...Зилара Харисова бөгөн дә иртә торҙо. Мейесен тоҡандырып, сәй ҡайнатып эсте лә фермаға ҡарай юл тотто. Унда ҡырҡтан ашыу һәүкәшкәйе көтөп тора бит.
Тышта яҙ һулышы һиҙелә. Тын алыуы шундай иркен. Тиҙҙән тотош тәбиғәт йәшеллеккә күмелер. Малдар ҡара ергә баҫыр, һутлы үлән уртлар. Ҡатындың кәйефе күтәрелде. Хәйер, ул был юлдан бер бөгөн генә атламай! Йылдың теләһә ҡайһы миҙгелендә лә уңған ҡатын ошо һуҡмаҡтан эшенә ашыға.
Зилара — “Урожай” крәҫтиән хужалығының Байымбәт һөтсөлөк фермаһы һауынсыһы. Ул бында Миәкә районының Баязит ауылынан килен булып төштө. Ихлас, егәрле ҡыҙҙы үҙ итте халыҡ. Былтыр ул районда иң алдынғы һауынсы булараҡ танылды. Уңған ҡатын төбәгенең ижтимағи-сәйәси тормошонда ла ихлас ҡатнаша. Урындағы һайлауҙарҙың уңышлы үтеүендә уның да өлөшө ҙур.
Заманалар үҙгәреп, гөрләп торған колхоз-совхоздар юҡҡа сыҡһа ла, үҙҙәрендә хужалыҡты тарҡатмауҙарына ҡыуанды ул. Ысынлап та, миҫал эҙләп алыҫ йөрөргә кәрәкмәй. Үҙ районында ғына кирбестән һалынған әллә күпме ферманы нигеҙенә ҡәҙәр ҡутарып алып, малын тырым-тырағай осороп бөттөләр ҙә хәҙер эш юҡ тип зар илайҙар. Аллаға шөкөр, эше булғас, ашы ла бар, тигәндәй. Бер көн ҡалалағы әхирәте күпме хеҙмәт хаҡы алыуы менән ҡыҙыҡһынғас, уға, 10 – 13 мең һум самаһы, тигәс, китсәле, ысынмы, тип бот сапты.
Бөтәһе лә етәкселәрҙән тора шул. Элекке “Ленинизм” колхозының мөлкәтен әрәм-шәрәм итергә юл ҡуйманылар бында. Шуға ла бөгөн “Урожай”ҙы районда барыһына өлгө итеп ҡуялар.
Бында йәйен — ҡышты, ҡышҡа инһәләр, яҙҙы хәстәрләйҙәр. Аҙыҡ запасы етерлек тупланғас, мал-тыуарға нимә ашатырға тип ыуаланмайҙар, шуға ла һәйбәт кенә ҡышлап киләләр. Һыйырҙың һөтө — телендә, тип тиккә әйтмәгән халыҡ. Тәрбиә, ҡарау етешкәс, аҙыҡты төрләндереп биргәс, һөт мул. Бергә эшләгән әхирәттәре Валентина Фәтҡуллина, Зинира Фәтҡуллина, Ләлә Мусина, Мәүлиҙә Нәбиуллина үҙ-ара ярышып, сәмләнеп эшләй. Малсылар Фәүәрис Харисов, Мөхәммәт Үзбәков, Салауат Нәбиуллин, Азат Ноғоманов, Азамат Шәрипов та — эш тип янып торған егеттәр.
Йәш быҙауҙарҙы Тимербай Фәтҡуллин менән Марат Салауатов ҡарай. Уларҙың эше лә иртәнге 5-тә башланып, кис һуң ғына бөтә. Инәһенән айырғас та, быҙауҙар уларҙың ҡарамағына күсә. Егеттәр уларҙы имергә, һыу эсергә өйрәтә. Әлбиттә, мәшәҡәтле эш, түҙемлек кәрәк. Олораҡтарын ҡарауы бер аҙ еңелерәк. Уларына бесән, сенаж бирәләр, яһалма һөт эсерәләр. Яҡшы тәрбиә булғас, быҙауҙар теремек. Ферма мөдире Венер Фәтҡуллин, хужамын тип тормай, кәрәк икән, өҫ-башын алмаштыра ла үҙе эшкә тотона.
Хужалыҡтың Ерек, Яугилде, Березовка ауылдарындағы малсылар ҙа үҙ эшен күңел һалып башҡара.
Етәкселәре Нәжип Мәжит улы Хисаметдинов — булдыҡлы, хәстәрлекле егет. Талапсан да, хеҙмәткәрҙәренә ҡарата иғтибарлы ла. Урыны менән шаяртып алырға ла онотмай. Уны барыһы ла хөрмәт итә. Их, шундай йүнсел ир-уҙаман күберәк булһа, ауылдар был тиклем бөлгөнлөккә төшмәҫ ине.
Һуңғы ваҡытта дәүләтебеҙҙең ауылға йөҙ менән боролоуы ла Зилара ханымдың күңелен күтәрә. Юғиһә, буш өйҙәр күҙгә күренеп арта. Ауылды социаль йәһәттән үҫтереүгә, фермерҙарҙы яҡлауға ҡағылышлы махсус программалар һөҙөмтәһеҙ ҡалмаҫ, моғайын. Техниканы яңыртыу, тоҡомло мал алыусылар өсөн субсидиялар ҙа үҙ емешен бирер. Эшләйем тигән кешегә уңайы сығып тора — иренмә генә. Республикабыҙ Президенты Рөстәм Хәмитов та үҙенең Мөрәжәғәтнамәһендә, малсылыҡ комплексын яңыртыу программаһы тормошҡа ашырыла башлаясаҡ, тине. Ул сағында, әлбиттә, ауылда йәштәр ҙә ҡалыр.
Һауылған һөттө Стәрлетамаҡтан килеп алалар. Ә табыш эш хаҡын түләүгә, яғыулыҡ материалдарына етеп тора. Әлбиттә, йүнсел, хужалыҡтың иҡтисадын нығытыуҙы ҡайғыртҡан Нәжип Мәжит улы ҙур хыялдар менән йәшәй. Тиҙҙән Новосибирск ҡалаһынан мини-завод килтерәсәктәр. Ул сағында эремсеген дә, ҡатығын да, ҡаймағын да үҙҙәрендә етештерә башлаясаҡтар. Былай эшләгәндә, апаруҡ ҡына аҡса үҙҙәрендә ҡаласаҡ, йәнә бер нисә кешегә эш урыны буласаҡ.
...Зилара ханым тирә-яҡтағы баҫыуҙарға күҙ һалды. Тиҙҙән ер ҡарҙан әрселер, ялан эштәре башланыр. Быйыл ҡар аҙ булыу сәбәпле, күп урында ужым культуралары өшөп һәләк булған, тиҙәр. Уларҙыҡы, Аллаға шөкөр, имен ҡышлаған. Йыш йөрөгәс, йәйрәп ятҡан яландарҙа ҡотороп ҡый үләне үҫеүен күреп, йәне әрней уның. Ә бит файҙалана белгәндәр өсөн ер — иң ҙур байлыҡ. Тейешенсә көс һалһаң, ул да тоғро хеҙмәт итә, туйындыра. Үкенескә ҡаршы, күптәр быны аңламай шул. Ә “Урожай”ҙа етемһерәп ятҡан ерҙәр юҡ. Хатта күрше-тирәләге хужалыҡтарҙан да ҡуртымға алып, иген үҫтерәләр. Орлоҡ етерлек, сифаты ла һәйбәт, хатта һатырға ла артып ҡала. Әле келәттәрҙә өс йыллыҡ иген запасы ята.
Эшләгәнеңдең һөҙөмтәһен күргәс, кәйеф тә күтәренке. Яҙғы баҫыу эштәренә лә әҙерлек һәйбәт бара. Яҙ һүлпәнлекте яратмай. Бер көнгә түгел, хатта бер сәғәткә һуңлау ҙа уңыштың кәмеүенә килтерә. Уңыш башы — сәсеүҙә. Быны улар яҡшы аңлай. Шуның өсөн дә сәсеүгә әҙерлекте ойошҡанлыҡ менән атҡарып сығырға йыйыналар.
Хужалыҡтың машина-трактор оҫтаханаһында ла эш гөрләй. Миҙхәт Дәүләтбаев, Рәшит Яҡуповтың “тимер ат”тары бөгөндән баҫыуға сығырға әҙер. Башҡа ир-егет сәскестәрҙе көйләй, тырмаларҙы барлай, йүнәтерен йүнәтеп, запас частар туплай. Тирә-яҡтағыларҙы һоҡландырып, тырышып эшләй, матур итеп йәшәй “Урожай” эшсәндәре.
Зилара, шулай уйлана-уйлана, фермаға килеп еткәнен һиҙмәй ҙә ҡалды. Уңған һауынсы өҫ-башын алмаштырҙы ла һыйырҙары янына ашыҡты...