21 февраль – Халыҡ-ара туған телдәр көнө. Төбәгебеҙҙә ул һәр саҡ милләттәрҙең дуҫлығын, татыу йәшәүен, рухи ҡиммәттәрен һаҡларға ынтылыуын күрһәткән саралар менән үтә. Мәғлүм булыуынса, Исламда ла туған тел юғары урынға ҡуйылған. “Рухи ҡиммәтебеҙгә иғтибар бар икән, милләт тә йәшәйәсәк” тигән хәҡиҡәтте алға һөрә динебеҙ.

“Мин һеҙҙе бер атанан, бер әсәнән яралттым”, тиелгән изге “Ҡөрьән Кә­рим”дә. Быны бөгөн генетика ғилеме менән шөғөлләнгән ғалимдар ҙа раҫ­лай. Шулай булғас, барыбыҙ ҙа бер телдә һөйләшергә тейеш инек, ләкин аяттың дауамында “Мин һеҙҙе төрлө ҡәүем итеп яралттым” тигән һүҙҙәр бар. Тимәк, был бүленеш – Аллаһ Тә­ғәләнең хикмәте, Хоҙайҙың бар­лығына һәм берлегенә дәлил.
Раббыбыҙ тарафынан барлыҡҡа кил­терелгән хазинаны – милләте­беҙ­ҙе, уның үҙенсәлектәрен – һаҡларға бу­рыслыбыҙ. Шул тиклем бөйөк тө­шөн­сә ул туған тел. Эсендә күпме из­ге фекер, фәлсәфә, хикмәт! Ошо туған телебеҙҙә нисәмә әкиәт, әйтем, ҡоба­йыр һәм башҡа ҡомартҡылар ижад ител­гән! Улар әле лә яҙылыуын дауам итә.
Аллаһ Тәғәлә милләттәрҙе бер-бе­реһе менән танышһын, төрлө тел өй­рәнһен, ғилем уртаҡлашһын өсөн яралтҡандыр. Борон да тәржемәселәр иң кәрәкле һөнәр эйәләре булып иҫәпләнгән бит. Бер-береңдән өйрә­неп, ғилемде арттырыу тормошҡа ҙур бәрәкәт бирә. Күпме тел белһәң, донъяға ҡараш та шул ҡәҙәр киң була. Ләкин әҙәм балаһы иң тәүҙә үҙенең туған телен – Аллаһ бүләгенең үҙен­сәлектәрен – яҡшы өйрәнергә тейеш. Шул саҡта ғына башҡа ғилемдәргә юл асылыр.
Әйткәндәй, Аллаһ Тәғәләне лә һәр халыҡ үҙ һүҙе менән бөйөкләй. Был, һис шикһеҙ, телдәрҙең байлығын, киң­леген, тәрән тамырлы булыуын күр­һәтә. Мәғлүм ки, Ғабдулла Туҡай­ҙың бер шиғырында:
“Эй, туған тел, һиндә булған
Иң элек ҡылған доғам...” –
тигән һүҙ­ҙәр бар. Ысынлап та, Аллаһ Тә­ғә­лә­гә өндәшкәндә күңелдәге теләкте үҙе­беҙсә, туған телебеҙ аша еткерәбеҙ бит.
“Мосолмандың сифаты шул: әй­тер­гә теләгәнен күркәм итеп еткерер, шулай уҡ матур итеп тыңлай белер”, – тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм. Ҡөрьәндә лә был йә­һәттән аяттар бар. Ошонан сығып ҡа­рағанда, һүҙҙең, тимәк, телебеҙҙең нин­дәй ҙур көскә эйә икәнлегенә йәнә бер инанабыҙ. Уларҙың тормошта, башҡалар менән мөнәсәбәт ҡороуҙа әһәмиәте баһалап бөткөһөҙ. Пәйғәм­бәребеҙҙең “Мосолман башҡаларға ҡулы менән дә, теле аша ла зарар кил­термәҫ” тигән һүҙҙәрендә лә бөйөк аҡыл ята.
Аллаһ Тәғәлә әҙәм балаһының телен төпкәрәк ҡуйған. Һөҙөмтәлә кеше ниндәйҙер һүҙҙе әйтер өсөн тәүҙә иренен, унан тештәрен ҡыбырҙатырға тейеш. Шунан ғына тел хәрәкәткә килеп, һүҙ сыға. Әгәр ҙә ки киреһенсә бул­һа, кешелек донъяһы бихисап болғанышҡа дусар булыр ине. Телең төптәрәк тора, тимәк, уйламайынса әйтелгән һүҙҙәрҙән һаҡ булыу зарур. Һәр саҡ аҡыл алдан йөрөргә тейеш. Аллаһ Тәғәләнең ошо хикмәте теүәл үтәлһә, һис шикһеҙ, донъябыҙ яҡтыраҡ булыр.
Туған телебеҙҙә әйтелгән “Яҡшы һүҙ – йән аҙығы”, “Тура әйткән – туға­нына ярамаған”, “Йылы һөйләшһәң, йылан өңөнән сығыр, ҡаты әйтһәң, ҡатының ҡуйыныңдан ҡасыр”, “Ағас башын – ел, әҙәм башын һүҙ бора” һәм башҡа мәҡәл-әйтемдәр ҙә тор­мошобоҙҙа үҙ урынын юғалтмаҫҡа тейештер. Берләштерер, дуҫлашты­рыр, һөйҙөрөр, ғөмүмән, донъябыҙға нур өҫтәр туған телебеҙҙең ҡәҙере артҡандан-артһын.