Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Сәйәсәт » Ҡара һыуҙағы баҙар
Ҡара һыуҙағы баҙар
Ишеткәнһегеҙҙер, Башҡортостан Ҡырымдың Белогорск районына шефлыҡ итә. Үҙәге – Белогорск ҡалаһы. Билдәле, аҡҡая тигәнде аңлата. ӘммәҠырым татарҙарының күңеленә икенсе исем яҡыныраҡ – Ҡараһыубаҙар...
1944 йылдың 18 майында, фашистарға теләктәшлек белдереүҙәғәйепләнеп, был халыҡ иленән ҡыуыла. Ул ваҡытта ярымутрауҙа ике ҡалала – Баҡсаһарай менән Ҡараһыубаҙарҙа – күпселекте Ҡырым татарҙары тәшкил итә. Һөҙөмтәлә XVIII быуатта 467 мең (бөтә халыҡтың 95,1 проценты) кешеһе булған милләт илһеҙҡала. Ә тиҙҙән татарса атамалы ауыл-ҡалалар исеме алмаштырыла. Мәҫәлән, Белогорск районындағы бөгөнгө 80 тораҡтың 68-енең элекке исеме бар: Карасевка – Ҡараһыу башы, Хлебное – Ҡалпаҡ, Малиновка – Азамат, Ульяновка – Солтан-һарай, Пчелиное – Ҡортлоҡ, Опытное – Ҡамышлыҡ... Ҡараһыубаҙар ҙа Белогорск булып китә
.
Тәбиғәте хозур Белогорскиҙың. Ике ҡурсаулыҡ, йәнә тәбиғәт ҡомартҡылары бар. Япраҡлы урманында – ҡоралай, болан, ҡыр сусҡаһы, далаһында ҡуян, төлкө, ағуна көн итә. Һунар итергә мөмкин. Әллә ниндәй ҡаҙылма байлыҡтары булмаһа ла, төҙөлөш өсөн тәғәйенләнгән эзбизташ, ҡырсынташ, ҡом, балсыҡ ятҡылыҡтары етерлек.
Әле был төбәктә 64 мең кеше (22 меңгә яҡыны — Ҡырым татары) йәшәй. Майҙаны беҙҙең Дәүләкән йә Шишмә райондарыныҡы кеүек. Башлыса ауыл хужалығы етештереүе үҫешкән. Ике дәүләт ауыл хужалығы предприятиеһында, ике ярҙамсы, 13 коллектив хужалыҡта бойҙай, арпа, эфир майы бирә торған культуралар сәсәләр, һыйыр малы, сусҡа, һарыҡ, ҡош-ҡорт үрсетәләр. Тағы ла ун сәнәғәт предприятиеһы эшләй.
Белогорскиҙа күп милләтле халыҡ йәшәй: урыҫтар, Ҡырым татарҙары, украиндар, белорустар, поляктар, молдавандар, гректар, грузиндар. Шуныһы һөйөнөслө: һуңғы ун йылда туған телдә уҡытырға мөмкинлек тыуған. 30 мәктәптең икәүһендәҠырым татары телендә белем бирәләр.
Ә бына медицина ярҙамы күрһәтеү кимәле түбән икән. Сәбәбе – финанслауҙың етешмәүе. Ике дауахана, ун фельдшер-акушерлыҡ пункты, ун ауыл амбулаторияһы бар.
Ҡара диңгеҙ буйында ятмаһа ла, Белогорскиҙың туристарҙы йәлеп итерлек тарихи ҡомартҡылары күп. Мәҫәлән, Бөйөк-Ҡараһыу йылғаһы буйындағы Аҡҡая. Был йәмле урында бихисап кинофильм төшөрөлгән. Уның төньяҡөлөшөндә археологтар тәүтормош кешеләренең егерме ултырағы булғанын билдәләгән. Шунда уҡ хәҙер юҡҡа сыҡҡан мамонт, мәмерйә айыуы, гигант болан, тәүтормош үгеҙе, ҡырағай ат һөйәктәре лә ятҡан. Ҡырымда беренсе булып неандерталецтың баш һөйәге лә ошонда табылған. Беҙҙең эраның беренсе быуаттарында Аҡҡаяның бер мәмерйәһендә сарматтар йәшәгән. Был турала ташҡа уйылған ырыу тамғалары һөйләй.
Ә Тополевка ауылы янындағы Күбәләс тауында донъяла башҡа бер урында ла булмаған алһыу сәскәле хуш еҫле цикламен үҫә.
Ике йыл элек Белогорскиҙа “Тайган” сафари-паркы асылған. 32 гектарҙағы питомникта төрлө тоҡомло 58 арыҫлан, йөҙләгән башҡа ҡырағай хайуан йәшәй. Ҡырағай тәбиғәт шарттарында уларҙы күҙәтеүөсөн дөйөм оҙонлоғо бер километрлыҡ күперҙәр төҙөлгән. Һәр кем Африкаға сафариға бара алмағанда, был бит шәп идея! Тимәк, Ҡырымға ял итергә юл төшһә, туғанлашҡан Белогорскиға һуғылып, барыһын да күреп китергә мөмкин.
Г. БИРГӘНОВА әҙерләне.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Сергей Кожевников Өфө мэры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде

Сергей Кожевников Өфө мэры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде 30.04.2026 // Сәйәсәт

Сергей Кожевников Өфө мэры вазифаһын башҡарыусы итеп тәғәйенләнде...

Тотош уҡырға 0

Өфөлә рус-ҡырғыҙ мәктәптәрен асыу мәсьәләһе тикшерелде

Өфөлә рус-ҡырғыҙ мәктәптәрен асыу мәсьәләһе тикшерелде 30.04.2026 // Сәйәсәт

Өфөлә рус-ҡырғыҙ мәктәптәрен асыу мәсьәләһе тикшерелде...

Тотош уҡырға 1

Радий Хәбиров Дәүләт Думаһының комитет етәкселәре менән туризмды үҫтереүҙе тикшерҙе
Өфө скверына Мостай Кәрим исеме бирелде

Өфө скверына Мостай Кәрим исеме бирелде 29.04.2026 // Сәйәсәт

Өфө скверына Мостай Кәрим исеме бирелде...

Тотош уҡырға 1

Өфөнөң муниципаль бүлексәләре штат режимында эшләй – ҡала советы

Өфөнөң муниципаль бүлексәләре штат режимында эшләй – ҡала советы 29.04.2026 // Сәйәсәт

Өфөнөң муниципаль бүлексәләре штат режимында эшләй – ҡала советы...

Тотош уҡырға 2

Радий Хәбиров: Башҡортостанда демографик хәл тиҙ арала ҡарарҙар ҡабул итеүҙе талап итә

Радий Хәбиров: Башҡортостанда демографик хәл тиҙ арала ҡарарҙар ҡабул итеүҙе талап итә 28.04.2026 // Сәйәсәт

Республика етәксеһе демография өлкәһендә даими пропагандалау системаһын формалаштырыу буйынса әүҙем ......

Тотош уҡырға 2

Башҡортостан Башлығы яңы кадрҙар тәғәйенләү тураһында белдерҙе

Башҡортостан Башлығы яңы кадрҙар тәғәйенләү тураһында белдерҙе 27.04.2026 // Сәйәсәт

Башҡортостан Башлығы яңы кадрҙар тәғәйенләү тураһында белдерҙе...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда закон бал ҡорттарын күпләп һәләк булыуҙан яҡлай

Башҡортостанда закон бал ҡорттарын күпләп һәләк булыуҙан яҡлай 23.04.2026 // Сәйәсәт

Башҡортостанда закон бал ҡорттарын күпләп һәләк булыуҙан яҡлай...

Тотош уҡырға 3

Рәсәй президенты яҡташтарыбыҙҙы бүләкләне

Рәсәй президенты яҡташтарыбыҙҙы бүләкләне 22.04.2026 // Сәйәсәт

Рәсәй президенты яҡташтарыбыҙҙы бүләкләне...

Тотош уҡырға 3

Республика етәксеһе БПЛА һөжүмдәренә етди ҡарарға саҡырҙы

Республика етәксеһе БПЛА һөжүмдәренә етди ҡарарға саҡырҙы 21.04.2026 // Сәйәсәт

Радий Хәбиров һәләк булған янғын һағы водителенең ғаиләһенә ярҙам тураһында әйтеп үтте....

Тотош уҡырға 3

Башҡортостан Башлығы Үзбәкстан Президенты менән осрашыу хаҡында ентекләберәк һөйләне

Башҡортостан Башлығы Үзбәкстан Президенты менән осрашыу хаҡында ентекләберәк һөйләне 21.04.2026 // Сәйәсәт

Республика Башлығы Радий Хәбиров «Башинформ» агентлығы хәбәрсеһенә Үзбәкстан Президенты Шәфҡәт ......

Тотош уҡырға 1

Радий Хәбиров  Милли медицина   тикшереү үҙәге етәксеһе менән осрашты

Радий Хәбиров Милли медицина  тикшереү үҙәге етәксеһе менән осрашты 16.04.2026 // Сәйәсәт

Өфөлә академик Евгений Шляхто төбәктең кардиология хеҙмәтенең 45 йыллығына арналған сараларҙа ......

Тотош уҡырға 4


Комментарий өҫтәргә