...Кемдеңдер йөҙөн сырамытам һымаҡ та, тик та­ный алмайым. Туҡта-туҡта. Был бит бер нисә класҡа өл­кә­нерәк уҡыған Илдар! Эйе-эйе, нәҡ үҙе. Нәҫел дә шикелле әле... Ваҡыт аяуһыҙ, ҡасандыр бергә һабаҡ алған, уйнап үҫкән, сер тишкән, бәхәсләшкән-көрәшкән, хатта туған булған быуын­даш­тарыңды ғына түгел, көҙгөгә ҡарап үҙеңде лә танымаҫһың. “Һаумыһығыҙ, ауылдаштар!”, “Шәжәрә байрамы” – исеме мө­һим түгел – әлдә ошондай осрашыуҙар бар әле, тим. Бала саҡ ду­ҫым менән ҡосаҡ­ла­шып күрештек, хәтирә­ләрҙә генә йәшәгән мәлдәргә ҡайтып әйләндек, нәҫел ептәрен барланыҡ.

Алдағы монологта Илдар урынында Ғаяз, Әмир, Мәҙинә, Гөлназ, тағы бихисап исем­дәрҙең булыуы ихтимал. Мәғә­нәһе генә бер – күптәр ошондай сараларҙа дуҫтарын, нәҫелдә­рен осрата, туғанлыҡ, ҡәрҙәш­лек ебе ҡайтанан бәйләнеп китә. Түбәнге һәм үрге әрметтәр йыйылған ауыл байрамында ла ошондай күренешкә тап булырға мөмкин ине. Кемдер утыҙ йылдан һуң күрешеп, ҡыуанысынан балҡый, кемдер иртән бергә көтөү оҙатҡан күршеһенә лә шат! Һуң ошо түгелме берҙәмлек, рух туйы?!.
Ауыл халҡының байрам кәйефен бүлешергә тип тирә-яҡтан, Ишембай ҡалаһынан, хатта Өфөнән дә ҡунаҡтар йыйылғайны. Район хакимиәте башлығының иҡтисад һәм финанс мәсьәләләре буйынса беренсе урынбаҫары Мансур Ҡунаҡов менән район советы депутаты Николай Козырев, мәҫәлән, әрметтәргә ошондай дәррәү булғандарына ла, тырышып донъя көткәндәренә лә һоҡланыуын йәшермәне.
— Изге йолаға әүерелгән бөгөнгө байрам һымаҡ, тор­мо­шоғоҙ ҙа матур мәлдәрҙән тор­һон, — тип теләне улар.
Ҡунаҡтарға, кендек ҡаны тамған төйәктәренә ҡайтҡан­дар­ға урындағы йәшәйеш, ҡаҙа­ныштар хаҡында ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Әнүр Шаһиев бәйән итеп, яҡташтарын киләсәктә лә әүҙем булырға саҡырҙы.
— Күп эштәрҙе атҡарырға нигеҙ булып торған “Урындағы башланғыстарға булышлыҡ итеү” программаһында йәнә ҡатнашып, ауылыбыҙҙы тағы ла йәмлерәк итәйек, — тип мөрәжәғәт итте Әнүр Әҙһәм улы.
Бер ситтәрәк волейбол ҡыҙһа, икенсе оста дәртле егеттәр бер-береһен “аттан” тоҡ менән бәреп төшөрөргә тырышты. Башҡа спорт уйындары ла йәйел­дерелде, ә был ва­ҡытта майҙан уртаһындағы сәх­нәнән, әлбиттә, йыр-моң ағыл­ды, ауылдаштар дәртләнеп бейергә лә инәлтеп торманы. Шуныһы иғтибарға лайыҡ: сит ерҙе төйәк итеп өлгөргән йәштәрҙең балалары ҡалала йәшәйем тип тормай, туған телдә матур итеп йырҙар башҡарҙы, рухлы итеп бейеп тә алды байрамда.
Был сараларҙың алдынан, һис шикһеҙ, нәҫелдәр барланды. Үрге Әрметтән Латиповтар үҙ тарихын һөйләне, түбәнге әрметтәрҙән Рәхимовтарҙың шәжәрәһен өйрәнергә лә насип булды. Сығыштарҙы ҡарап, ике нәҫелдең дә тарихы тәрән һәм мәғәнәле икәненә инанаһың, һәр быуыны, һәр вәкиле тыуған ере тип янған, ил ни күрһә, шуны кисергән. Шул уҡ ваҡытта урындағы йәшәйешкә әле лә йәм биреп донъя көткән ике ғаилә хаҡында айырым әйтке килә.
Риф Латипов, мәҫәлән, ғүмер буйы колхозда механизатор булып эшләп, хужалыҡтың үҫеше­нә тос өлөш индерҙе. Ҡатыны Флүзә ханым иһә үҙен йәш быуынға белем биреүгә арнаны. Ике баланы аяҡҡа баҫты­рып, йорт-ҡураларын әкиәттә­геләй матур итеп биҙәп, әле лә һоҡ­ландырып йәшәйҙәр. Ҡа­сандыр үҙе эшләгән хужалыҡ тарихта ғына ҡалһа ла, Риф ағай һаман да ауылдаштарына “тимер аты” менән ярҙам итеп тора.
Ошондай өлгөлө ғаилә Рә­химовтар шәжәрәһендә лә са­ғыла. Мәҫәлән, Ғәлим ағай ме­н­ән Рәмилә апай шулай уҡ үҙ ер­ҙә­ренә тоғро ҡалып, йәнтө­йә­генең биҙәге булып йәшәй. Дүрт балаға ғүмер биреп, олатай-өләсәй булып бөттөләр инде. Ғәлим ағай — шулай уҡ колхоз тип йәшәгән, уны үҫтергән кеше. Юҡ, хужалыҡ рәйесе лә, башҡа етәксе лә булманы. Токарһыҙ техника ремонтлап ҡара һин!
...Байрам кәртәләре аша атлап сығыу менән ауыл халҡын көндәлек эш баҫып алды, әммә тауыҡ сүпләһә лә бөтмәҫ мәшәҡәттәр генә туй кәйефен йыуа алмаҫ. Оҙаҡҡа етер әле, оҙаҡ йәшәтер әлеге рух туйы!

Ишембай районы.