Вконтакте facebook Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
» » Алтын-көмөш күп ерҙә фетнә сыға
“Ғәрәп яҙы”н “Курд яҙы” алмаштырырмы?

Төньяҡ Африка һәм Яҡын Көнсығыш илдәрендәге “Ғәрәп яҙы” исеме менән нарыҡланған революция еле курдтарға ла килеп етте, ахырыһы. Сүриәлә барған ыҙғышты улар үҙ маҡсатында файҙаланып ҡалырға тырыша. Быуаттар һуҙымында үҙбилдәләнешкә ынтылып та, бойондороҡһоҙлоҡ ала алмаған халыҡ өсөн Сүриәләге боларыш һуңғы мөмкинлек кеүек.

Курдтар — Тигр менән Евфрат йылғалары араһында төпләнгән бик боронғо халыҡ. Әле улар донъя буйынса 65 миллион тирәһе иҫәпләнә. Ошо халыҡ күптән инде Төркиә, Иран, Ираҡ кеүек илдәрҙә партизан һуғышы алып бара. Төп маҡсаттары бер — бойондороҡһоҙ дәүләт төҙөү. Курдтар айырыуса Төркиә етәкселегенең һарыуын ҡайната — әленән-әле хөкүмәт ғәскәрҙәренә һөжүм итә, теракттар ойоштора. Азатлыҡ хәрәкәте башында Курдистан Эшсе партияһы тора. Улар Ираҡта ла әүҙем эш алып бара. Баш күтәреүҙәр власть тарафынан һәр саҡ көс менән баҫтырыла килде. Ираҡтың элекке диктаторы Саддам Хөсәйен дә курдтарҙы ҡырып бөтөрөргә маташып ҡараны, әммә килеп сыҡманы.
Өс илдә бер-береһе менән йәшерен бәйләнеш алып барған курдтар был төбәктә ҙур көс булып тора. Сүриә менән Ираҡта уларҙың ҡуҙғыуына әллә ни әһәмиәт бирмәһәләр ҙә, Төркиә ныҡ хәүефләнә. Сүриә менән сиктәш райондарҙы быға тиклем дә көскә контролдә тоталар ине. Ундағы граждандар һуғышы хәлде тағы ла ҡатмарлаштырып ебәрҙе. Курдтар, көстәрен берләштереп, аҡыллы эш итһә, Төркиәгә НАТО ғәскәрҙәренең ярҙам итмәүе лә ихтимал. Азатлыҡ даулаусыларҙың Анкараға ла, Бағдадҡа ла, Дамаскка ла ҡарамай, һуғышһыҙ-ниһеҙ үҙаллы Курдистан дәүләте төҙөүе бар. Бөгөн байлыҡ кемдең ҡулында, шул идара итә — курдтарға был төбәктәге иң бай нефть ятҡылыҡтарын ҡулға төшөрөү ҙә етә. Төркиә властары тап шунан шөрләй ҙә инде. Илдең Премьер-министры Реджеп Тайып Эрдоган үткән аҙнала ошондай хәүеф янауы хаҡында телевидение аша халыҡҡа мөрәжәғәт иткән.

Власта нығыныуы икеле

Үткән аҙнала Франция президенты Франсуа Олланд үҙенең ил менән идара итә башлауының 100 көнлөгөн билдәләне. Әйтергә кәрәк, илдең Социалистар партияһы лидеры “социалистик революция”нан башҡа әллә ни эш ҡыйрата алманы булһа кәрәк. Ә инҡилапты ул, ысынлап та, булдырҙы. Франциянан башҡа әле ҡайһы илдә иң байҙарға килемдәренең 75 проценты күләмендә һалым һалғандары бар? Бындай батырлыҡты революцияға тиңләп булалыр, моғайын. Унан килеп, Франсуа Олланд пенсияға сығыу йәшен 65-тән 60-ҡа төшөртөүгә өлгәште. Шулай уҡ үҙенең һәм министрҙарҙың эш хаҡын 30 процентҡа тиклем кәметте. Быларҙың барыһы ла ябай халыҡтың файҙаһына кеүек. Ә бына илдәге эшһеҙлекте кәметә, иҡтисади көрсөктө йүгәнләй, һайлау алдынан бирелгән башҡа вәғәҙәләрҙе үтәй алмауы абруйына кире йоғонто яһаны. Илдәге иң аҙ эш хаҡын ике процентҡа күтәреүен ҙур уңышҡа тиңләп булмайҙыр. Амьен ҡалаһында сыуалыштар булып алыуы ла етәксенең йөҙөнә тап төшөрҙө. Бында башлыса Африка дәүләттәренән сыҡҡан ҡара тәнле халыҡ төпләнгән. Францияла улар йылдан-йыл арта һәм күп осраҡта, ил закондарына буйһонмайынса, үҙ ҡағиҙәләре буйынса йәшәргә ынтыла — сыуалыштарҙың төп нигеҙе ошонда.
Франсуа Олланд тышҡы сәйәсәттә лә уңышҡа өлгәшә алды тип әйтеп булмай. Шуға ла бер йылдан һуң уның отставкаһын талап итә башлаһалар, ғәжәпләнергә кәрәкмәй.

БДСО-ға индек тә ул…

22 августа Рәсәй, ниһайәт, рәсми рәүештә Бөтөн донъя сауҙа ойошмаһының (БДСО) 156-сы ағзаһы булды. 1995 йылда ойошторолған сауҙа ойошмаһына башта 76 ил ағза булараҡ теркәлә, һәм уларҙың һаны йылдан-йыл арта бара. Әле БДСО-ға ингән илдәрҙә донъяның валюта резервының 95 проценты тупланған. Был ойошмала ағза булып тороуҙың ыңғай һәм кире яҡтары бихисап. Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаттары араһында ла БДСО-ға инеү буйынса ҡапма-ҡаршы фекерлеләр күп. Ыңғай ҡараштағылар Ҡытайҙы миҫалға килтерә. Йәнәһе, был ил 2001 йылда БДСО-ға ағза итеп ҡабул ителгәндән һуң йылдам үҫеш кисерә башланы һәм бөгөн, ВВП буйынса Японияны ла уҙып китеп, АҠШ-тан ҡала донъяла икенсе урынға сыҡты. Рәсәйҙе Ҡытай менән сағыштырыу урынһыҙ, әлбиттә. Ә бына кемгәлер тиңләшергә ынтылыуҙы хупларға мөмкин. БДСО-ға инеү шарты буйынса киләсәктә ауыл хужалығына ярҙамдың кәмеү ихтималлығы ҙур хәүефкә һала. Ҡайһылай ғына булмаһын, барыһын да тик яҡшыға юрайыҡ. Шайтан ғына өмөтһөҙ, тиҙәр. Беҙ ҙә ҡасан да булһа АҠШ һәм ЕС илдәре кеүек арыу йәшәп китербеҙ әле.
Самат ҒӘЛИУЛЛИН.




Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте

Комментарий өҫтәргә






Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар

Изгелек күрһәт тә бушлай киноға, бассейнға, музейға бар 01.04.2019 // Йәмғиәт

Һуңғы ваҡытта ирекмәндәр хәрәкәте беҙҙең тормошобоҙҙа һиҙелерлек урын биләй....

Тотош уҡырға 4 515

Һыу инергә ваҡыт етте...

Һыу инергә ваҡыт етте... 01.04.2019 // Йәмғиәт

6 апрелдә Өфө ҡалаһындағы Үҙәк баҙар янындағы Һалдат күленә килһәгеҙ, үкенмәҫһегеҙ. Унда тәүлек...

Тотош уҡырға 3 656

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә

Мөхәббәт менән бәхет гел бергә 31.03.2019 // Йәмғиәт

– Мөхәббәт ҡайҙа юғала? – тип һораған атаһынан бәләкәй Бәхет. – Үлә. Кешеләр булғанды ҡәҙерләмәй,...

Тотош уҡырға 4 502

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..."

"Ҡайһылай оятҡа ҡалдым..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Асыу, ярһыу кешенең бөтөн тәнен, күңелен ялмап алыусан. Шуға әҙәм балаһының бындай осраҡта...

Тотош уҡырға 4 306

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс

Бер быуаттан йәнә тупланы Темәс 31.03.2019 // Йәмғиәт

Тап бынан йөҙ элек булған кеүек үк, ҡунаҡтарҙы Темәс ерендә һыбайлылар флагтар тотоп ҡаршы алды....

Тотош уҡырға 2 895

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп

Ризыҡ менән бергә өмөт-ышаныс өләшеп 31.03.2019 // Йәмғиәт

Ирекмәндәр Сибайҙа өс айҙан ашыу инде “Йәшәү ризығы” тип аталған мәрхәмәтлек акцияһы үткәрә: ауыр...

Тотош уҡырға 3 540

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..."

"Аҙыҡтың өлөшөн генә һалыр инем..." 31.03.2019 // Йәмғиәт

Имам-хатип мәсеткә вәғәз һөйләргә килһә, унда бер генә кеше – йәш көтөүсе – ултыра, ти....

Тотош уҡырға 3 867

135 мең граждан саҡырыла

135 мең граждан саҡырыла 31.03.2019 // Йәмғиәт

Рәсәй Президенты хәрби хеҙмәткә яҙғы саҡырылыш тураһында указға ҡул ҡуйҙы. Ул кисә, 30 мартта,...

Тотош уҡырға 3 051

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме?

Татарстан башҡорттары ҡоролтайға әҙерме? 30.03.2019 // Йәмғиәт

Бөгөн Ҡазанда Татарстан башҡорттары ҡоролтайы ултырышы булды....

Тотош уҡырға 2 580

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ!

Бабичтың кендек ҡаны тамған ер ул Ҡыйғаҙытамаҡ! 30.03.2019 // Йәмғиәт

Башҡортостан автономияһының йылъяҙмасыһы, дәүләт эшмәкәре, шағир, музыкант, ойоштороусы Шәйехзада...

Тотош уҡырға 2 630

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ

Төйәләҫтәр алыҫҡа йөрөмәҫ 30.03.2019 // Йәмғиәт

Сибай ҡалаһының Төйәләҫ ҡасабаһында йыл аҙағында заман талаптарына яуап биргән фельдшер-акушерлыҡ...

Тотош уҡырға 2 468

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә

Шәжәрәле ерҙә тәртип түрҙә 30.03.2019 // Йәмғиәт

2018 йылдың 1 сентябрендә “Башҡортостан тарихы шәхестәр күҙлеге аша: генеалогик аспект” тигән...

Тотош уҡырға 2 649