Вконтакте facebook facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Ялтырауыҡ ҡармаҡ. Нимә ул?
Мормышка Рәсәйҙә уйлап сығарылған. Ғәжәп: һалҡын һауа торошо беҙҙең илебеҙгә генә хас түгел дә. Кем, ҡасан уйлап сығарған – билдәһеҙ, әммә уны балыҡсылар үткән быуаттың 30-сы йылдарында уҡ ҡулланған. Быуат уртаһында иһә барыһы ла тиерлек боҙ аҫтынан мормышка менән ҡармаҡлаған.

Бөйөк балыҡсы Л.П. Сабанеев яҙма­ла­рында шуға оҡшаған ырғаҡ тураһында телгә ала, тик мормышка һүҙен генә ҡулланмай: “…Обь йылғаһында һыу туңғас, алабуғаны бәләкәй генә ялтырауыҡ ҡармаҡҡа тота башлайҙар. Уны ипләп кенә күтәрәләр ҙә яй ғына төшөрәләр. Боҙ ҡалынайғас, ырғағына селәү йә ҡарышлауыҡ ҡуялар”.

“Мормышка” һүҙе мормыш тигән һыу бөжәге исеменән алынған. Ул күбеһенсә таш аҫтында була, үҙен дә ырғаҡҡа ем итеп эләктерергә мөмкин.
Мормышканың барлыҡҡа килгәне хаҡында икенсе төрлө һөйләгәндәр ҙә бар. Йәнәһе, балыҡсының батырғысы ырғағына тиклем шыуған да, табыш тағы ла яҡшыраҡ эләгә башлаған. Ҡыуанып, был кеше батырғысын ырғаҡҡа бөтөнләй йәбештереп ҡуйған. Һөҙөмтәлә мормышка барлыҡҡа килгән.

Мормышка ырғаҡҡа ҡуйылған емде һыуҙың төбөнә еткереү өсөн хеҙмәт итә һәм уйнатҡанда хәрәкәтте дөрөҫ эшләү мөмкинлеген бирә. Төрҙәре бихисап. Кибеттә һатылғандарҙан тыш, һәүәҫкәр балыҡсылар үҙҙәре лә оҫта итеп эшләп ала.

Шартлы рәүештә мормышка ике төргә бүленә: ем ҡуя торған һәм емһеҙ ҙә тоторға мөмкин булған. Хәҙер уларҙың төрлө төҫкә буялғандары, ялтырҙары бар. Емһеҙ тота торғандарына балыҡсылар тарафынан төрлө исем бирелгән. Мәҫәлән, “кәзә”, “шайтан”, “ен” тип аталған ҡармаҡтар бар. Ябай мормышкаларға ваҡ селәүсен, ҡарышлауыҡ кейҙерелһә, емһеҙ тота торғандарына – ялтырауыҡ сәйлән.

Балыҡҡа яңы йөрөй башлағандарға өйрәнеү өсөн иң алда ем ҡуя торған мормышканы ҡулланырға кәрәк. “Үҙем яһап алам” тип дәртләнгәндәргә бер кәңәш. Ҡурғашты иретеп, ҡалып-формаға ҡойғанда һаҡ булығыҙ: бармаҡты һөйәгенә еткәнсе яндырырға мөмкин.

Табан, алабуға, сабаҡ балыҡтарын бер үк мормышкаға тоторға була. Уны эшләү өсөн ҡурғаш, 12-14-се һанлы ырғаҡтар, йәбештергес ҡорал, елем, май кәрәк. Тик ырғаҡтарҙы тикшереп алырға кәрәк: бер һауытҡа һалынһа ла, төрлө булыуҙары ихтимал.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






“Мәскәүҙәрсә”

“Мәскәүҙәрсә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡәҙерле дуҫтар! Һеҙгә балыҡты “мәскәүҙәрсә” әҙерләргә өйрәтәбеҙ....

Тотош уҡырға 132

Абсолют чемпион

Абсолют чемпион 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Красноярск ғалимдары кеше һаулығы өсөн иң файҙалы балыҡтың исемен атаны....

Тотош уҡырға 190

Щербаковтарҙан кәңәштәр

Щербаковтарҙан кәңәштәр 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

1. Алабуғаны ниндәй балансирға тоторға? Был балыҡты тәүге боҙ аҫтынан ҙурлығы өс-дүрт сантиметр...

Тотош уҡырға 157

Тәжрибә һандығына

Тәжрибә һандығына 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

Шөғөлгә тәү башлап тотонғандар балыҡты ҡайҙа, нисек тоторға белмәй аҙапланыусан. Түбәндәге кәңәштәр...

Тотош уҡырға 429

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә”

“Үтәгәндәр атлай башлағас та Ағиҙелгә йүгерә” 12.03.2019 // Эй ултыра балыҡсы...

…2003 йылдың ҡышы. Ҡар туҡтауһыҙ яуыуға ҡарамаҫтан, Ҡариҙел буйына балыҡҡа юлландым. Мәкеләр уйып,...

Тотош уҡырға 453

Татыулыҡтың сере ниҙә?
Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан!

Таналыҡтан – 15 килолыҡ суртан! 20.01.2019 // Йәмғиәт / Эй ултыра балыҡсы...

Хәйбулла районының Мәмбәт ауылында йәшәгән Нәзим Байғусҡаровты ауылдаштары оҫта балыҡсы һәм һунарсы...

Тотош уҡырға 574

Табышың туйып арыһа...

Табышың туйып арыһа... 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Республикабыҙҙа йыл һайын һәүәҫкәр балыҡсылар конкурсы үткәрелә....

Тотош уҡырға 394

Хәтер һандығына

Хәтер һандығына 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Йылға-күлдәр боҙ менән ҡапланғас та һәүәҫкәр балыҡсылар табыш артынан ашыға. Кемдер күп тота, әммә...

Тотош уҡырға 410

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк

Үҙебеҙ – гидрометеоүҙәк 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ҡайһы ғына балыҡсыны иртәгәге һауа торошо ҡыҙыҡһындырмай икән?!...

Тотош уҡырға 243

Һыла тотабыҙ

Һыла тотабыҙ 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Ыжғыр бурандар ҙа, көслө ҡар ҙа, ажғыр ел дә һыла тотоуға кәртә була алмай. Уны һәр саҡ рәхәтләнеп...

Тотош уҡырға 369

Айына ҡарап

Айына ҡарап 19.12.2018 // Эй ултыра балыҡсы...

Яҡташыбыҙ, балыҡтар тураһында дүрт китап сығарған Юрий Тепловтың кәңәштәрен еткереүҙе дауам итәбеҙ....

Тотош уҡырға 342