Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Ҡара һыуҙағы баҙар
Ҡара һыуҙағы баҙар
Ишеткәнһегеҙҙер, Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына шефлыҡ итә. Үҙәге – Белогорск ҡалаһы. Билдәле, аҡҡая тигәнде аңлата. ӘммәҠырым татарҙарының күңеленә икенсе исем яҡыныраҡ – Ҡараһыубаҙар...
1944 йылдың 18 майында, фашистарға теләктәшлек белдереүҙәғәйепләнеп, был халыҡ иленән ҡыуыла. Ул ваҡытта ярымутрауҙа ике ҡалала – Баҡсаһарай менән Ҡараһыубаҙарҙа – күпселекте Ҡырым татарҙары тәшкил итә. Һөҙөмтәлә XVIII быуатта 467 мең (бөтә халыҡтың 95,1 проценты) кешеһе булған милләт илһеҙҡала. Ә тиҙҙән татарса атамалы ауыл-ҡалалар исеме алмаштырыла. Мәҫәлән, Белогорск районындағы бөгөнгө 80 тораҡтың 68-енең элекке исеме бар: Карасевка – Ҡараһыу башы, Хлебное – Ҡалпаҡ, Малиновка – Азамат, Ульяновка – Солтан-һарай, Пчелиное – Ҡортлоҡ, Опытное – Ҡамышлыҡ... Ҡараһыубаҙар ҙа Белогорск булып китә
.
Тәбиғәте хозур Белогорскиҙың. Ике ҡурсаулыҡ, йәнә тәбиғәт ҡомартҡылары бар. Япраҡлы урманында – ҡоралай, болан, ҡыр сусҡаһы, далаһында ҡуян, төлкө, ағуна көн итә. Һунар итергә мөмкин. Әллә ниндәй ҡаҙылма байлыҡтары булмаһа ла, төҙөлөш өсөн тәғәйенләнгән эзбизташ, ҡырсынташ, ҡом, балсыҡ ятҡылыҡтары етерлек.
Әле был төбәктә 64 мең кеше (22 меңгә яҡыны — Ҡырым татары) йәшәй. Майҙаны беҙҙең Дәүләкән йә Шишмә райондарыныҡы кеүек. Башлыса ауыл хужалығы етештереүе үҫешкән. Ике дәүләт ауыл хужалығы предприятиеһында, ике ярҙамсы, 13 коллектив хужалыҡта бойҙай, арпа, эфир майы бирә торған культуралар сәсәләр, һыйыр малы, сусҡа, һарыҡ, ҡош-ҡорт үрсетәләр. Тағы ла ун сәнәғәт предприятиеһы эшләй.
Белогорскиҙа күп милләтле халыҡ йәшәй: урыҫтар, Ҡырым татарҙары, украиндар, белорустар, поляктар, молдавандар, гректар, грузиндар. Шуныһы һөйөнөслө: һуңғы ун йылда туған телдә уҡытырға мөмкинлек тыуған. 30 мәктәптең икәүһендәҠырым татары телендә белем бирәләр.
Ә бына медицина ярҙамы күрһәтеү кимәле түбән икән. Сәбәбе – финанслауҙың етешмәүе. Ике дауахана, ун фельдшер-акушерлыҡ пункты, ун ауыл амбулаторияһы бар.
Ҡара диңгеҙ буйында ятмаһа ла, Белогорскиҙың туристарҙы йәлеп итерлек тарихи ҡомартҡылары күп. Мәҫәлән, Бөйөк-Ҡараһыу йылғаһы буйындағы Аҡҡая. Был йәмле урында бихисап кинофильм төшөрөлгән. Уның төньяҡөлөшөндә археологтар тәүтормош кешеләренең егерме ултырағы булғанын билдәләгән. Шунда уҡ хәҙер юҡҡа сыҡҡан мамонт, мәмерйә айыуы, гигант болан, тәүтормош үгеҙе, ҡырағай ат һөйәктәре лә ятҡан. Ҡырымда беренсе булып неандерталецтың баш һөйәге лә ошонда табылған. Беҙҙең эраның беренсе быуаттарында Аҡҡаяның бер мәмерйәһендә сарматтар йәшәгән. Был турала ташҡа уйылған ырыу тамғалары һөйләй.
Ә Тополевка ауылы янындағы Күбәләс тауында донъяла башҡа бер урында ла булмаған алһыу сәскәле хуш еҫле цикламен үҫә.
Ике йыл элек Белогорскиҙа “Тайган” сафари-паркы асылған. 32 гектарҙағы питомникта төрлө тоҡомло 58 арыҫлан, йөҙләгән башҡа ҡырағай хайуан йәшәй. Ҡырағай тәбиғәт шарттарында уларҙы күҙәтеүөсөн дөйөм оҙонлоғо бер километрлыҡ күперҙәр төҙөлгән. Һәр кем Африкаға сафариға бара алмағанда, был бит шәп идея! Тимәк, Ҡырымға ял итергә юл төшһә, туғанлашҡан Белогорскиға һуғылып, барыһын да күреп китергә мөмкин.
Г. БИРГӘНОВА әҙерләне.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда халыҡтың 92,5% милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ыңғай баһалай

Башҡортостанда халыҡтың 92,5% милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ыңғай баһалай 17.06.2026 // Сәйәсәт

Башҡортостанда халыҡтың 92,5% милләт-ара мөнәсәбәттәрҙе ыңғай баһалай...

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров муниципалитет башлыҡтарына МХО биләмәһенә барыуҙы тыйҙы
Дәүләт Думаһына һайлау уҙғарыу датаһы раҫланды

Дәүләт Думаһына һайлау уҙғарыу датаһы раҫланды 16.06.2026 // Сәйәсәт

Владимир Путин 2026 йылдың 20 сентябрендә Дәүләт Думаһына һайлау уҙғарыу тураһында указға ҡул ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы комитеты составы 11-се депутат менән тулыланды

Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы комитеты составы 11-се депутат менән тулыланды 16.06.2026 // Сәйәсәт

Башҡортостан Дәүләт Йыйылышы комитеты составы 11-се депутат менән тулыланды...

Тотош уҡырға 1

Өфө мэрияһында тағы бер чиновник вазифаһын ҡалдырҙы

Өфө мэрияһында тағы бер чиновник вазифаһын ҡалдырҙы 15.06.2026 // Сәйәсәт

Өфө мэрияһында тағы бер чиновник вазифаһын ҡалдырҙы...

Тотош уҡырға 1

Өфөлә Константин Толкачевҡа арналған күргәҙмә асылды

Өфөлә Константин Толкачевҡа арналған күргәҙмә асылды 11.06.2026 // Сәйәсәт

Өфөлә Константин Толкачевҡа арналған күргәҙмә асылды...

Тотош уҡырға 4

Республикала «Ватан көсө» форумы сентябрҙә була

Республикала «Ватан көсө» форумы сентябрҙә була 11.06.2026 // Сәйәсәт

Республикала «Ватан көсө» форумы сентябрҙә була...

Тотош уҡырға 3

Путин Башҡортостанға судьялар тәғәйенләне

Путин Башҡортостанға судьялар тәғәйенләне 10.06.2026 // Сәйәсәт

Путин Башҡортостанға судьялар тәғәйенләне...

Тотош уҡырға 3

Радий Хәбиров яҡташтарыбыҙға наградалар тапшырҙы

Радий Хәбиров яҡташтарыбыҙға наградалар тапшырҙы 09.06.2026 // Сәйәсәт

Бүләкләнеүселәр араһында – табиптар, уҡытыусылар, ғалимдар, мәҙәниәт эшмәкәрҙәре, махсус хәрби ......

Тотош уҡырға 4

Радий Хәбиров Башҡортостандың яңы сауҙа һәм хеҙмәттәр министры менән таныштырҙы

Радий Хәбиров Башҡортостандың яңы сауҙа һәм хеҙмәттәр министры менән таныштырҙы 09.06.2026 // Сәйәсәт

Радий Хәбиров Башҡортостандың яңы сауҙа һәм хеҙмәттәр министры менән таныштырҙы...

Тотош уҡырға 4

Башҡортостанда республика Башлығының «Йыл ҡаҙанышы» гранттары номинациялары раҫланды

Башҡортостанда республика Башлығының «Йыл ҡаҙанышы» гранттары номинациялары раҫланды 03.06.2026 // Сәйәсәт

Башҡортостанда республика Башлығының «Йыл ҡаҙанышы» гранттары номинациялары раҫланды...

Тотош уҡырға 3

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров төбәк башлыҡтары рейтингында позицияларын нығытты

Башҡортостан Башлығы Радий Хәбиров төбәк башлыҡтары рейтингында позицияларын нығытты 02.06.2026 // Сәйәсәт

«Минченко консалтинг» федераль коммуникация холдингының «Дәүләт советы 2.0» төбәк башлыҡтарының ......

Тотош уҡырға 5


Комментарий өҫтәргә