Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Закондар яҡшы, тик ниңә бөтәһе лә эшләмәй?
Ауыл хужалығы фәндәре докторы, профессор Ғарифулла Япаров менән әңгәмәлә (“Крәҫтиәндең тамырына балта сапмайыҡ”, “Башҡортостан” гәзите, 2019 йыл, 18 ғинуар) проблемалар һәм фекерҙәрҙең бер өлөшө, минеңсә, аңлатмаға, икенселәре тамамлауға мохтаж. Мәҫәлән, “Был эштәрҙе көйләгән бик яҡшы закондар бар” ти профессор. Тик закондар яҡшы икән, уларҙың эш итергә, ыңғай һөҙөмтә бирергә тейешлеге, моғайын, бер кемдә лә шик уятмайҙыр.

Әгәр ер мөнәсәбәттәрендә уның киреһе күҙәтелә икән, тимәк:
а) закондар күп милләтле ил халҡының менталитетын һәм икһеҙ-сикһеҙ Рәсәй киңлектәренең үҙенсәлектәрен иҫәпкә алмай ғына ғәмәлгә индерелгән;
б) улар һөҙөмтәле булһын өсөн, КПРФ рәйесе Геннадий Зюганов һүҙҙәре менән әйткәндә, тейешле механизмдар эшләнмәгән...

Закондарҙың сифаты, билдәле, насар була алмай. Хикмәт, моғайын, шунда: Ватан ерлегендә ҡабул ителгән закондар башлыса алдынғы, атап әйткәндә, Көнбайыш өлгөләренән сығып ижад ителгән һәм, билдәле, Рәсәйҙең үҙенә генә хас үҙенсәлектәрҙе инҡар итә. Быға ла аңлатма табыуы ҡыйын түгел: Ватан ерлегендә тотҡарлыҡһыҙ эш иткән закондар булдырыу өсөн бик күп етешһеҙлектәрҙе иҫәпкә алырға, тимәк, күләме буйынса закондың үҙенән ҡалышмаған иҫкәрмәләр индерергә кәрәк була. Аҡыл һәм көс менән иңләй алмаҫлыҡ был мәсьәлә иң элек Рәсәй Федерацияһының теләһә ҡайһы йәмғиәт өсөн үҫеш стадияһында мөһим звено булған буржуаз ҡоролошта йәшәп ҡарамағанлығына (ә уны кешенең йәшлек осорона тиңләп ҡарарға мөмкин) барып ялғана. Дөрөҫ, был хәлде күптәр, хатта ҡайһы бер ғалимдар ҙа инҡар итә, тик унан ғына илдең хәле яҡшырмай бит.

Ошоға оҡшаш күренеш Рәсәй Федерацияһы Конституцияһында ла күҙәтелә. Төп закондың 1-се статьяһындағы, “Рәсәй Федерацияһы – республика формаһында идара ителеүсе федератив демократик хоҡуҡи дәүләт” тигән положение, ни рәүешле ҡараһаң да, “власть вертикале” менән ярашмай. Рәсәй үҙ граждандары өсөн лайыҡлы тормош тәьмин итергә ынтылған социаль дәүләт (7-се статья) тигән положение һәр етенсе ватандашыбыҙҙың фәҡирлектә көн итеүе менән көсөн юғалта.

Әлбиттә, бындай күңелһеҙ хәлдең сәбәбе Рәсәй киңлектәрендә борон-борондан киң тамыр йәйгән һәм күп тапҡыр телгә алынған хоҡуҡи нигилизмға тоташа, һәм уны сирек быуат ғәмәлдә булған Рәсәй Конституцияһы ла юҡҡа сығара алманы. Граждандарҙың хоҡуҡи үҙаңын уятмай (уға тәүге аҙым урындағы үҙидара институтын эшкә ҡушыу юлы менән яһала) тороп, был хаҡта һүҙ алып барыуы ла урынһыҙ. Тап ошо осраҡта ғына хөрмәтле Ғарифулла Япаров әйтеп үткән юридик белемле кешеләргә ихтыяж барлыҡҡа киләсәк, сөнки бөгөн уларҙың һис бер кәрәге юҡ.

“Берәй нимә булһа, бөтәһе лә дәүләтте әрләй башлай”, тип дауам итә ғалим. Әлбиттә, КПСС мәрхүмдең “атайҙарса хәстәрлеге”, ә уға тиклем батша монархияһы шарттарында үҫеп тәрбиә алған йәмғиәттә теге йәки был етешһеҙлек өсөн һүгергә башҡа объектты табыуы ла мөмкин түгел. Дөрөҫ, бөгөн ундай сәйәсәт асыҡтан-асыҡ алып барылмай, әммә инглиз ғалимы Артур Тойнби әйтмешләй, элекке мираҫтан арыныу еңел түгел, ул аҙ ғына үҙгәреш кисергән хәлдә беҙҙе әленән-әле эҙәрлекләй.

“Бар ғиллә чиновниктарға барып төртөлә”. Ғарифулла Хәбибулла улы хаҡлы, хәҙерге Рәсәй тотошлайы менән чиновниктар тарафынан идара ителә, сөнки граждандарҙың тоталь битарафлығы шарттарында башҡаһы беҙҙең өсөн билдәһеҙ йәки яраҡһыҙ. Һәм һөҙөмтәһе лә шундай: кешене үҙенең ҡатнашлығынан тыш бәхетле итеп булмай. Шул уҡ ваҡытта “дәүләт кешеләре”нең һәр ҡайһыһы беҙҙең аранан сыға түгелме ни? Шул иҫәптән йәмғиәтте туйындырған крәҫтиәнгә финанс ярҙамын – мыҫҡаллап, ә оборонаға ботлап йүнәлткән депутаттар ҙа.

Фекерҙе тамамлап, Яңы йыл алдынан социологтар үткәргән тикшеренеү һөҙөмтәһенә туҡталыу урынлы булыр кеүек. Унда элекке Советтар Союзын һағыныусыларҙың һиҙелерлек артыуын асыҡлағандар. Ғәжәп, ләкин факт! Ысынлап та, ХХI быуатта ла һалышыу кәйефенән арына алмаған йәмғиәтебеҙ өсөн СССР иң ҡулайлы ҡоролош булған икән.


Автор: М. ФӘЙРУШИН
Фото: afontovo.ru
Район: Өфө ҡалаһы


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Китте... Икмәк, ит етештереүҙе хәстәрләп китте

Китте... Икмәк, ит етештереүҙе хәстәрләп китте 29.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Көйөргәҙе район Советы депутаттары хакимиәт башлығы Әхәт Ҡотләхмәтовтың отставкаһын ҡабул...

Тотош уҡырға 200

Медведевтан ярҙам көтәбеҙ

Медведевтан ярҙам көтәбеҙ 29.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан парламенты депутаттары социаль туҡланыу, айырыуса мәктәптәрҙә, балалар баҡсаларында...

Тотош уҡырға 156

Дәүләт-хоҡуҡ идаралығын кем етәкләй?

Дәүләт-хоҡуҡ идаралығын кем етәкләй? 28.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан Республикаһы Башлығының Дәүләт-хоҡуҡ идаралығы начальнигы итеп Азат Ғәлин...

Тотош уҡырға 162

Идаралыҡта – яңы етәксе

Идаралыҡта – яңы етәксе 28.03.2019 // Сәйәсәт

Искәндәр Әхмәтвәлиев Башҡортостан Башлығының Муниципаль берәмектәр менән эш итеү идаралығы...

Тотош уҡырға 176

Яңы вәкил тәғәйенләнде

Яңы вәкил тәғәйенләнде 28.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан Республикаһы Башлығының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп...

Тотош уҡырға 155

Хәйҙәр Вәлиев китте

Хәйҙәр Вәлиев китте 28.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев ваҡытынан алда вазифаһын бушатты....

Тотош уҡырға 211

Килешеү төҙөлдө

Килешеү төҙөлдө 28.03.2019 // Сәйәсәт

Бешкәктә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Ҡырғыҙ Республикаһы Хөкүмәте араһында...

Тотош уҡырға 151

Хәбиров, Байғусҡаров, Беляев... тағы кемдәр?

Хәбиров, Байғусҡаров, Беляев... тағы кемдәр? 27.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Башҡортостанда “Берҙәм Рәсәй” партияһынан республика Башлығы вазифаһына кандидатуралар тәҡдим...

Тотош уҡырға 228

Йөҙ меңенсе кем?

Йөҙ меңенсе кем? 27.03.2019 // Сәйәсәт

Учалы ҡалаһы “Таусы” хоккей клубының спорт директоры Айрат Нурғәлиевкә “Берҙәм Рәсәй”ҙең...

Тотош уҡырға 174

Киров районы 100 йыллыҡты билдәләне

Киров районы 100 йыллыҡты билдәләне 25.03.2019 // Сәйәсәт

Республикабыҙҙың 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы Башҡортостанда байрам саралары дауам итә....

Тотош уҡырға 203

“Берҙәм Рәсәй”ҙәр кандидат тәҡдим итә

“Берҙәм Рәсәй”ҙәр кандидат тәҡдим итә 25.03.2019 // Сәйәсәт

27 мартта “Берҙәм Рәсәй” партияһы Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһына кандидатура тәҡдим...

Тотош уҡырға 163

Республикабыҙ 278 Советтар Союзы Геройын үҫтергән

Республикабыҙ 278 Советтар Союзы Геройын үҫтергән 23.03.2019 // Сәйәсәт

Байрам уңайынан тантаналы йыйылыштағы сығышында Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров бер быуатлыҡ...

Тотош уҡырға 183