. Әммә үтә ауыр, сетерекле хәлгә тарығанда, бер кем дә янып-көйөнөүҙән, һағыш-әрнеүҙән ҡотола алмай. Дошманлашып, арҡаларын ҡуйышҡан ғаилә парҙары; һөйгәне башҡа сибәргә әүрәгән ҡыҙ; бер эсеүенән икенсеһенә тиклем ваҡыт оҙаҡ үтә тип зарланған эскесе йәки байлығынан ҡолаҡ ҡаҡҡан замана байы — барыһы ла ғазаплана. Бындай саҡта берәүҙәр үҙ-үҙенә йомола, икенселәр ярһый, агрессияһы көсәйә. Депрессив көйһөҙләнеү упҡынына юл тап бына шулай башлана ла инде.

Ҡаушап ҡалған һәм күп төрлө ауырлыҡ кисергән кешеләр тормоштоң кире яғын ғына күрә. "Эскәрәк ингән һайын, урман ҡараңғыраҡ" тигәндәй, туҡтауһыҙ көйөнөү, барлыҡ нәмәнән төңөлөү етди сиргә дусар итеүе бар. Мәҫәлән, ашҡаҙан сей яраһы, баш ауыртыу, сабыртма сығыу ауырыуҙары башланыуға, депрессияға, неврозға, инфарктҡа, хатта аҡылдан яҙыуға килтереүе ихтимал.
Ауыр уйҙарҙы ситкәрәк ҡуйып, хәлдең асылына төшөнәйек. Байтаҡ ҡына сиргә тарыуға нервы системаһы ҡаҡшауы сәбәп булыуын күптәр белә, әлбиттә. Бер яҡтан, асыуҙы тыйыу, рәнйеүҙе белдермәү йәки төңөлөү сәләмәтлек өсөн зыянлы. Ләкин эргә-тирәңдәгеләргә, яҡындарыңа зәһәрләнеп ағыу сәсеү ҙә яҡшы түгел. Ә ни эшләргә һуң?
Әллә күпме ауырлыҡ кисереп тә, тормошҡа һөйөү менән баҡҡан, игелекле, ярҙамсыл, сәләмәтлеген һаҡлаған кешеләрҙе иҫкә төшөрә алабыҙ. Ә ҡайһы берәүҙәр бер ниндәй ҡаршылыҡ менән осрашмай, күңел төшөнкөлөгөнә бирелеүҙең нимә икәнлеген белмәй матур итеп йәшәп ятһа ла, алдағы көндәренең һәйбәт булырына ышанып бармай. Быны Америка психологтарының күҙәтеүҙәре лә раҫлай. Мәҫәлән, әүҙем тормошта йәшәгән пенсионерҙарҙың һаулығы күпкә яҡшыраҡ, ә тынысыраҡ ҡалыуҙы хуп күргән, яй ҡуҙғалған, сараларҙа ҡатнашырға тырышмаған оло йәштәгеләрҙең сәләмәтлеге бик һәйбәттән булмауы асыҡланған.
Икенсе миҫал да ҡыҙыҡлы ғына. Яңғыҙы бала тәрбиәләгән ҡатындар, ғаиләле тиҫтерҙәренә ҡарағанда һаулығына аҙыраҡ зарлана икән. Ә уларҙың "йөгө" күпкә ауырыраҡ та бит әле.
Шулай итеп, стресс — ҡурҡыныс нәмә түгел, ә энергияның ҡеүәтле сығанағы. Бурысыбыҙ — ошо энергия менән идара итергә һәм уны уңыш-ҡаҙаныштарға өлгәшеү өсөн файҙаланырға өйрәнеү.
Белгестәр иң элек психик көсөргәнешлектән арынырға кәңәш итә: ял итергә, иғтибарҙы күңелһеҙ уйҙарҙан башҡаға йүнәлтергә. Йорт-ҡаралтыңды йәки эш урыныңды йыйыштырырға мөмкин. Яңғыҙлыҡты ауыр кисерәһең икән, аралашырға кәрәк. Бер үҙең ҡалырға яратһаң, бер аҙға тирә-яғыңдағыларҙың күҙ уңынан ситтәрәк торорға була. Тынысландыңмы? Хәҙер проблемаларыңды барлап, план төҙө һәм уны тормошҡа ашырырға тотон. Артабан ауыр, күңелһеҙ хәлдәрҙе алдан күрергә өйрән һәм үҙеңде уға әҙерләй бел. Бының өсөн ҡатмарлы булмаған бер нисә һорауыңа үҙең үк яуап бир. Нимәне дөрөҫ эшләмәйем? Нимәнән хәүефләнәм? Әле минең өсөн ниндәй мәсьәлә иң мөһиме? Бөгөн төп маҡсатым ниндәй? Һәм, ниһайәт, уға өлгәшеү өсөн нимә эшләргә тейешмен?
Ҡыуаныс-шатлыҡтарыңды йыя бар, көнөнә берәүҙе булһа ла өҫтә. Тормошто һөйгән кеше ғәҙәти генә сараны ла матур йолаға әүерелдерә белә. Әгәр үҙеңде һәм башҡаларҙы яратһаң, улар менән аралашыуҙан, бергә булыуҙан бәхет кисерәһең. Юҡ-барға кәйеф төшөүҙән, низағтан ҡасырға тырыш. Ҡайһы ваҡыт шулай үҙебеҙҙе үтә лә йәмһеҙләйбеҙ. Әгәр ғүмереңдең һәр көнөн баһалайһың икән, ул, ысынлап та, шатлыҡ менән үтә.
Әүҙемлек — стрестан ҡотолоуҙың берҙән-бер сараһы. Күңелле ваҡиғалар ҙа, янып-көйөүҙәр ҙә тормош ағышын тулыландыра. Мин әүҙем, яуаплылыҡ тойоп эш иткәндә генә һикәлтәләр аша кәмәңде сайҡалтмай алып барып булырына ышанам. Ни хәл итәһең, тормош тигеҙ юл да, мәңгелек байрам да түгел. Шулай ҙа барлыҡ ҡайғы-хәсрәттән бик ҡулай дауа бар. Бер төркөм хеҙмәттәштәребеҙ менән йәш булып күренеү, косметик саралар хаҡында һүҙ алып барғанда, бер табип йылмайып ҡына: "Изгелекле, игелекле булырға һәм кешеләрҙе яратырға кәрәк. Ул саҡта йөҙөгөҙҙә бер генә йыйырсыҡ та күренмәҫ", — тине.
Шулай итеп, стрестан арыныу юлдары бар. Әгәр кәйеф ҡырылыу дауам итһә, йорт мәшәҡәттәре оноттормаһа, яҡындарығыҙ ярҙам итә алмаһа, психотерапевт йәки психологка мөрәжәғәт итегеҙ. Иҫегеҙҙә тотоғоҙ: хәл ителмәҫтәй мәсьәлә, табып булмаҫтай юл юҡ!
Вячеслав МИХАЙЛОВ,
1-се республика психиатрия дауаханаһы психологы.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Дөрөҫ йәшәгеҙ

Дөрөҫ йәшәгеҙ 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Заман ҙур тиҙлек менән алға елгәндә, йылдарға йылдар өҫтәлгән һайын тормоштоң мәғәнәһе, дөрөҫ...

Тотош уҡырға 369

Ғалимдар һөйөндөрмәне

Ғалимдар һөйөндөрмәне 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Сит ил ғалимдары, атап әйткәндә, АҠШ, Испания һәм Норвегия тикшеренеүселәре рәсәйҙәрҙе тиҙ...

Тотош уҡырға 278

Прививкаһыҙ мәктәпкә лә, баҡсаға ла индермәйәсәктәр

Прививкаһыҙ мәктәпкә лә, баҡсаға ла индермәйәсәктәр 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Күптән түгел Италияла яңы закон ғәмәлгә инде. Ата-әсәләр балаларын киң таралған йоғошло сирҙәрҙән...

Тотош уҡырға 312

“Сихут” сире һайлап тормай...

“Сихут” сире һайлап тормай... 29.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Бер нәмәнән дә ҡурҡмаған таяҡса хаҡында....

Тотош уҡырға 278

“Ир менән ҡатын проблемаһы”н  еңеп сығырға мөмкин
"Сибай ҙа, уның халҡы ла оҡшаны"

"Сибай ҙа, уның халҡы ла оҡшаны" 22.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Тап шундай йылы һүҙҙәр, яҡты уйҙар менән ҡайтырға сыҡты Өфө табиптары. Бөгөн Сибайҙа сирлеләрҙе...

Тотош уҡырға 269

Заман менән бергә атлайҙар

Заман менән бергә атлайҙар 22.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

“Йөрәк һүҙе”, “Йөрәктән сыҡҡан йөрәккә етә”, “Бала – йөрәк ите”, “Миһырбанлыҡ – йөрәктән”... Кеше...

Тотош уҡырға 297

Яман шешкә ҡаршы "ҡоралланып"

Яман шешкә ҡаршы "ҡоралланып" 21.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Бөгөнгө “Сәләмәтлек сәғәте”ндә онкологик сирлеләрҙе дарыу препараттары менән тәьмин итеү мәсьәләһе...

Тотош уҡырға 240

Сирҙәрҙе башланғыс стадияһында уҡ асыҡлаясаҡ

Сирҙәрҙе башланғыс стадияһында уҡ асыҡлаясаҡ 16.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Учалы үҙәк дауаханаһында өлкәндәр өсөн УЗИ кабинетын йыһазландырыу эштәре бара....

Тотош уҡырға 266

Ҡәлғәгеҙ хәүефһеҙме?

Ҡәлғәгеҙ хәүефһеҙме? 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Таҙалыҡ – сәләмәтлек нигеҙе, тигән ҡанатлы һүҙҙәр хәҙерге заманда ла көнүҙәклеген юғалтмай....

Тотош уҡырға 344

Үҙеңдән дә оло табип юҡ

Үҙеңдән дә оло табип юҡ 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Һаулыҡтың һаҡлауға мохтаж икәнлеген хәтерҙә тотайыҡ....

Тотош уҡырға 481

Уйҙырмаларҙан ҡотолайыҡ

Уйҙырмаларҙан ҡотолайыҡ 15.03.2019 // Сәләмәт булайыҡ

Һаулыҡ һаҡлау өлкәһендә лә төрлө уйҙырмалар етерлек. Шуларҙың бер нисәһенә күҙ һалайыҡ....

Тотош уҡырға 342