Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Юлдарҙағы “һуғыш”ты кем туҡтатыр?
Юлдарҙағы “һуғыш”ты  кем туҡтатыр?
Тәүге тапҡыр Өфө менән танышыуымды әле булһа хәтерләйем. V класта уҡығанда экскурсияға килгәйнек. Тик, ни сәбәптәндер, ул саҡта мине баш ҡаланың матурлығы ла, бейек-бейек йорттары ла, йәшеллеккә мансылған ял итеү урындары ла түгел, ә машиналарҙың күплеге хайран итте. Баш ҡалаға уҡырға килгәс, Өфө тормошона өйрәндем, күп нәмәне шулай кәрәк тип ҡабул итә башланым. Ләкин транспорт сараларының йылдан-йыл арта барыуы бала саҡта тыуған ғәжәпләнеүемде баҫманы.


Ҡала урамында бер минутҡа ғына туҡталып, тирә-яҡҡа күҙ һалғанығыҙ бармы? Иманым камил, ошо ваҡыт эсендә эргәгеҙҙән йөҙҙән дә кәм машина үтмәйәсәк. Һуңғы йылдарҙа баш ҡала юлдарында пассажирҙар транспорты айырыуса ишәйҙе. Дөрөҫ, был, бер яҡтан, ыңғай күренеш. Ҡасандыр сәғәттәр буйы кәрәкле автобусын көтөп ала алмаған халыҡтың мәсьәләһе хәл ителде, хәҙер ҡала урамдарын бар йәһәттән уңайлы, заманса йыһазландырылған пас­са­жирҙар транспорты иңләй. Ҡыҫҡаһы, аҡсаң булһа, теләгән урыныңа күҙ асып йомғансы барып етергә мөмкин. Уның ҡарауы, транспорт саралары менән бергә юл-транспорт фажиғәләре лә артты, юл ҡағиҙәләрен инҡар итеүселәр күбәйҙе. Башҡортостандың ЮХХДИ идаралығындағы матбуғат хеҙмә­тенән хәбәр итеүҙәренсә, быйылғы 10 айҙа автобус шоферҙарының битарафлығы арҡаһында республикала 108 юл-транспорт фажиғәһе теркәлгән, уларҙа биш кеше һәләк булған, 176 кеше төрлө тән йәрәхәте алған. Өфөлә иһә был һандар тағы ла шомлораҡ — 91 юл-транспорт фажиғәһе булған, 3 кеше­нең ғүмере өҙөлгән, 134-е имгәнгән...
Быйыл мартта “Өфө — Белорет” юлында булған фажиғәне күптәр хәтерләйҙер. Ете кешенең ғүмере өҙөлдө унда... Ә баш ҡаланың әле был, әле теге урамында теркәлгән юл-транспорт фажиғәләренә өйрәнеп тә киттек буғай. Ғөмүмән, һуңғы йылдарҙа автобустарҙың, айырыуса коммерция нигеҙендә эшләүсе автотранспорт һанының бермә-бер артыуы халыҡта төрлө фекер уята. Берәүҙәр миллиондан ашыу кеше йәшәгән ҡалала транспорттың күп булыуын хуплаһа, икенселәр коммерция нигеҙендә эшләүсе автобустарға, бигерәк тә “ГАЗель” автомашиналарына зарлана. Әйткәндәй, һуңғыһына килгәндә, зирәк, шуҡ “маршрутка”ларҙы, йәйәүлеләрҙән бигерәк, шоферҙар өнәп етмәй. Уларҙың күбеһе “ГАЗель” автомашиналары хужаларының юл ҡағиҙәләрен йыш боҙоуын, юлда үҙҙәрен саманан тыш иркен тотоуын, дорфа ҡыланыуын билдәләй. Ҡала урамдарында транспорт һаны артыу менән бергә улар араһында көнәркәшлек нығыраҡ тамыр йәйә. Шоферҙарҙың күбеһе халыҡты хеҙмәтләндереүҙе төп бурысы итеп ҡуймай, ә һөнәренә аҡса йыйыу сығанағы тип ҡарай. Етмәһә, араларында был кәсепте законһыҙ үҙләштереүселәр ҙә юҡ түгел. Белгестәр билдәләүенсә, тап шундайҙар арҡаһында тейешле рөхсәт ҡағыҙҙары булған ойошмалар килеменең 25 процентын юғалта.
Унан һуң экология тураһында ла оноторға ярамай. Башҡортостан илдә автомобиль транспортынан иң ныҡ ағыуланған тәүге ун төбәк исемлегенә индерелгән. Беҙҙә йылына һауаға 333,5 мең тонна автомобиль төтөнө сығарыла. Сағыштырыу өсөн: Мәскәү ҡалаһында – 913,6 мең, Мәскәү өлкәһендә – 749,9 мең, Краснодар крайында – 478 мең, Свердловск өлкәһендә — 423,8 мең тонна.
Тәбиғәттән файҙаланыу һәм экология министрлығының мәғлүмәттәре буйынса, автомобиль транспортының һауаны ағыулауы көнүҙәк проблема булып ҡала. Мәҫәлән, һуңғы 25 йылда еңел һәм ауыр авто­мо­билдәрҙең һауаны зарарлы матдәләр менән тултырыуы 35-тән 64 процентҡа етеп, сәнәғәт предприятиелары буйынса күрһәт­кесте уҙып киткән. Тармаҡ белгестәре феке­ренсә, заманса юлдар төҙөү, транспорт ағымын отошло билдәләү, юғары сифатлы бензин йәки альтернатив яғыулыҡ файҙа­ланыу, электр транспортын һәм башҡа тиҙ йөрөшлөләрен арттырыу тирә-яҡ мөхитте бысратыуға ниндәйҙер кимәлдә сик ҡуйырға мөмкинлек бирер ине.
Әлбиттә, мәсьәлә хәл ителмәй түгел. Пассажирҙарҙы хеҙмәтләндереү мәсьәләһе – республика етәкселегенең даими күҙәтеүендә. Нәҡ Хөкүмәттең хәстәрлеге менән яңыраҡ ҡына “Башавтотранс” дәүләт унитар предприятиеһының автопаркы 44 автобусҡа тулыланды. Тәү сиратта баш ҡала урамдарын “ГАЗель”дәрҙән бушатып, халыҡты үҙебеҙҙә сығарылған иркен, уңайлы “НефАЗ” автобустары менән хеҙмәт­ләндереү бурысы ҡуйылған. Ләкин былар ғына юлдарҙы яуапһыҙ водителдәрҙән ҡотҡарырмы, пассажирҙар өсөн “һуғыш”ҡа нөктә ҡуйырмы? Ғөмүмән, ниндәй булырға тейеш һуң ул ысын водитель?.. Һәр кемдең — үҙ теләге, үҙ фекере. Әммә шоферҙарға, тәү сиратта халыҡты хеҙмәтләндергән води­телдәргә, пассажирҙарҙы аҡса, табыш алыу сығанағы түгел, ә кемдеңдер ҡәҙерле әсәһе, һөйгән йәре, ғәзиздәрҙән-ғәзиз балаһы итеп күрергә күптән ваҡыт.





Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар

Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар 01.04.2019 // Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта ирекмәндәр хәрәкәте беҙҙең тормошобоҙҙа һиҙелерлек урын биләй....

Тотош уҡырға 4 517

Һыу инергә ваҡыт етте...

Һыу инергә ваҡыт етте... 01.04.2019 // Йәмғиәт

6 апрелдә Өфө ҡалаһындағы Үҙәк баҙар янындағы Һалдат күленә килһәгеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Унда тәүлек...

Тотош уҡырға 3 661

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә 31.03.2019 // Йәмғиәт

– Мөхәббәт ҡайҙа юғала? – тип һораған атаһынан бәләкәй Бәхет. – Үлә. Кешеләр булғанды ҡәҙерләмәй,...

Тотош уҡырға 4 507

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..."

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Асыу, ярһыу кешенең бөтөн тәнен, күңелен ялмап алыусан. Шуға әҙәм балаһының бындай осраҡта...

Тотош уҡырға 4 308

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс 31.03.2019 // Йәмғиәт

Тап бынан йөҙ элек булған кеүек үк, ҡунаҡтарҙы Темәс ерендә һыбайлылар флагтар тотоп ҡаршы алды....

Тотош уҡырға 2 898

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп 31.03.2019 // Йәмғиәт

Ирекмәндәр Сибайҙа өс айҙан ашыу инде “Йәшәү ризығы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы үткәрә: ауыр...

Тотош уҡырға 3 641

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..."

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Имам-хатип мәсеткә вәғәз һөйләргә килһә, унда бер генә кеше – йәш көтөүсе – ултыра, ти....

Тотош уҡырға 3 870

135 мең граждан саҡырыла

135 мең граждан саҡырыла 31.03.2019 // Йәмғиәт

Рәсәй Президенты хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул кисә, 30 мартта,...

Тотош уҡырға 3 053

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме?

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме? 30.03.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн Ҡазанда Татарстан башҡорттары ҡоролтайы ултырышы булды....

Тотош уҡырға 2 583

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ!

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ! 30.03.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостан автономияһының йылъяҙмасыһы, дәүләт эшмәкәре, шағир, музыкант, ойоштороусы Шәйехзада...

Тотош уҡырға 2 635

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ 30.03.2019 // Йәмғиәт

Сибай ҡалаһының Төйәләҫ ҡасабаһында йыл аҙағында заман талаптарына яуап биргән фельдшер-акушерлыҡ...

Тотош уҡырға 2 471

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә 30.03.2019 // Йәмғиәт

2018 йылдың 1 сентябрендә “Башҡортостан тарихы шәхестәр күҙлеге аша: генеалогик аспект” тигән...

Тотош уҡырға 2 650