– 50 процент ташлама менән босоножка һатып алдым. Һа­тыу­сылар, тауарҙы миҙгел бөтөү сәбәпле арзанайтып һа­табыҙ, тине. Өйгә алып ҡайт­ҡас, уның миңә бик килешмә­үен асыҡланым да кире алып барҙым. Әммә һатыусы аҡса­ны кире ҡайтарыуҙан йәки икенсегә алмаштырыуҙан баш тартты. Ул хаҡлымы?
Рәмилә.
Ишембай ҡалаһы.

– Һеҙ “Ҡулланыусылар хоҡу­ғын яҡлау тураһында”ғы Рәсәй Законының 25-се статьяһына ярашлы аяҡ кейемен алмаштыра алаһығыҙ. Тауарҙы һатып алған­дан һуң, ул формаһы, габариты, фасоны, төҫө, үлсәме йәки комплекты буйынса тап килмәһә, һеҙ 14 көн эсендә ошо хоҡуҡтан файҙалана алаһығыҙ.

Шуныһын хәтерҙә тотоғоҙ: уны алмаштырыу өсөн тауар файҙа­ланылмаған, кейелмәгән, тауар йө­ҙө һаҡланған, фабрика ярлығы, пломбалары тейелмәгән булырға тейеш. Шулай уҡ тауар чегы йәки касса чегының һаҡланыуы ла шарт.

Тауарҙы алмаштырып булма­һа (мәҫәлән, һеҙгә оҡшаған төҫө юҡ икән), аҡсаны кире ҡайта­рыу­ҙы талап итергә хоҡуҡлы­һығыҙ.

Закон күҙлегенән ҡарағанда, “магазиндың тауарҙы арзанайтып һатыуы” тигән төшөнсә юҡ. Һатыусы хаҡты үҙаллы ҡуя. Бөгөн ул уны – биш меңгә, иртәгә мең һумға һатыуы ихтимал. Һәм бер мең һумға һатыуын ул нисек теләй шулай атай ала – хаҡын төшөрөп һатыу, ташламалар, акциялар, ликвидация... Был ни бары һатып алыусыны йәлеп итеү өсөн реклама сараһы ғына. Закон күҙлегенән һатыусы менән һатып алыусы үҙ-ара тауарҙы һатыу-һатып алыу тураһында килешеү төҙөй. Уның хаҡы, мәҫәлән, бер мең һум. Һәм был тауарға закондың барлыҡ положениелары ла ҡағыла.

Бында бер генә иҫкәрмә бар: тауарҙа ниндәй ҙә булһа етеш­һеҙлек булыу сәбәпле түбән хаҡ­ҡа һатылып, һатып алыусы был турала белһә, уны кире ҡайтара алмаясаҡ. Һатыусы был хаҡта мотлаҡ алдан әйтергә, ул тауар чегында ла яҙылырға тейеш. Бында ла тағы бер “әммә” бар. Мәҫәлән, бер мөйөшө йәм­шәйгән сәйнүк һатылып, уның баш­ҡа етеш­һеҙлеге асыҡланһа, был осраҡта уны кире ҡайтарырға мөмкин.