Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Шыршы “тутыйғошо”
Ылыҫлы урмандарҙа көн иткән был турғай башҡа ҡоштарҙан ныҡ айырыла. Иң тәүҙә уның сағыу төҫөнә, аҫлы-өҫлө сатрашланған суҡышына иғтибар итәһең. Уныһы бала саҡта улай булмай әле. Ояһынан осоп сығып, үҙаллы туҡлана башлағас ҡына шулай кәкрәйеп, тубырсыҡ ҡабығын асырға яраҡлаша.

Шыршы турғайының (клест) беҙҙә өс төрө осрай. Улар бер-береһенән саҡ ҡына айырылып, ҡарағай, ҡарағас, шыршы урмандарында йәшәй. Суҡышының рәүешенән һәм йәшәгән урынынан күренеүенсә, был ҡоштар тубырсыҡ ватып, ылыҫлы ағас орлоҡтары менән туҡланып көн итә. Әммә башҡа төр ризыҡтан да, бигерәк тә ағас ҡабыҡтарында йәшәгән ҡоротҡостарҙан баш тартмай. Тупланып йәшәргә яратҡан ҡоштар, төп ризыҡтары булған тубырсыҡтың уңышына ҡарап, урындан-урынға байтаҡ ҡына араға күсенеп йөрөй, хатта оя ҡороу һәм бала сығарыу ваҡыттарын да үҙгәртә.

Уның өсөн ҡәтғи ваҡыт та юҡ: яҙлы-көҙлө күсмә тормош булмағас, ҡасан теләй, шул ваҡытта оя ҡора башлай. Шыршы турғайы өсөн һалҡын ҡышта ла йомортҡа баҫыуы бер ни тормай. Шулай ҙа йышыраҡ март-апрелдә тубырсыҡ өлгөргән ваҡытҡа тура килтерергә тырыша, ҡайһы саҡта йәйгә лә ҡала.

Шыршының ҡуйы ботаҡтары араһында ҙур һәм йылы оя ҡороп, был турғай ике аҙнала бала сығара. Балаларын да шыршы орлоҡтары менән туйындыра, оянан осоп сыҡҡас та әле уларҙы бер аҙ ваҡыт ашатыуын дауам итә. Бала ҡоштар йәшкелтерәк төҫтә була, үҫә килә уның инәләре һарыға, аталары ҡып-ҡыҙылға әйләнә.

Шыршы турғайы ботаҡтың иң осондағы тубырсыҡта ла баштүбән аҫылынып тороп, ҡабығын кимерә ала, үрмәләп йөрөгәндә хатта суҡышын да оҫта файҙалана.


Автор: Рәлис УРАҘҒОЛОВ әҙерләне


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Радий Хәбиров балаларҙы иҫкәртеү системаһын үҫтереүҙә иң мөһимен әйтте
Өфө уҡытыусыһы Лидия Бажанова 107 йәшен билдәләй

Өфө уҡытыусыһы Лидия Бажанова 107 йәшен билдәләй 15.04.2026 // Йәмғиәт

Өфө уҡытыусыһы Лидия Бажанова 107 йәшен билдәләй...

Тотош уҡырға 1

Республикала II кварталға торлаҡтың бер квадрат метрының уртаса баҙар хаҡы раҫланды
Владимир Путин Рөстәм Нәбиевты Рәсәйҙең Йәмәғәт палатаһы составына индерҙе

Владимир Путин Рөстәм Нәбиевты Рәсәйҙең Йәмәғәт палатаһы составына индерҙе 15.04.2026 // Йәмғиәт

Владимир Путин Рөстәм Нәбиевты Рәсәйҙең Йәмәғәт палатаһы составына индерҙе...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостанда пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде

Башҡортостанда пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде 15.04.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде...

Тотош уҡырға 1

Республикала -6 градусҡаса һалҡынайта

Республикала -6 градусҡаса һалҡынайта 15.04.2026 // Йәмғиәт

Республикала -6 градусҡаса һалҡынайта...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда Торатауға илткән юл 50 миллион һумға төҙөкләндерелә

Башҡортостанда Торатауға илткән юл 50 миллион һумға төҙөкләндерелә 14.04.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда Торатауға илткән юл 50 миллион һумға төҙөкләндерелә...

Тотош уҡырға 1

Радий Хәбиров ағаһының ғүмере өсөн көрәшкән табиптарға рәхмәт белдерҙе

Радий Хәбиров ағаһының ғүмере өсөн көрәшкән табиптарға рәхмәт белдерҙе 14.04.2026 // Йәмғиәт

Радий Хәбиров ағаһының ғүмере өсөн көрәшкән табиптарға рәхмәт белдерҙе...

Тотош уҡырға 1

Республика етәксеһе халыҡтың өмәләрҙә ҡатнашыуын тәьмин итергә ҡушты
Башҡортостан һыу баҫыуҙан зыян күргән Дағстанға ярҙам итәсәк

Башҡортостан һыу баҫыуҙан зыян күргән Дағстанға ярҙам итәсәк 14.04.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров һыу баҫыуҙан зыян күргән Дағстан халҡы өсөн ярҙам йыйыуҙы ......

Тотош уҡырға 2

Башҡортостан Башлығы үҙенең шәжәрәһе тураһында мәғлүмәт менән уртаҡлашты

Башҡортостан Башлығы үҙенең шәжәрәһе тураһында мәғлүмәт менән уртаҡлашты 14.04.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә ата-бабаларыбыҙҙың ғаиләләрендә ......

Тотош уҡырға 1

Асҡында Сабитовтар ғаиләһе бишенсе тапҡыр атай-әсәй булған

Асҡында Сабитовтар ғаиләһе бишенсе тапҡыр атай-әсәй булған 14.04.2026 // Йәмғиәт

Асҡында Сабитовтар ғаиләһе бишенсе тапҡыр атай-әсәй булған...

Тотош уҡырға 2


Комментарий өҫтәргә