Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Баш ҡалалағы берҙән-бер ҡомартҡы
Непейцев дендропаркы баш ҡаланың Шота Руставели менән Адмирал Макаров урамдары араһында урынлашҡан. Был – ябай урман ғына түгел, ә тәбиғәт ҡомарт­ҡыһы, уның үҙенсәлекле тарихы, ҡала тормошонда үҙ урыны бар.  

Паркка XIX быуатта нигеҙ һалынған. Элек ошо урында Өфө дворяны Осип Непейцевтың дачаһы торған. Унан һуң Ырымбур губернаһының халыҡ училищелары директоры Иван Базилев хужа булған. Уның вафатынан һуң милек улына күскән. Ауыл хужалығы белгесе Алексей Иванович Базилев берен­селәрҙән булып Башҡорт­останда емеш-еләк питомнигы ойоштор­ған. Дендропаркта әле лә Алыҫ Көнсығыштан, Азиянан, Төньяҡ Американан килтерелгән, ботаниктар тарафынан ике йөҙ йыл самаһы элек сығарылған үҫемлектәр бар. Ҡасандыр селекционер-ғалимдар “америка” һәм “амур” винограды, “маньчжурия” сәтләүеге, “веймут” ҡарағайы, ҡыҙыл имән, башҡа ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртҡан.
1923 – 1924 йылдарҙа дендропарк өсөн Өфө урман хужалығы техникумы яуап биргән. Утыҙынсы йылдарҙа ул Башҡорт урман-тәжрибә станцияһы ҡарамағына күскән. Оҙаҡ ваҡыт Башҡорт дәүләт университеты һәм Башҡортостан ауыл хужалығы институты, техникум һәм мәктәптәр өсөн уҡытыу-тәжрибә базаһы булып хеҙмәт иткән. Шул осорҙағы ғилми эштәрҙән күренеүенсә, бында йөҙҙән ашыу төр үҫемлек һаналған. 
1965 йылда БАССР-ҙың Министр­ҙар Советы ҡарары менән дендропарк тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 90-сы йылдар башынан уға бөтөнләй ҡул һелтәгәндәр. Әле иһә паркты аяныслы хәленән сығарыу өсөн бөтөн ведомстволар ҙур тырышлыҡ һала. Башҡараһы эш байтаҡ, шул уҡ ваҡытта атҡарылғаны ла бихисап.
Бынан бер нисә йыл элек парктың алтаҡталарын үҫемлектәр баҫып бөткәйне, ҡасандыр күркәм баҡса булған урын ҡараң­ғыланып, сүп-сарға тулғайны. Ҡоро­ған ағастарҙы ла йыйыусы булманы. Урман араһында асоциаль кешеләрҙең әле бер, әле икенсе урында ут яғып, кәйеф-сафа ҡороуы ла паркты шик-шөбһәле урынға әүерелдерә ине.
Әле иһә хәл ярайһы үҙгәргән. Парктарҙы төҙөкләндереү програм­маһына ярашлы, унда асфальт юл һалынған, иҫке ағастар киҫелгән, ултырғыстар ҡуйылған. Бында спорт менән шөғөлләнергә сығыусылар, балалары менән уйнарға килеүселәр, саф һауа һулаусы өлкән йәштәгеләр ҙә бихисап. 
Йылына ике тапҡыр – яҙ һәм көҙ – төрлө йәмәғәт ойошмалары хеҙмәткәрҙәре паркты таҙартырға сыға. Ошо көндәрҙә дендропаркты йәнә йыйыштырыу өсөн ике йөҙгә яҡын кеше йыйылды, сараны Башҡортостандың Тәбиғәт­тән файҙаланыу һәм экология ми­нистр­лығы ойошторҙо.
– Непейцев дендропаркы – Өфө­ләге берҙән-бер тәбиғәт ҡомартҡыһы, айырыуса һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһе, – тине Башҡортостандың тәбиғәт­тән файҙаланыу һәм экология ми­нистры Илдар Һаҙыев. – Өмә беҙҙең өсөн күптән йолаға әүерелгән. Йыл һайын бер нисә тапҡыр хеҙмәт­тәштәр менән паркты таҙартырға сығабыҙ, уның ыңғай яҡҡа үҙгәреүен күҙәтәбеҙ. Был уникаль урынды киләсәк быуындар өсөн һаҡларға кәрәк. Экологик сарала етәкселәр ҙә, парктың хеҙмәткәрҙәре лә юҡ – барыбыҙ ҙа тыуған ҡалабыҙҙы яратҡан, уны яҡшыраҡ итеү өсөн үҙ өлөшөн индергән кешеләр.
Өмәлә ҡатнашыусылар бер нисә сәғәт эсендә сүп-сарҙы ике КаМАЗға тейәне. Шулай уҡ паркта кемдеңдер битарафлығы һәм мәғәнәһеҙлеге менән килеп эләккән терегөмөшлө лампалар ҙа табылды. Хәүефле табышты “Экобокс” компанияһының махсус машинаһына алып барҙылар. Әйткәндәй, улар сарала әүҙем ҡатнашты. Тирә-йүндәге йорттарҙа йәшәүселәр ҙә өмәнән ситтә ҡалманы, йорт-гараждары тирәһендәге сүп-сарҙы йыйҙы.


Автор: Л. АЙҘАРОВА.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда игеҙәктәрҙең береһе «күлдәк»тә тыуған

Башҡортостанда игеҙәктәрҙең береһе «күлдәк»тә тыуған 25.02.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда игеҙәктәрҙең береһе «күлдәк»тә тыуған...

Тотош уҡырға 2

Баш ҡалала архитектор Маргарита Куприяноваға һәйкәл асылды

Баш ҡалала архитектор Маргарита Куприяноваға һәйкәл асылды 25.02.2026 // Йәмғиәт

Бөгөн Өфөлә талантлы архитектор Маргарита Куприяноваға күптән көтөлгән һәйкәл асылды. Мэр Ратмир ......

Тотош уҡырға 2

Өфөнән Минскиға тура авиарейс асыла

Өфөнән Минскиға тура авиарейс асыла 25.02.2026 // Йәмғиәт

Өфөнән Минскиға тура авиарейс асыла...

Тотош уҡырға 2

Баш ҡалала трамвай һәм троллейбустарҙа йөрөү хаҡы үҙгәрә

Баш ҡалала трамвай һәм троллейбустарҙа йөрөү хаҡы үҙгәрә 25.02.2026 // Йәмғиәт

1 марттан Өфө трамвайҙарында һәм троллейбустарында юл хаҡы арта, тип иҫкә төшөрҙөләр мэрияла....

Тотош уҡырға 3

25 февралдә Башҡортостан Республикаһының Дәүләт флагы көнө билдәләнә

25 февралдә Башҡортостан Республикаһының Дәүләт флагы көнө билдәләнә 25.02.2026 // Йәмғиәт

25 февралдә Башҡортостан Республикаһының Дәүләт флагы көнө билдәләнә...

Тотош уҡырға 1

Өфөлә Асия инәй 102 йәшен билдәләне

Өфөлә Асия инәй 102 йәшен билдәләне 25.02.2026 // Йәмғиәт

Өфөлә Асия инәй 102 йәшен билдәләне...

Тотош уҡырға 1

Өфөлә Маргарита Куприяноваға һәйкәл асҡан ваҡытта парковка ябыла

Өфөлә Маргарита Куприяноваға һәйкәл асҡан ваҡытта парковка ябыла 24.02.2026 // Йәмғиәт

Өфөлә Маргарита Куприяноваға һәйкәл асҡан ваҡытта парковка ябыла...

Тотош уҡырға 2

Республикала ҡыҫҡа эш аҙнаһы башланды

Республикала ҡыҫҡа эш аҙнаһы башланды 24.02.2026 // Йәмғиәт

Республикала ҡыҫҡа эш аҙнаһы башланды...

Тотош уҡырға 2

Республикала пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде

Республикала пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде 21.02.2026 // Йәмғиәт

Республикала пилотһыҙ хәүеф режимы иғлан ителде...

Тотош уҡырға 5

Башҡортостанда һуғыш ветераны Рәйфә Насироваға 104 йәш тулды

Башҡортостанда һуғыш ветераны Рәйфә Насироваға 104 йәш тулды 20.02.2026 // Йәмғиәт

Иглин районында Бөйөк Ватан һуғышы ветераны Рәйфә Насирова 104 йәшен тултырҙы. Район башлығы Гүзәл ......

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда МХО яугире һөйгән ҡыҙы менән никах уҡытҡан

Башҡортостанда МХО яугире һөйгән ҡыҙы менән никах уҡытҡан 20.02.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда МХО яугире һөйгән ҡыҙы менән никах уҡытҡан...

Тотош уҡырға 2

Р-240 Өфө – Ырымбур трассаһында транспорт өсөн хәрәкәт ябылды

Р-240 Өфө – Ырымбур трассаһында транспорт өсөн хәрәкәт ябылды 20.02.2026 // Йәмғиәт

Сикләүҙәр бөгөн көндөҙгө сәғәт 3-кә тиклем ғәмәлдә ҡала....

Тотош уҡырға 1


Комментарий өҫтәргә