Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » «Евроремонт» мәсьәләһе хәл ителмәксе
Бер көнө йылды туйҙырған ҡыҙыу мәлдә сәйәсмәндәр ҙә тик ятмай. Яңыраҡ Мексикала “Ҙур егерме” сираттағы саммитҡа йыйылды. Эйе, иҡтисади йәһәттән алға киткән, сәйәси яҡтан тотороҡло, башҡа илдәргә йоғонто яһай алырҙай дәүләт етәкселәренең донъя күләмендәге проблемаларҙы уртаға һалып һөйләшеүе — бик тә кәрәкле һәм мөһим эш. Ә һорауҙар, ысынлап та, етәрлек. Европалағы финанс көрсөгө, Сүриә, Иран, Афғанстан, Ҡытай кеүек башҡаларға тыныс йәшәргә мөмкинлек бирмәгән илдәр етди уйланырға мәжбүр итә.

Күл тамсылап йыйыла, тиһәләр ҙә…

Саммит башланырҙан алда Бразилия, Рәсәй, Һиндостан, Ҡытай һәм Көньяҡ Африка Республикаһы (дөйөмләштереп БРИКС тип атайҙар) илдәре етәкселәре осрашып һөйләште, фекер төйнәне. “Ҙур егерме” араһында уларға бер һүҙле, бер уйлы булыу кәрәк ине шул. Юғиһә АҠШ – үҙ яғын, Евросоюз илдәре үҙенекен ҡайыра. Быға әлеге БРИКС иҡтисадының донъя күләмендәге финанс системаһы менән тығыҙ бәйле булыуы сәбәпсе. Европа илдәрендәге көрсөктөң еле уларға ла ҡағылыуы ихтимал. Ошоно күҙаллап, БРИКС етәкселәре Халыҡ-ара валюта фонды резервын тулыландырырға булды ла инде. Ҡытай – 43 миллиард, Рәсәй, Һиндостан һәм Бразилия – 10-ар миллиард, Көньяҡ Африка Республикаһы 2 миллиард доллар аҡса йүнәлтергә ҡарар итте.
Шулай итеп, биш ил генә 75 миллиард доллар аҡса сығарып һалырға әҙер икәнлеген белдерҙе. Тик Евросоюз илдәрендәге “тишек-тошоҡто” БРИКС аҡсаһы менән генә ямап булыры, ай-һай... Халыҡ-ара валюта фонды киләһе ике йылда финанс проблемаларын хәл итеү өсөн 1 триллион доллар аҡса талап ителәсәген белдергәйне. Тимәк, әлеге ярҙам ғына бик аҙ буласаҡ. 2008 йылғы иҡтисади көрсөк ҡабатланмаһын өсөн Япония, АҠШ һәм Германияға, шулай уҡ ситкә күпләп нефть һатҡан Сәғүд Ғәрәбстаны, Иран, Кувейт кеүек илдәргә лә кеҫәләрен бер аҙ бушатырға, Халыҡ-ара валюта фондын тулыландырыуға үҙ өлөшөн индерергә тура киләсәк.
“Ҙур егерме” илдәре саммитында Рәсәй Президенты Владимир Путин Мексика, Япония, Бразилия, Бөйөк Британия, Төркиә етәкселәре менән айырым осрашып һөйләште. Әлбиттә, төп иғтибар АҠШ президенты Барак Обама менән һөйләшеүгә йүнәлтелде тиһәң, хата булмаҫтыр. Ни өсөн тигәндә, Владимир Путин уның менән яңы Президент булараҡ беренсе тапҡыр күрешә. Тәүге ҡоймаҡ төйөрлө була тигәндәй, осрашыуҙа уларҙың борсағы бешеп етмәне кеүек. Белеүебеҙсә, АҠШ менән Рәсәйҙең бер-береһенә төп дәғүәһе – Европала ракетаға ҡаршы оборона системаһын урынлаштырыу мәсьәләһе. Президенттарҙың башҡа тема буйынса ла уңышҡа өлгәшеүен билдәләп булмай.

“Запас тәгәрмәс” шәп тәгәрәй

Үткән ял көндәрендә Мысырҙа президент һайлауҙың икенсе туры булды. Яҡынса иҫәпләү буйынса, Мөхәммәд Мөрси, 52 процент тауыш йыйып, еңеү яулаған. Ул “Мосолман ҡәрҙәштәр” ислам партияһынан күрһәтелгән кандидат ине. Төп дәғүәсеһе – Хөсни Мөбәрәк ваҡытындағы премьер-министр Әхмәд Шафиҡ – үҙенең еңелеүен танырға теләмәй. Бының илдәге яңы сыуалыштарға килтереүе ихтимал.
Әйткәндәй, Хөсни Мөбәрәк президент булған саҡта “Мосолман ҡәрҙәштәр” партияһы бөтөнләй тыйылғайны һәм үҙ эшмәкәрлеген йәшертен рәүештә алып барҙы. Хәҙер инде власть – улар ҡулында. Хәйер, Мөхәммәд Мөрси үҙенең һайлау алды программаһында, президент итеп һайланған хәлдә, был партиянан сығасағын белдергәйне. Әммә был ғына хәлде үҙгәртерме? Власть барыбер “Мосолмандар” ҡулында буласаҡ.
Радикаль партия вәкиленең етәкселеккә килеүе Евросоюз илдәре өсөн бик үк һөйөнөслө түгел. Тунис, Мысыр, Ливия кеүек илдәрҙәге революцияларға Европа илдәре менән АҠШ туранан-тура булышлыҡ иткәйне. Хәҙер килеп, бының “татлы емештәр”ен үҙҙәре татыясаҡ.
Мөрси барлыҡ халыҡ ихтирамын яулауға өмөт итә. Ул әленән үк бөтөн Мысыр граждандарына атай ролен үтәргә әҙер булыуын белдерә, христиандарҙы ла ҡыйырһытмаҫҡа вәғәҙә бирә. Халыҡҡа ярар өсөн тауҙар ғына вәғәҙә итмәй. Шуныһы ҡыҙыҡ: һайлау алдынан “Мосолман ҡәрҙәштәр” партияһы уны кандидатлыҡҡа «запас вариант» тип кенә күрһәткәйне. Төп өмөт бағланған дәғүәсе Хәйрат әш-Шатыр хөкөм срогы үтмәү сәбәпле президент кәнәфие өсөн көрәштән төшөп ҡалды. Бына шулай, сәйәсәттә лә “запас тәгәрмәс” ярап ҡала икән.

“Атаҡай”ға йәнә янайҙар


Евросоюз илдәре Белоруссияға ҡарата яңы санкциялар ҡабул итеүе хаҡында белдерҙе. Был республикала кеше хоҡуҡтарының тупаҫ боҙолоуын һылтау итеп, улар төрлө сәйәси һәм иҡтисади сикләүҙәр менән Лукашенкоға йыш ҡаныға. Билдәле булыуынса, 2010 йылғы президент һайлау мәлендә, сыуалыш ойоштороуҙа ғәйепләнеп, бер төркөм йәмәғәтсе төрмәгә ябылғайны. Улар араһында президентлыҡҡа кандидат Андрей Санников менән уның ярҙамсыһы Дмитрий Бондаренко ла бар. Евросоюз илдәре уларҙы яҡлап дау ҡуптара башлағас, икеһен дә иреккә сығарҙылар-сығарыуын, тик тағы ла сәйәси золом ҡорбаны булараҡ ике тиҫтәнән ашыу кешенең төрмәлә тотолоуы хаҡында һүҙ ҡуйыра. Көнбайыш ошо кешеләрҙе иреккә сығарыуҙы талап итә лә инде.
Ә Александр Лукашенко, Рәсәй тарафынан ярҙамға өмөт итеп, бирешергә теләмәй, Евросоюздың үҙен сит илдең эске эштәренә ҡыҫылыуҙа ғәйепләй. 19 июндә ҡабул ителгән санкцияларға ярашлы, Белоруссияның 249 чиновнигына Европа илдәренә сығыу ҡәтғи тыйылған, шулай уҡ бер нисә эре белорус компанияһының банктағы финанс иҫәбе ябылған. Был инде Белоруссия иҡтисадына етди хәүеф менән янай.
3 июлдә әлеге республика дәүләт байрамын – Бойондороҡһоҙлоҡ көнөн – билдәләргә йыйына. «Батька», бәлки, ошо датаға арнап амнистия иғлан итер тип көтәләр. Тик бының сәйәси тотҡондарға ҡарата эшләнере икеле.
Самат ҒӘЛИУЛЛИН.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Китте... Икмәк, ит етештереүҙе хәстәрләп китте

Китте... Икмәк, ит етештереүҙе хәстәрләп китте 29.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Көйөргәҙе район Советы депутаттары хакимиәт башлығы Әхәт Ҡотләхмәтовтың отставкаһын ҡабул...

Тотош уҡырға 1 348

Медведевтан ярҙам көтәбеҙ

Медведевтан ярҙам көтәбеҙ 29.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан парламенты депутаттары социаль туҡланыу, айырыуса мәктәптәрҙә, балалар баҡсаларында...

Тотош уҡырға 1 309

Дәүләт-хоҡуҡ идаралығын кем етәкләй?

Дәүләт-хоҡуҡ идаралығын кем етәкләй? 28.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан Республикаһы Башлығының Дәүләт-хоҡуҡ идаралығы начальнигы итеп Азат Ғәлин...

Тотош уҡырға 1 389

Идаралыҡта – яңы етәксе

Идаралыҡта – яңы етәксе 28.03.2019 // Сәйәсәт

Искәндәр Әхмәтвәлиев Башҡортостан Башлығының Муниципаль берәмектәр менән эш итеү идаралығы...

Тотош уҡырға 1 414

Яңы вәкил тәғәйенләнде

Яңы вәкил тәғәйенләнде 28.03.2019 // Сәйәсәт

Башҡортостан Республикаһы Башлығының Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтайҙағы тулы хоҡуҡлы вәкиле итеп...

Тотош уҡырға 1 316

Хәйҙәр Вәлиев китте

Хәйҙәр Вәлиев китте 28.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Башҡортостандың Үҙәк һайлау комиссияһы рәйесе Хәйҙәр Вәлиев ваҡытынан алда вазифаһын бушатты....

Тотош уҡырға 1 413

Килешеү төҙөлдө

Килешеү төҙөлдө 28.03.2019 // Сәйәсәт

Бешкәктә Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте менән Ҡырғыҙ Республикаһы Хөкүмәте араһында...

Тотош уҡырға 1 302

Хәбиров, Байғусҡаров, Беляев... тағы кемдәр?

Хәбиров, Байғусҡаров, Беляев... тағы кемдәр? 27.03.2019 // Сәйәсәт

Бөгөн Башҡортостанда “Берҙәм Рәсәй” партияһынан республика Башлығы вазифаһына кандидатуралар тәҡдим...

Тотош уҡырға 1 308

Йөҙ меңенсе кем?

Йөҙ меңенсе кем? 27.03.2019 // Сәйәсәт

Учалы ҡалаһы “Таусы” хоккей клубының спорт директоры Айрат Нурғәлиевкә “Берҙәм Рәсәй”ҙең...

Тотош уҡырға 1 374

Киров районы 100 йыллыҡты билдәләне

Киров районы 100 йыллыҡты билдәләне 25.03.2019 // Сәйәсәт

Республикабыҙҙың 100 йыллыҡ юбилейы айҡанлы Башҡортостанда байрам саралары дауам итә....

Тотош уҡырға 1 289

“Берҙәм Рәсәй”ҙәр кандидат тәҡдим итә

“Берҙәм Рәсәй”ҙәр кандидат тәҡдим итә 25.03.2019 // Сәйәсәт

27 мартта “Берҙәм Рәсәй” партияһы Башҡортостан Республикаһы Башлығы вазифаһына кандидатура тәҡдим...

Тотош уҡырға 1 172

Республикабыҙ 278 Советтар Союзы Геройын үҫтергән

Республикабыҙ 278 Советтар Союзы Геройын үҫтергән 23.03.2019 // Сәйәсәт

Байрам уңайынан тантаналы йыйылыштағы сығышында Башҡортостан етәксеһе Радий Хәбиров бер быуатлыҡ...

Тотош уҡырға 1 280