Республика гәзиттәренең район, ҡалаларҙа эшләгән үҙ хәбәрсе­лә­ренең хәҙерге статусы, хоҡуҡтары һәм вазифа даирәһе тураһында миңә нимәлер әйтеү ауыр. Төрлө быуын һәм һөнәри квалификацияһы төрлөсә булған журналистарҙың осрашып кәңәшләшеүе бөгөн юҡҡа сыҡты шикелле. Университетты тамамлағас уҡ тиерлек район гәзите мөхәррире булып, унан “Совет Башҡорт­ос­та­ны”­ның үҙ хәбәрсеһе итеп саҡырылһам да, журналисмын тигән уйҙан алыҫ инем әле. Мөхәррир Абдулла ағай Исмәғилев тә, исеме матбуғатта анда-һанда ғына күренә башлаған кешене өс район менән ике ҡаланың тормошон күрһәтә барасаҡ хәбәрсе эшенә тәҡдим итеп, яңы­лышыуҙан ҡурҡ­маған икән. Мөхәр­ририәт ултырышына саҡырып, бергә хеҙмәт итәсәк иптәштәр менән таныштыра баш­лағас, ысынлап әйтәм, шыртланым. Редакция аппаратында — олпат ағайҙар, апайҙар эшләй. Пропаганда бүлеге мөдире Зиннәт Ишмаев Белоруссияла партизан булып йөрөгән. Партия тормошо бүлеген алып барыусы Файыҡ Мөхәмәтйәнов фронттан һуң Сахалинда күмер ҡаҙған. Рәғәнә Енгалычева, Абдрахман Баязитовтар ҙа һуғыш юлын үткән. Төрлө ра­йон­дарҙа гәзиттең тулы хоҡуҡлы вә­килдәре рәүешендә үҙ хәбәрсенең уғата мәшәҡәтле хеҙмәтен атҡарыусы Фәтҡулла Комиссаров, Мөхтәр Тимербулатов һәм Фәтих Абдуллин да фронтовиктар, яугир-офицерҙар. Улар­ға Дүртөйлө яғынан тәжрибәле һәм тырыш журналист Хәмит Шә­рипов килеп ҡушылған. Башҡорт­остандың көньяғында шағир, ҡурайсы һәм йыраусы Ғәли Ильясов эшләп йөрөй. Көньяҡ-көнсығышта ғына – шағир Ирек Кинйәбулатов. “Ғына” тиеүем Лотфиечты кәмһетеүҙән тү­гел, сөнки Урал аръяғында ул үҙен ысын мәғәнәһендә хужа итеп тота торғайны.
Шулай, өлкәндәр менән йәше­рәктәр уҡмашып, ағайҙар яҙғандан һабаҡ алып, эстән генә көнләшеп, эшләп йөрөйбөҙ. Мөхәрриребеҙ Абдулла Ғиниәт улы үҙе лә бөтмөр, үҙ хәбәрселәргә лә йоҡомһорап йөрөргә форсат бирмәй — көн сатнама һыуыҡмы, быҫҡаҡ ямғырмы, һиңә тейешле, кәрәкле урында булыу фарыз. Комиссаров, Абдуллин, Тимербулатов ағайҙар ашыҡмаған да һымаҡ, әммә репортаждары, хәбәрҙәре, хатта очерктары һәр һан һайын тиерлек баҫылып тора. Өҫтәлдә хәҙерге һымаҡ Интернетҡа тоташҡан компьютер торһа, кеҫә телефоны янда булһа, райондарға һөт ташыусы машина­ларға эләгеп сапмаҫ та инек. Бер мәл, редакциянан килгән әмерҙе үтәү йөҙөнән, Учалыға йәйәү сығып киткәнем хәтерҙә.
Был донъяла бер генә нәмә лә мәңгелек түгел. Ғәли Ильясов менән Ирек Кинйәбулатов, минән өс йәшкә оло булһалар ҙа, барыбер йәштәр. Өлкәнерәк үҙ хәбәрселәр беҙҙең оҫталыҡтың самалы булыуын, көнүҙәк темаларҙы йыш ҡына күрмәй үткә­реүебеҙҙе белһә лә, олпатлыҡтарын һаҡлап, кәмһетеүле мөнәсәбәт күр­һәтмәне. Фәтҡулла Комиссаров ағайҙың ипле кәңәштәрен, Мөхтәр Тимербулатовтың кетерләп кенә көлөүен, Фәтих Абдуллиндың беҙҙең ҡулъяҙмаларҙы йыбанмай ҡарап ултырыуын нисек онотмаҡ кәрәк?! Һәр үҙ хәбәрсенең шәхсән мәшәҡәттәре лә башынан ашҡан, ләкин өлкәндәр беҙҙе, йәшерәктәрҙе, тиң күрҙе һәм ошоно тойоу, бәлки, журналислыҡ булараҡ үҫештә ныҡлы терәк булғандыр.
Аңыбыҙға килеп, хәҙер уҙған осор­ҙарҙа эшләгән байтаҡ һөнәр кеше­ләре тураһында йышыраҡ хә­тер­­ләйбеҙ. Был — ғәҙел ғәмәл. Форсатым булһа, мин “Совет Баш­ҡортостаны”, “Советская Башкирия”, “Кызыл таң” гәзиттәрендә 30-40 йыл әүәл эшләгән иң шәп журналистар тураһында китап яҙыр инем. Улар — ваҡытлы матбуғаттың ысын ры­царҙары. Төрлө хәлдәр аша, төрлө юлдар үтеп, гәзиткә хеҙмәткә килгән кешеләрҙе Хәким ағай Ғиләжев теле менән погонһыҙ һалдаттар тип атайһы килә.
Фәтих Саҙрый улы Абдуллин— Ейәнсура районының Иҙәш ауылынан. Төпкөлдә, ошо атамалы йыл­ғаның Ҡаҫмартҡа ҡойған тирәһендә, ята ул. Иҙәш Өфөнән алыҫта, уның ҡарауы, Ырымбурға яҡын. Фәтих ағай ҙа баш ҡалаға эшкә килгәнсе донъя гиҙеп, алыҫтан әйләнеп ҡайтҡайны. Фронт юлдарынан һуң яҙмыш уны Урта Азияға алып киткән. Ташкент ҡалаһында педагогия институтын тамамлаған. Унан да алда Фәтих ағай үҙебеҙҙә лә, Үзбәкстанда ла комсомол эшендә йөрөп өлгөргән. Артабан һигеҙ йыл — “Ташкентская правда” гәзитенең хәбәрсеһе. Урыҫ телендә нәшер ителгән ҙур гәзит ул. Һәм, ниһайәт, Абдуллин Өфөлә, “Совет Башҡортостаны”ның үҙ хәбәрсеһе. Беҙ ағай менән шул сифатта осраштыҡ. Яҡынлаштыҡ тип әйтергә йөрьәт итмәйем, сөнки ағай һәр кем менән тигеҙ мөғәмәләләге, ифрат тыйнаҡ холоҡло кеше ине. Фәтих Абдуллин редакцияға ағылып килеп торорға тейешле оператив хәбәрҙәр менән генә хушһынманы, оло ҡолас­лы, фекерле журналист булараҡ, очерктар, төплө, тәрән тикшеренеүҙәр менән етди шөғөлләнде. Кемдер, тормошто өйрәнеп тә тормай, әҙәби ижадҡа тотона. Абдуллин һымаҡ журналистар иһә художестволы әҫәр­ҙәр­ҙән дә өҫтәрәк торорлоҡ очерктар, ижади портреттар тыуҙыра. Фәтих ағайҙың Баймаҡ яҡтарында йөрөп ҡайтып, мәшһүр татар драматургы Мирхәйҙәр Фәйзиҙең ошо тарафтарҙа йәшәп китеүе тураһында яҙған “Юлыҡ моңдары” исемле ҙур очеркы, хә­те­ремдә, шаңҡытҡайны. Тарих, хис­тәр, туғанлыҡ тойғоһо, ҙур әҙипкә хөрмәт — Фәтих ағай яңғырауыҡлы һүҙҙәргә әүәҫ булманы, әммә хис-тойғоһон оҫта ябайлыҡ аша ла еткерә ине.
Халыҡта “Әйткән һүҙ — осҡан ҡош, яҙыу — тоҙаҡ” тигән әйтем бар. Тимәк, ҡәләмең осонан тамған фе­керең һине ғүмер баҡый ысҡын­дырмай, һин — һүҙең өсөн яуаплы. Фәтих Абдуллин — журналистикаға миңә фатихаһын биргәндәрҙең береһе, һәм ошо яуаплылыҡҡа тоғро ҡалыу — мөҡәддәс бурысым.