Бындай сарала тәүгә ҡатнаш­ма­йым. Хәтеремдә, элегерәк был проектта башлыса наркомания, эскелек, тәмәке тартыу кеүек проблемалар яҡтыртыла ине. Һуңғы йылдарҙа иһә социаль исемлек киңәйә төштө – етем балалар, сәләмәт тормош, интернет, коррупция, суицид... Фести­вал­дең заман һулышын тойоп йә­шәүе, проект авторҙарының да башлыса йәштәр булыуы иғтибарға лайыҡ, әлбиттә. Әммә проект йәмғиәткә, уның киҫкен тип табылған проблемаларын хәл итеүгә үҙ өлөшөн инде­рәме? Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ун йыл дауамында был йәһәттән бер ниндәй ҙә статистика алып барылмаған. Ә эшеңдең һөҙөмтәһен күрге, баһа­лағы, хатта ғорурланғы ла килә бит.
Әлеге «Ҡала мөхите» социаль рек­лама фестивале үҙенсәлекле яңылыҡтарға бай булды. Эштәрҙең төрлөлөгөнә, йәштәрҙең уй-фекер даирәһенә иҫең китер! Ниндәй генә тема яҡтыртылмаған да ниндәй генә проблема күтәрелмәгән! Ә ябай ха­лыҡҡа уларҙы нисек алып барып еткерергә һуң? Ярай, Өфө ҡалаһы хакимиәте, был сараны ойоштороусы булараҡ, бер нисә рекламаны юл сатына беркетеп тә ҡуйҙы ти, ә ҡал­ған­дары? Ун йыл эсендә проектта мең­дән ашыу кеше ҡатнашҡан, Рә­сәйҙән генә түгел, Белоруссия, Ҡа­ҙағстан, Ҡырғыҙстан, Украина, хатта Германиянан ижади эштәр булған. Ләкин ҡайҙа һуң улар? Белгестәр билдәләүенсә, хәйер, үҙем дә быға шаһит, фестивалгә тәҡдим ителгән һәр проект әһәмиәтле, тәрән мәғә­нәле, көнүҙәк. Ә ниңә шуларҙы юл буйында аҙым һайын тиерлек осраған щиттарҙағы коммерция рекламалары урынына ҡуймаҫҡа, уҡыу йорттары, мәктәп янындағы майҙансыҡтарҙа махсус стендтар ойоштормаҫҡа, ха­лыҡты ялҡытҡан роликтарҙы тәрән мәғәнәле, ниндәйҙер кимәлдә хатта фәлсәфәүи эштәр менән алыштыр­маҫҡа? Дөрөҫ, баш ҡалала социаль реклама осрай, әммә улары ла бар­маҡ менән генә һанарлыҡ. Ә рес­публиканың ҡала һәм райондары тураһында әйтеп тә тораһы түгел.
Тағы шуныһы күңелгә тынғы бир­мәй: социаль рекламалар араһында башҡорт телендә эшләнгәнен тапманым. Әллә беҙҙең халыҡ “маркетинг” тармағынан йыраҡ, әллә йәмғиәттә ҡуҙғатырлыҡ мәсьәләләр юҡ... Ниңә, мәҫәлән, “Башҡорт телен һаҡлайыҡ!” тигән социаль реклама уйлап тап­маҫ­ҡа? Йә иһә “Ереңдән ҡолаҡ ҡа­ғаһың, башҡорт!”, “Уян, халҡым!” тип оран һалмаҫҡа?
Берәү күрмәһә, икенсеһе күрер, кемдер ишетмәһә, башҡаһы ҡолаҡ һалыр ине, моғайын.
Ғөмүмән, социаль реклама беҙҙең халыҡ өсөн яңылыҡ түгел. Эскелеккә, тәмәке тартыуға ҡаршы бындай кө­рәш алымы Совет осоронда ла киң ҡулланылған. Файҙаһы булғанмы, юҡмы – әйтеүе ауыр. Һәр хәлдә ул йылдарҙа социаль йүнәлештәге плакаттар, лозунгтар белем усаҡтарына ла, мәҙәниәт учреждениеларына ла, төрлө ойошма-предприятиеларҙың “ҡыҙыл мөйөш”тәренә лә ҡуйылған. Тик бөгөн был урындарҙы коммерция рекламалары баҫып алды — көнүҙәк мәсьәләләргә ҡарағанда аҡса мөһи­мерәк, күрәһең.
Әлбиттә, фестивалдең юғары ки­мәлдә үткәрелеүен, ун йыл дауамын­да юғалып ҡалмай, киреһенсә, яңы­нан-яңы идеялар менән янып йәшәүен, профессиональ фотограф­тарҙы ғына түгел, йәштәрҙе туплаған көскә әүерелеүен билдәләмәй булмай. Был тәү сиратта ойоштороу­сы­ларҙың – Башҡортостан Мат­бу­ғат һәм киң мәғлүмәт саралары агент­лы­ғының, Өфө ҡалаһы хакимиә­те­нең – тырышлыҡ һөҙөмтәһе. Әммә шуны­һын билдәләү мөһим: ижади эштәр фестивалдең “ҡаҙан”ында ғы­на ҡайнамаһын ине. Халыҡ, тәү сиратта йәш быуын, заман һулышын то­йоп, көнүҙәк проблемалар тура­һында хәбәрҙар, хатта ниндәйҙер кимәлдә уларға ҡаршы торорға әҙер булып үҫергә тейеш бит. Шунда ғына проекттың әһәмиәте, файҙаһы, һө­ҙөм­тәһе хаҡында һүҙ йөрөтөргә мөмкин. Дөрөҫ, үрҙә телгә алыуымса, социаль рекламалар баш ҡаланың ҡайһы бер мөйөштәрендә күренгеләп ҡала. Ләкин был ғына аҙ. Киләсәктә проекттың “емештәре”н һәр туҡта­лыш­та, уҡыу йорто алдында, мәктәп­тә күрге килә. Урыҫ телендәгеләрен дә, башҡортсаларын да.