Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ҡапҡаның "хәләл"ме?
Ҡапҡаның "хәләл"ме?
Ислам дине сауҙа итеүҙе хуплай. Тап шул сәбәпле был тәғлимәт донъя буйлап ярайһы уҡ тиҙ таралып киткән дә шикелле. Тәғлимәттәрҙә "хиләбә" тигән төшөнсә лә бар, ул тауарҙы тейешенән күпкә ҡиммәтерәккә һатып, кеше алдауға ҡағыла. Ә шулай ҙа заманса донъябыҙ дин ҡанундарын үтә прагматик сараға әйләндереп бара түгелме?

Һуңғы арала йәмғиәтебеҙгә ислам ҡанундары менән уның мөғәмәләләре, талаптары ла йылдам инә. Ҡатын-ҡыҙ яулыҡ ябына, ирҙәр түбәтәй кейеп йөрөй башланы. Бик хуп. Магазиндарҙа "хәләл" тип тамғаланған аҙыҡ-түлек тә пәйҙә булды. Улай ғына ла түгел, хәҙер һатыусылар был "бренд"ты алға һөрөп, уны күберәк табыш алыу сараһына әйләндереп алды. Ҡайҙа ғына барма, хәҙер "хәләл" тип тамғаланған ризыҡҡа юлығаһың. Ул башҡаларға ҡарағанда бер аҙға ҡиммәтерәк тә булып сыға.
Өфөләге медицина университеты янында "Хәләл" тип аталған кафе бар. Унда һәр ваҡыт халыҡ ҡайнап тора, сөнки эргәлә генә уҡыу йорттары, бик күп дәүләт ойошмалары урынлашҡан. Өҫтәүенә яҡын-тирәлә башҡа ризыҡланыу урындары ла юҡ — "бистро" рәүешендәге башҡорт тирмәһен алмағанда.
Исеменән башҡа нимәһе хәләл һуң ул кафеның? Унда бит баш ҡалабыҙҙың бар ашханаларындағы һымаҡ уҡ ашамлыҡ һатыла. Мәҫәлән, минтай балығы, билмән. Уларҙы нисек хәләл ризыҡ ғәмәле буйынса әҙерләргә мөмкин? Ҙур сауҙа селтәрҙәрендә элек хәләл ит һатыла торғайны. Хәҙер был юлдың отошло икәнен тойоп алдылар, ахыры. Хәҙер... "хәләл йомортҡа" килеп сыҡты. Мин был күренеште үҙемсә аңлатырға маташһам да, бер нисек тә барып сыҡманы. Тауыҡтар — гибрид, фабрикала яһалма юл менән сығарыла улар. Тимәк, әтәсенең һәм тауығының ҡайҙан алынғанын билдәләү ҙә мөмкин түгел (гибрид кростар, ғәҙәттә, Англиянан була). Ашаған ризыҡтары ла химиянан йыраҡ түгел — шунһыҙ хәҙерге технологиялар эшләй алмай. Ошондай шарттарҙа һалынған йомортҡа ниндәйҙер ысулдар менән "хәләл"гә әүереләме? Сыбаркүл ҡошсолоҡ фабрикаһының конвейеры осонда бер мулла доға уҡып, һәр йомортҡаға изге фатихалар биреп ултыра тип кенә аңлатып булалыр быны. Һәр хәлдә, урыҫтарҙың дини байрамдары алдынан поптың конвейер осонда һепертке менән һелтәнеп, ризыҡҡа һыу һибеп, өшкөрөп торғанын күргән бар.
Хәтеремдә, магазиндарҙа "йодланған" тигән йомортҡа килеп сыҡҡас, күмәкләп йыйылып, кәңәшмә һымаҡ нәмә ойошторғайныҡ: тыумыштан әллә нисә ҡабыҡлы булған йомортҡаны ҡалайтып "йодлап" була? Әгәр тауыҡтарға йодты күберәк ашатһаң, ул шулай еңел генә итенә, буласаҡ себешенә күсә аламы? Ҡайһылай еңел булыр ине бит: малға алдан уҡ тоҙҙо күберәк бирәһең дә, аҙаҡ итте тоҙлауҙың да кәрәге юҡ!
"Инәй, йомортҡаларың ни өсөн улай ҡиммәт? — тип һорағайным былтыр баҡса юлында ултырған "ҡырҡтартмасы"нан. — Эргәләге магазинда улар бит икеләтә арзан тора!" "Һуң, улым, был бит ауыл йомортҡаһы!" — тигән яуап-аҡланыу ишеттем. "Инәй, белеүемсә, йомортҡа тауыҡтыҡы була, ә ауыл-ҡаланыҡына бүленмәй", — тип аптырап ҡалдым. Дөрөҫ, ҙурҙан ҡубып ҡарағанда, малдың нимә ашауы унан алынған ризыҡтың сифатына йоғонто яһай. Ләкин айырма хаҡты икеләтә күтәрерлек түгел дә инде. Ә бына "ауылдыҡы", "хәләл" тигән төшөнсәләр менән уйнап, халыҡты күрәләтә алдау һәм шул юл менән байырға ынтылыу ярылып ята. Әйткәндәй, "хәләл" тип нарыҡланған ҡаплы билмәндең нисек етештерелеүе лә сер булып ҡала — ул бит шул уҡ комбинаттарҙа, бер үк технология линиялары аша үтеп сыға! Ә ҙур комбинаттарҙың сей итте күмәртәләп ҡайҙан алғанын беләбеҙ.
Баҙар иҡтисады шарттарында беҙҙе аҙым һайын алдап, табыш көҫәүселәр хаттин ашҡан икәне һәр кемгә мәғлүм. "Хәләл" тигән ризыҡтың күпләп таралыуы, бәлки, илебеҙҙә ислам дине ҡанундарының ғәҙәти күренешкә әйләнеүенә булышлыҡ та итер. Ләкин уны аҙым һайын ҡыҫтырыуҙың бары тик өҫтәмә табыш алыу сығанағы икәне күренеп тора бит. Тимәк, тиҙ арала "хәләл" тигән һүҙ ҙә халыҡта "алдаҡ" синонимы һымаҡ ҡабул ителә башламаҫмы? Юҡ, улай булмаҫ, тип ҡаршы төшөргә уйлаған кеше иң тәүҙә яуап табып ҡараһын әйҙә: нисек бар була һуң сауҙа кәштәләрендә "хәләл" йомортҡа, ит, колбаса һәм билмәндәр?




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар

Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар 01.04.2019 // Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта ирекмәндәр хәрәкәте беҙҙең тормошобоҙҙа һиҙелерлек урын биләй....

Тотош уҡырға 1 237

Һыу инергә ваҡыт етте...

Һыу инергә ваҡыт етте... 01.04.2019 // Йәмғиәт

6 апрелдә Өфө ҡалаһындағы Үҙәк баҙар янындағы Һалдат күленә килһәгеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Унда тәүлек...

Тотош уҡырға 970

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә 31.03.2019 // Йәмғиәт

– Мөхәббәт ҡайҙа юғала? – тип һораған атаһынан бәләкәй Бәхет. – Үлә. Кешеләр булғанды ҡәҙерләмәй,...

Тотош уҡырға 1 161

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..."

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Асыу, ярһыу кешенең бөтөн тәнен, күңелен ялмап алыусан. Шуға әҙәм балаһының бындай осраҡта...

Тотош уҡырға 1 268

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп 31.03.2019 // Йәмғиәт

Ирекмәндәр Сибайҙа өс айҙан ашыу инде “Йәшәү ризығы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы үткәрә: ауыр...

Тотош уҡырға 1 085

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..."

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Имам-хатип мәсеткә вәғәз һөйләргә килһә, унда бер генә кеше – йәш көтөүсе – ултыра, ти....

Тотош уҡырға 1 276

135 мең граждан саҡырыла

135 мең граждан саҡырыла 31.03.2019 // Йәмғиәт

Рәсәй Президенты хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул кисә, 30 мартта,...

Тотош уҡырға 1 062

Йоҡларға ҡурҡам...

Йоҡларға ҡурҡам... 30.03.2019 // Йәмғиәт

Баҡыйлыҡҡа күскәненә тиҫтә йылға яҡын ваҡыт уҙһа ла, әсәйем һуңғы арала төшөмә йыш инә башланы....

Тотош уҡырға 1 349

Йәкшәмбелә ғаилә менән ҡайҙа барырға була?

Йәкшәмбелә ғаилә менән ҡайҙа барырға була? 29.03.2019 // Йәмғиәт

Ҡул эштәре менән булыу, аш-һыу бешереү, бейеү, һүрәт төшөрөү, спорт уйындары... Ә һеҙҙең ғаиләнең...

Тотош уҡырға 372

"Мин Хәйбулланан!" тип ғорурланыр йәштәр ҙә

"Мин Хәйбулланан!" тип ғорурланыр йәштәр ҙә 29.03.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостандың 100 йыллығына арналған саралар дауам итә. Бөгөн, мәҫәлән, Хәйбулла районы үҙәге...

Тотош уҡырға 310

Сарыҡ нисек тегелә?

Сарыҡ нисек тегелә? 29.03.2019 // Йәмғиәт

Учалы тарих һәм тыуған яҡты өйрәнеү музейында башҡорттоң традицион аяҡ кейеме – сарыҡ тегеү буйынса...

Тотош уҡырға 320

15 апрелдә башлана

15 апрелдә башлана 29.03.2019 // Йәмғиәт

Учалы районы хакимиәтендә подъездарҙы төҙөкләндереү буйынса республика программаһының тормошҡа...

Тотош уҡырға 263