Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Баш ҡалалағы берҙән-бер ҡомартҡы
Непейцев дендропаркы баш ҡаланың Шота Руставели менән Адмирал Макаров урамдары араһында урынлашҡан. Был – ябай урман ғына түгел, ә тәбиғәт ҡомарт­ҡыһы, уның үҙенсәлекле тарихы, ҡала тормошонда үҙ урыны бар.  

Паркка XIX быуатта нигеҙ һалынған. Элек ошо урында Өфө дворяны Осип Непейцевтың дачаһы торған. Унан һуң Ырымбур губернаһының халыҡ училищелары директоры Иван Базилев хужа булған. Уның вафатынан һуң милек улына күскән. Ауыл хужалығы белгесе Алексей Иванович Базилев берен­селәрҙән булып Башҡорт­останда емеш-еләк питомнигы ойоштор­ған. Дендропаркта әле лә Алыҫ Көнсығыштан, Азиянан, Төньяҡ Американан килтерелгән, ботаниктар тарафынан ике йөҙ йыл самаһы элек сығарылған үҫемлектәр бар. Ҡасандыр селекционер-ғалимдар “америка” һәм “амур” винограды, “маньчжурия” сәтләүеге, “веймут” ҡарағайы, ҡыҙыл имән, башҡа ағас һәм ҡыуаҡтар ултыртҡан.
1923 – 1924 йылдарҙа дендропарк өсөн Өфө урман хужалығы техникумы яуап биргән. Утыҙынсы йылдарҙа ул Башҡорт урман-тәжрибә станцияһы ҡарамағына күскән. Оҙаҡ ваҡыт Башҡорт дәүләт университеты һәм Башҡортостан ауыл хужалығы институты, техникум һәм мәктәптәр өсөн уҡытыу-тәжрибә базаһы булып хеҙмәт иткән. Шул осорҙағы ғилми эштәрҙән күренеүенсә, бында йөҙҙән ашыу төр үҫемлек һаналған. 
1965 йылда БАССР-ҙың Министр­ҙар Советы ҡарары менән дендропарк тәбиғәт ҡомартҡыһы тип иғлан ителгән. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, 90-сы йылдар башынан уға бөтөнләй ҡул һелтәгәндәр. Әле иһә паркты аяныслы хәленән сығарыу өсөн бөтөн ведомстволар ҙур тырышлыҡ һала. Башҡараһы эш байтаҡ, шул уҡ ваҡытта атҡарылғаны ла бихисап.
Бынан бер нисә йыл элек парктың алтаҡталарын үҫемлектәр баҫып бөткәйне, ҡасандыр күркәм баҡса булған урын ҡараң­ғыланып, сүп-сарға тулғайны. Ҡоро­ған ағастарҙы ла йыйыусы булманы. Урман араһында асоциаль кешеләрҙең әле бер, әле икенсе урында ут яғып, кәйеф-сафа ҡороуы ла паркты шик-шөбһәле урынға әүерелдерә ине.
Әле иһә хәл ярайһы үҙгәргән. Парктарҙы төҙөкләндереү програм­маһына ярашлы, унда асфальт юл һалынған, иҫке ағастар киҫелгән, ултырғыстар ҡуйылған. Бында спорт менән шөғөлләнергә сығыусылар, балалары менән уйнарға килеүселәр, саф һауа һулаусы өлкән йәштәгеләр ҙә бихисап. 
Йылына ике тапҡыр – яҙ һәм көҙ – төрлө йәмәғәт ойошмалары хеҙмәткәрҙәре паркты таҙартырға сыға. Ошо көндәрҙә дендропаркты йәнә йыйыштырыу өсөн ике йөҙгә яҡын кеше йыйылды, сараны Башҡортостандың Тәбиғәт­тән файҙаланыу һәм экология ми­нистр­лығы ойошторҙо.
– Непейцев дендропаркы – Өфө­ләге берҙән-бер тәбиғәт ҡомартҡыһы, айырыуса һаҡланыусы тәбиғәт биләмәһе, – тине Башҡортостандың тәбиғәт­тән файҙаланыу һәм экология ми­нистры Илдар Һаҙыев. – Өмә беҙҙең өсөн күптән йолаға әүерелгән. Йыл һайын бер нисә тапҡыр хеҙмәт­тәштәр менән паркты таҙартырға сығабыҙ, уның ыңғай яҡҡа үҙгәреүен күҙәтәбеҙ. Был уникаль урынды киләсәк быуындар өсөн һаҡларға кәрәк. Экологик сарала етәкселәр ҙә, парктың хеҙмәткәрҙәре лә юҡ – барыбыҙ ҙа тыуған ҡалабыҙҙы яратҡан, уны яҡшыраҡ итеү өсөн үҙ өлөшөн индергән кешеләр.
Өмәлә ҡатнашыусылар бер нисә сәғәт эсендә сүп-сарҙы ике КаМАЗға тейәне. Шулай уҡ паркта кемдеңдер битарафлығы һәм мәғәнәһеҙлеге менән килеп эләккән терегөмөшлө лампалар ҙа табылды. Хәүефле табышты “Экобокс” компанияһының махсус машинаһына алып барҙылар. Әйткәндәй, улар сарала әүҙем ҡатнашты. Тирә-йүндәге йорттарҙа йәшәүселәр ҙә өмәнән ситтә ҡалманы, йорт-гараждары тирәһендәге сүп-сарҙы йыйҙы.


Автор: Л. АЙҘАРОВА.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда йәшәүселәр ғаилә түләүен алырға мөмкин

Башҡортостанда йәшәүселәр ғаилә түләүен алырға мөмкин 11.02.2026 // Йәмғиәт

Ике балаһы булған ата-әсәләргә НДФЛ яҡынса 6% тиклем кәмей....

Тотош уҡырға 0

Өфө – Ҡазан рейсының тотҡарланыу сәбәбе билдәле булды
Юл фажиғәһендә имгәнгән йөклө ҡатын Өфөгә килтерелгән

Юл фажиғәһендә имгәнгән йөклө ҡатын Өфөгә килтерелгән 11.02.2026 // Йәмғиәт

Юл фажиғәһендә имгәнгән йөклө ҡатын Өфөгә килтерелгән...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостан синоптиктары алдағы көндәргә һауа торошон хәбәр итте
Башҡортостанда БПЛА өсөн «Урал аръяғы» полигоны булдырыла

Башҡортостанда БПЛА өсөн «Урал аръяғы» полигоны булдырыла 10.02.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда БПЛА өсөн «Урал аръяғы» полигоны булдырыла...

Тотош уҡырға 2

Республикала мәктәптәрҙең, вуздарҙың һәм колледждарҙың хәүефһеҙлеге көсәйтелә

Республикала мәктәптәрҙең, вуздарҙың һәм колледждарҙың хәүефһеҙлеге көсәйтелә 10.02.2026 // Йәмғиәт

Республикала мәктәптәрҙең, вуздарҙың һәм колледждарҙың хәүефһеҙлеге көсәйтелә...

Тотош уҡырға 2

Йырсы Илсиә Бәҙретдинова шәхси тормошоноң һәм ижади уңыштарының серҙәрен асты

Йырсы Илсиә Бәҙретдинова шәхси тормошоноң һәм ижади уңыштарының серҙәрен асты 10.02.2026 // Йәмғиәт

Иҫәпһеҙ-һанһыҙ концерттары, бөтмәҫ-төкәнмәҫ эштәре араһында эстрада йондоҙо «Башинформ»ға килде һәм ......

Тотош уҡырға 2

Республикала М-5 трассаһында Силәбе өлкәһенә тиклем сикләүҙәр индерелде

Республикала М-5 трассаһында Силәбе өлкәһенә тиклем сикләүҙәр индерелде 10.02.2026 // Йәмғиәт

Республикала М-5 трассаһында Силәбе өлкәһенә тиклем сикләүҙәр индерелде...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда алимент буйынса бурысы йыйылған ирҙе эҙләйҙәр
1 марттан торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты үҙгәрә – Өфө мэрияһы

1 марттан торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты үҙгәрә – Өфө мэрияһы 09.02.2026 // Йәмғиәт

1 марттан торлаҡ-коммуналь хеҙмәттәр өсөн түләү ваҡыты үҙгәрә, тип иҫкә төшөрҙөләр Өфө хакимиәтенең ......

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда яҙҙың иртә килеүе һәм аномаль йылы булыуы көтөлә

Башҡортостанда яҙҙың иртә килеүе һәм аномаль йылы булыуы көтөлә 09.02.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда яҙҙың иртә килеүе һәм аномаль йылы булыуы көтөлә...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда Мәскәү вуздары студенттары өсөн посылкалар йыйыу башланды

Башҡортостанда Мәскәү вуздары студенттары өсөн посылкалар йыйыу башланды 09.02.2026 // Йәмғиәт

Республика Башлығы ҡушыуы буйынса, быйыл ылауҙар күберәк була....

Тотош уҡырға 1


Комментарий өҫтәргә