Дүрт сәғәт тә 20 минут... 2,5 миллиондан ашыу һорау... Ил Президенты Владимир Путин менән “тура бәйләнеш”, һәр ваҡыттағыса, эшлекле шарттарҙа үтте. Асыҡ, ихлас аралашыу... Ваҡыты менән, әлбиттә, етәксенең кәйефе ҡырылып киткән мәлдәр ҙә булды. Ни эшләйһең, тормош. Әммә Владимир Владимирович бер һорауҙы ла иғтибарһыҙ ҡалдырманы. Хатта алып барыусылар иғтибар итмәгәндәрен үҙе эфирға “сығарҙы”. “Тура бәйләнеш” башланмаҫ элек үк ил башлығына хеҙмәт хаҡы, эске һәм тышҡы сәйәсәт, социаль тәьминәт, иҡтисади хәл, торлаҡ-коммуналь хужалыҡ, медицина хеҙмәтләндереүе һәм башҡа көнүҙәк мәсьәләләргә ҡағылышлы миллиондан ашыу һорау килгәйне инде. Артабан улар өҫтәлде генә...


Ҡайһы юлдан атлайбыҙ?

Ун алтынсы тапҡыр үткәрелгән осрашыу мәлендә ил етәксеһе барлығы 79 һорауға яуап биреп өлгөрҙө. Улар төрлө мәсьәләләргә ҡағылды. Шулай ҙа тәүге һорау барыбер ҙә Рәсәйҙең иҡтисади хәле тураһында ине. Иҫләйһегеҙме, ике йыл элек ойошторолған “тура бәйләнеш” ваҡытында Президенттан “Беҙ ҡайһы юлдан барабыҙ: аҡтанмы, әллә ҡарананмы?” тип һорағайнылар. Ул ваҡытта ил етәксеһе: “Һоро һыҙаттан”, — тип яуап ҡайтарғайны. Бөгөн иһә Владимир Владимирович ил иҡтисадының тотороҡло рәүештә яҡтылыҡҡа табан йүнәлеүен билдәләне.
“Былай тип әйтергә ныҡлы нигеҙ бар. Беренсенән, беҙ иҡтисади үҫеш траек­тория­һына сыҡтыҡ. Сәнәғәт, ауыл хужа­лығы тотороҡло алға бара”, — тине Путин. Икенсе фактор: тарихта булмағанса инфляцияның иң түбән күрһәткесенә өлгәштек. “Был – артабанғы үҫеш өсөн ныҡ­лы нигеҙ. Иң мөһиме, барыһы ла инвестицион үҫеш шарттарында ғәмәлгә ашырыла — былтырғы йылда 4,4 процент”, — тине Президент. Унан һуң беҙҙең сауҙа сальдоһы ыңғай. Ғүмер оҙонлоғоноң артыуын да билдәләп үтергә кәрәк. Хеҙмәт хаҡы 1,9 процентҡа артты. Ҡыҫҡаһы, тулы ышаныс менән, “аҡ һыҙатҡа” табан атлай­быҙ, тип әйтә алабыҙ. Әммә хәл итәһе мәсьәләләр, әлбиттә, етерлек.

Дауалауға ҡарағанда иҫкәртеү отошло

“Тура бәйләнеш”кә шылтыратыусы­лар­ҙы онкология сирҙәрен алдан асыҡлау һәм иҫкәртеү сараларының һүлпән ойошторолоуы, кәрәкле дарыуҙарҙың булмауы, төбәктәрҙә белгестәрҙең етмәүе лә хафаға һала. Президент вәғәҙә итеүенсә, онкология сирҙәре менән көрәшеү буйынса махсус программаға бер триллион һум йүнәлтеләсәк. Онкология — бик етди мәсьәлә. Беренсенән, төбәктәрҙә реабилитацион үҙәктәр һәм квалификациялы белгестәр етешмәй. Шулай уҡ дарыу мәсьәләһе лә әле һаман асыҡ ҡала. Бынан тыш, дөрөҫ диагноз ҡуйыу үҙе генә лә оло-ғара проблема. “Сирле — табип — диагнос­тика — дауалау” сылбырының эшләгәнен күрмәйбеҙ. Был сетерекле мәсьәләне беҙгә нисек хәл итергә? Ғүмер оҙонлоғон арттырыу йәһәтенән амбициоз маҡсаттар ҡуябыҙ ҙа ул, әммә заманса дауалау алымдарын үҙләштермәй тороп уларҙы тормошҡа ашырып булмаясаҡ”, — тине Путин. Сирҙәрҙе алдан асыҡлау мөһим. Бөгөн, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауырыуҙарҙың яҡынса 30 проценты ғына алдан диагностикалана. Маҡсат — 50-70 процент. Балалар гематологияһы буйынса тулыһынса дауаланыу күрһәткесе 90 проценттан ашыу. Ә бит ҡасандыр 30, хатта унан да аҙыраҡ ине. Тимәк, тырышһаҡ, булдырабыҙ. Бынан тыш, ядро медицина­һына иғтибарҙы нығыраҡ йүнәлтеү шарт. Яңы онкоүҙәктәр төҙөү, булған­дарын төҙөкләндереү ҙә – төп бурыстарҙың береһе. 2024 йылға тиклем был маҡсаттарға триллион һум тотоноласаҡ.

Закон яңынан ҡараласаҡ

Иваново ҡалаһынан шылтыратҡан Верховскийҙарҙың һорауы күп балалы ғаиләләр өсөн ипотека ставкаһын кәметеү мәсьәләһенә ҡағылды. Асыҡланыуынса, өс балалы ғаиләгә закондағы етешһеҙ­лектәр сәбәпле ипотека ставкаһын кәметеү буйынса льготалы программанан баш тартҡандар. Ҡануниәткә ярашлы ташлама икенсе йәки өсөнсө балаға ҡарала, ә дүртенсеһе тыуғанда уны бирмәйҙәр. Ғаилә башлығы Владимир Путиндан льготаны икенсе һәм өсөнсөгә генә түгел, артабан тыуған балаларға ла биреүҙәрен һораны.
Президент иһә хатаны төҙәтергә һәм күп балалыларға ипотека ставкаһын кәметеү буйынса льготаны киңәйтергә вәғәҙә бирҙе. Шулай уҡ дәүләт башлығы министрҙар кабинетына ипотека буйынса ставканы ете процентҡа тиклем кәметеү бурысын ҡуйҙы. “Бөтәһе лә бюджет сы­ғымдарына бәйле, әлбиттә. Әммә Хөкүмәт һәм Үҙәк банкы 7 процентҡа ынтылырға тейеш”, — тине Владимир Путин.

Пенсия йәше: арта, артмай?

Курск ҡалаһынан шылтыратҡан Алексей Гончаров күптәрҙе борсоған һорауҙы яңғыратты: пенсия йәшен арттыра­саҡтар­мы?
Владимир Путин әйтеүенсә, ул был мәсьәләгә бик һаҡ ҡарай. “Пенсия система­һындағы төп маҡсат — пенсионерҙарҙың килемен арттырыу һәм шуның иҫәбенә илдә фәҡирлек кимәлен түбәнәйтеү. Эшләп йөрөгән пенсионерҙарҙың пенсияларын индексациялауҙы ҡайтанан өйрә­нәһе бар әле. Был тәү сиратта аҙ хеҙмәт хаҡы алғандарға ҡағыла. Сөнки, ғәҙәттә, бындай ерҙә кадрҙарға ла ҡытлыҡ бар­лыҡҡа килә. Мәҫәлән, балалар баҡса­ла­рында, дауаханаларҙа”, — тине ил етәксеһе.


Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы – Ҡоролтай Рәйесе Константин ТОЛКАЧЕВ:
– Халыҡ менән тура эфирҙа аралашыу форматы ил башлығынан иҡтисад, дәүләтебеҙҙе социаль үҫтереү өлкәһендә ҙур компетенция һәм килеп тыуған мәсьәләләрҙе оператив хәл итә белеүҙе талап итә. Бындай бәйләнеште кешеләр көнүҙәк проблемаларҙы хәл итеүҙең нәтижәле инструменты булараҡ ҡына түгел, ә ҡануниәтте, дәүләт власы органдары эшмәкәрлеген камиллаштырыу буйынса тәҡдимдәр индереү маҡсатында ла файҙалана. “Тура бәйләнеш” башланғанға тиклем үк Владимир Путинға ике миллионға яҡын һорау килгәйне. Был, бер яҡтан, граждандарҙың әүҙемлеген күрһәтһә, икенсенән, билдәле бер ҡыйынлыҡтарҙың булыуы хаҡында ла һөйләй. Урындарҙа эшләүселәр өсөн дә сигнал. Президенттың төп иғтибарҙы төбәктәрҙән килгән һорауҙарға йүнәлтеүе айырыуса оҡшаны. Шулай уҡ Владимир Путиндың мәсьәләләрҙе, теге йәки был өлкәлә яуаплы кешеләр, министрлыҡтар, ведомстволар етәкселәре, төбәк башлыҡтары менән бәйләнешкә инеп, оператив хәл итеүен билдәләп үткем килә.