Йылдар бер-бер артлы серле йомғаҡ кеүек тәгәрәп үтеп торһа ла, Бөйөк Ватан һуғышы ҡаһармандарының, тыл хеҙмәтсәндәренең фиҙакәр хеҙмәте онотолмай. Тарих биттәре улар тураһында һөйләп, йәш быуынға еткереп тора. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ауылыбыҙҙа һуғышта ҡатнашҡан бер генә ветеран да, шулай уҡ итәк тулы бала менән һөйөклө ирҙәрен яу яланына оҙатҡан тыл ветераны ла ҡалманы.

Һуғыштың беренсе айҙарында уҡ ауылыбыҙҙа ир-ат бөтөнләй ҡалманы. Ҡатын-ҡыҙҙың һәр береһендә итәк тулы бала. Бигерәк аяныслы: һәр ғаиләнән тиерлек бер нисә ир-ат яу яланында башын һалды. Сәйфуллиндар ғаиләһенән Кәбир, Сабирйән, Барый, Шакирйән һуғышта ятып ҡалды, бары Ғабдрахман абзый ғына Еңеү көнөн күрҙе. Ут күршеләрем, әхирәттәрем Миңлесара, Мөғлифә, Зәкиә, Зөләйхә апайҙарҙың да ирҙәре һәләк булды. Уларҙың йән йәрәхәттәре төҙәлмәне, ғүмер буйы мөхәббәттәрен көтөп йәшәне. Беҙҙең быуынға бик ауыр тормош һынауҙарын үтергә тура килде. Арҡа терәрлек ышаныслы кешеләребеҙҙе һуғышҡа оҙатып бөткәс, ауылда бала-саға, ҡарт-ҡоро ғына ҡалды.
Бик теләһә лә, аяҡҡа зәғиф булғанға һуғышҡа алынмаған үҙе бик ипле, һүҙе ҡиммәтле Нәжметдин Фәрхшатов беҙҙең менән бергә булды. Беҙ уны үҙ итеп, яҡын күреп “Фәрхшатов ағай” тип йөрөттөк. Ул үткер ҡәләмле ауыл хәбәрсеһе ине. Беҙ, ҡатын-ҡыҙ, көн-төн баҫыуҙа фронтты икмәк менән тәьмин итеү өсөн көрәштек. Тылдағы фиҙакәр хеҙмәтебеҙҙе ул ваҡытта сыҡҡан “Еңербеҙ” гәзитендә яҡтыртып торҙо. Һуғыш һәм ил яңылыҡтары, район, ауыл тормошо менән һәр саҡ таныш­тырҙы. Тырыштарҙы күреп, эшкә рухландырып мәҡәләләр яҙҙы. Төшөнкөлөккә бирелергә урын да ҡалдырманы. Баҫыу стандарында ла гәзиттәр сығарып элде. Ураҡ алдынғыларының һәр береһенә ҡыҙыл таҫмалар тапшырып торҙо.
Утлы, дәһшәтле һуғыш осоронда ул Ибраһим башланғыс мәктәбендә уҡытты. Йәмәғәт эштәренең алдынғыһы булды.
— Беҙ, Фәрхшатовтың уҡыусылары, үҫмер балалар колхоздың бер эшенән дә ҡалманыҡ: баҫыуҙа, утауҙа, мал аҙығы әҙерләүҙә, башаҡ йыйыуҙа, бәрәңге ҡаҙыуҙа ҡатнаштыҡ. Ул тормошобоҙҙо еңеләйтер өсөн барлыҡ көсөн һалды. Аталары һуғышта булған балаларға ярҙам итте. Беҙҙе лә тыуған ергә, халҡыбыҙға тоғро хеҙмәт итергә өйрәтте, — тип хәтерләй уҡыусылары.
Колхоздың элекке агрономы Фәйез Садиҡов та уҡытыусыһын онотмай:
— Һуғыштан һуңғы ауыр йылдар. Атай­ҙарыбыҙ яуҙа ятып ҡалды. Фәрхшатов ағай беҙҙе кәмһетмәне, бөтәбеҙгә лә йөрәк йылы­һын тигеҙ бүлде, балаларҙы яратты, бик ғәҙел кеше ине.
Фәрхшатов ағайҙың бала сағы ауыр йылдарға – Беренсе бөтә донъя һуғышы йылдарына – тура килгән. Ул 1914 йылдың декабрь айында тыуған. Етенсе бала булғанлыҡтан, үҙен “артыҡ тамаҡ” тип ҡабул иткәндәр. Ғазап-михнәт менән үткән үҫмер йылдары. Белем алырға ынтылыш уны арҙаҡлы яугир-яҙыусы Ибраһим Ғиззәтуллин менән Стәрле­тамаҡ уҡытыусылар институтында таныштыра.
Еҙем-Ҡаран мәктәбенең әҙәбиәт уҡытыусыһы Миҙхәт Хәлилов оҙаҡ йылдар яҙыусы менән хат алышып тора.
“Еҙем-Ҡаранда Нәжметдин Фәрхша­тов исемле дуҫым булырға тейеш. Беҙ уның менән 1937 йылда Стәрлетамаҡта бергә уҡыныҡ. Сатан ине ул, таяҡҡа таянып йөрөй торғайны. Унда уҡыған иптәш­тәрҙең күбеһен онотоп бөтөргәнмен, ә бына “ах, черт возьми сатан Нәжми” тигәнен онотмағанмын. Әле лә шаҡ­маҡлы пинжәк, буйлы салбар кейгән килеш күҙ алдымда. Бик йор егет була торғайны...” — тип яҙған яҙыусы.