Халыҡтың һаулығын ҡайғыртырға тейешле дауахана, баш табип үҙе “ауыр сиргә” тарыған. Медицина учреждениеларының техник, санитар торошо ҡот осмалы, ауылдарҙа фельдшер-акушерлыҡ пункттарының байтағы ябылған, табиптар етешмәй, төҙөлөш, ремонт өсөн бүленгән 14 миллион һумдан ашыу бюджет аҡсаһы әрәм-шәрәм ителгән. Былтыр Красноусол район үҙәк дауаханаһы эшмәкәрлегенә тикшереү ойошмалары шундай баһа бирҙе. Ауыр ваҡытта Зәбиҙә Ҡужина баш табип итеп тәғәйенләнде. Унан һуң йылдан ашыу ваҡыт үтте. Бөгөн дауаханала хәлдәр нисек, үҙгәрештәр бармы?

– Зәбиҙә Әхмәт ҡыҙы, райондағы һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге тәртипһеҙлек барлыҡ республикаға мәғлүм булды, хатта Президентҡа ишетелде. Насар хәлдәге ойошманы үҙ иңегеҙгә алырға нисек батырсылыҡ иттегеҙ?
– Ысынлап та, хәлдәр үтә ныҡ мөшкөл ине. Суд приставтары дауахананы ябырға фарман да сығарғайны. Үҙемдең дә, ошо район кешеһе булараҡ, бындағы сәләмәт булмаған мөхитте, ауырыуҙарҙың тейешле ярҙам ала алмауын күреп, йөрәк әрнене. Бығаса ун йылдан ашыу поликлиника мөдире вазифаһын башҡарғас, халыҡ менән эшләү, ойоштороу йәһәтенән тәжрибәм етәһе. Шуға ла үҙ көсөмә ышандым.
– Һеҙҙең менән осрашҡанға ҡәҙәр палаталарҙа булдым, дауаланыусылар, медицина хеҙмәткәрҙәре менән һөйләштем. Улар һуңғы осорҙағы ыңғай үҙгәрештәргә ҡыуанып бөтә алмай. Бүлмәләргә душ кабинаһы ҡуйылған, ҡайнар һыу бирелгән. Хатта бер инәй: “Ашау-эсеү шул тиклем һәйбәт, курорттағы һымаҡ, элекке кеүек, шул дарыуҙы һатып ал, быныһы кәрәк, тип тә аптыратмайҙар”, – тине. Табиптар, шәфҡәт туташтары ла, хәҙер кәрәкле бөтә ҡорамал бар, рәхәтләнеп эшләйбеҙ, тип фекерҙәре менән ихлас уртаҡлашты.
– Президентыбыҙ Рөстәм Хәмитовтың, район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаровтың хәстәрлеге менән бер йыл эсендә күп эш башҡарылды. Тәүге мәлдә рентген аппараты ла боҙоҡ ине. Уны Стәрлетамаҡтан, Талбазынан алып торғоланыҡ. Тора-бара яңы рентген, флюорография ҡоролмаһына эйә булдыҡ. Әлбиттә, ошоғаса йыйылған барлыҡ проблеманы хәл итеү өсөн бюджет аҡсаһы ғына етмәй. Шуға ла төрлө юлдарын эҙләйбеҙ, яҡташтарға, эшҡыуарҙарға мөрәжәғәт итәбеҙ. Өфөләге 2-се стоматология поликлиникаһының баш врачы Венер Ғафаров ауылдарҙағы барлыҡ участка дауаханаларына теш дауалау ҡорамалы алып бирҙе. “Газ-Сервис” асыҡ акционерҙар йәмғиәтенең баш инженеры Рәйес Күскилдин, Буруновка ауыл хакимиәте башлығы Марат Рәхмәтуллиндың тос ярҙамын тоябыҙ. Дәүләт Думаһы депутаты Иршат Фәхретдинов сабыйҙарҙың уйын бүлмәһенә төрлө кәрәк-яраҡ бүләк итте, уйынсыҡтар алып бирҙе, балалар майҙансығын йыһазландырҙы. Бағыусылар булышлығы менән дүрт машина һатып алдыҡ.
– Һаулыҡ һаҡлау министры Георгий Шебаев бер сығышында райондарҙа ғына түгел, хатта Өфөлә лә табиптарҙың етешмәүе хаҡында һөйләгәйне. Ысынлап та, ниндәй генә заманса ҡорамал ултыртып ҡуйма, квалификациялы белгестәрһеҙ маҡсатҡа өлгәшеү мөмкин түгел...
– Врачтарҙың етешмәүе, ауырыуҙарҙың үҙ мәлендә тейешле ярҙам ала алмауы төп проблемаларҙың береһе булды. Был йүнәлештә лә һөҙөмтәле эшләргә тырышабыҙ. Ошо арала ғына ун өс табипты эшкә алдыҡ. Хәҙер бөтә белгестәр ҙә бар. Тик яңыраҡ ҡына ғаилә хәленә бәйле күҙ табибы эштән китте.
– “Ауыл табибы” программаһы буйынса эшкә килеүселәр ҙә барҙыр…
– Ете кеше ҡайтты. Сәйетбабала бер участка терапевы, педиатр эш башланы, ҡалғандары – район үҙәгендә.
– Тәжрибәле табиптарҙан кемдәрҙе билдәләр инегеҙ?
– Бөтәһе лә үҙ эшенә намыҫ менән ҡарай. Шулай ҙа терапевтарҙан Гәүһәр Ғәббәсованы, Мария Жигайлоны, реаниматологтарҙан Фаил Камаловты, Татьяна Савкинаны атап үтер инем. Поликлиника мөдире Эльвира Ғөбәйҙуллина хаҡында ла тик маҡтау һүҙҙәре ишетәбеҙ. Терапевт Гүзәл Ноғоманова, йәш булыуына ҡарамаҫтан, абруй яулап өлгөрҙө. Һәйбәт ойоштороусы ла, белемле лә.
– Йәш белгестәрҙе торлаҡ менән тәьмин итеү йәһәтенән хәлдәр нисек?
– Район үҙәгендәге 1-се мәктәп, яңы бинаға күскәс, бушап ҡалды. Әле ул төҙөкләндерелә, ихатаһы тәртипкә килтерелә. Алла бирһә, Красноусолдағы иң күркәм йорт буласаҡ. Тиҙҙән шунан ете-һигеҙ врачҡа бушлай фатир биреләсәк.
– Бер нисә йыл элек Еҙем-Ҡаран, Сәйетбаба участка дауаханалары ябылып та торҙо. Бөгөн бөтә урында ҡулайлаштырыу сәйәсәте бара. Ошо һылтау менән уларҙың ишегенә лә йоҙаҡ эленмәҫме?
– Әлбиттә, ауыр заманда йәшәйбеҙ. Бюджетта аҡса наҡыҫ. Әммә нисек кенә ҡыйын булмаһын, дауаханаларҙы ябырға хаҡыбыҙ юҡ. Кеше өсөн иң ҡиммәтлеһе һаулыҡ икәнлеген оноторға ярамай. Район хакимиәте башлығы Рәмил Бохаров та был хаҡта йыш иҫкәртеп тора, ярҙам итә. Ә теләге булған кешегә йүне табыла. Беҙ ошо арауыҡта, киреһенсә, шаҡтай ғына эштәр атҡарып өлгөрҙөк. Ыңғай миҫалдар байтаҡ. Әле Еҙем-Ҡаран дауаханаһын иркенерәк бинаға күсереү ниәтендә тырышып йөрөгән мәл. Ауыл хакимиәтенең элекке бинаһын төҙөкләндереп бөткәс, дауахана шунда урынлашасаҡ. Бығаса Сәйетбабала бер генә табип эшләһә, хәҙер – өсәү.
– Фельдшер-акушерлыҡ пункттары хаҡында ла әйтеп үтһәгеҙ ине?
– Ғәҙәттә, ярҙам һорап иң тәүҙә ауылдағы медпунктҡа баралар. Ҡан баҫымын үлсәтеү, укол ҡаҙатыу өсөн генә тиҫтәләрсә саҡрым алыҫлыҡтағы участка дауаханаһына, район үҙәгенә йөрөп булмай. Икенсенән, хәҙер ауылдарҙа өлкән йәштәгеләр күп. Үкенескә ҡаршы, райондағы ҡырҡ өс медпункттың 16-һы ябылғайны. Уларҙың барыһын да яңынан тергеҙҙек. Бағыусылар ныҡ ярҙам итте. Әле Юлыҡ ауылында бина төҙөкләндерелә. Ҡауарҙы менән Һабайҙағыһын “Красноусол” шифаханаһының баш табибы Фаяз Мәжитов ипкә килтерергә булышлыҡ итте. Уларҙы кәрәкле йыһаз менән тәьмин итеп бөткәс, дарыуҙар һатыуҙы юлға һаласаҡбыҙ. Тиҙҙән Байымбәт, Туғай ауылдарындағы медпункттарҙы ла ремонтларға тип торабыҙ.
– Сабыйҙарҙың үлеме буйынса ла район иң алдынғылар рәтендә ине…
– Дауаханалағы хужаһыҙлыҡ сабыйҙарҙың үлемендә лә сағылмай ҡалманы. Был йәһәттән дә эште башланыҡ. Балаларҙың, йөклө ҡатындарҙың һаулығын тикшереү йәһәтенән баш табиптың урынбаҫары вазифаһын булдырҙыҡ. Һаулыҡ һаҡлау министрлығынан тәжрибәле педиатр, Өфөләге 21-се ҡала дауахананан акушер-гинекологты эшкә саҡырҙыҡ. Хәҙер бер бала ла иғтибарҙан ситтә ҡалмай. Әлбиттә, ауылдарҙағы, ғаиләләге хәлдәрҙе врачтар үҙҙәре генә белеп бөтә алмай. Шуға ла был юҫыҡта ауыл хакимиәттәре менән берлектә эшләйбеҙ.
– Тағы ниндәй хәл итәһе мәсьәләләр бар?
– Мебелде яңыртырға кәрәк, ихатаны ла тәртипкә килтерәһе ине, сөнки дауахана үҙе һәр яҡлап сәләмәт булырға тейеш.