Юғары менеджмент мәктәбе белгестәре һорау алыу ойошторған. Һөҙөмтәлә үҙ эшен ябыусылар һанының үткән йылдар менән сағыштырғанда ике тапҡырға күберәк булыуы асыҡланған. Яуап биргән кешеләрҙең 40 проценты эшҡыуарлыҡтың килемһеҙ булыуын билдәләгән. Шул уҡ ваҡытта үҙ эшен аса алмауҙың сәбәбен аҡса юҡлыҡҡа һылтаусылар кәмегән. Тимәк, бөгөн капитал юҡлығы үҙ эшеңде башлап ебәреүгә тотҡарлыҡ түгел. Шулай ҙа халыҡ эшҡыуарлыҡ менән шөғөлләнергә атлығып тормай, сөнки баҙар иҡтисады шарттарында уңышлы бизнес алып барыуға улар ышанмай. Был тап ошо һорау алыу барышында асыҡланған.

Ни тиһәң дә, эшҡыуарлыҡ һәм уның үҫеше — көнүҙәк темаларҙың береһе, сөнки тап ул иҡ­тисадты алға әйҙәгән көс булып тора. Һан­дарға күҙ һалһаң, был көстөң кәмеүе, етерлек булмауы асыҡ күренә. Был хаҡта бар иҡтисад белгестәре яу һала, әммә әлегә хәлде төҙәтер­лек саралар күрелгәне һиҙел­мәй. Бер ҡарағанда, дәүләт эшҡыуар­лыҡты үҫтереү өсөн бар яҡлап ярҙам итә кеүек, әммә ни өсөн эшҡыуарҙар һаны артмай һуң?
Күптәр үҙ эшен асырға хыял итә, ләкин ысынбарлыҡта улар, хеҙмәт хаҡы ниндәй булыу­ға ҡарамаҫтан, ялланып эшләүҙе ҡулай таба. Уға тото­роҡ­лолоҡ, ай һайын ниндәйҙер күләмдә килем алыу бойондороҡло булыуҙан ҡәҙерле­рәк, сөнки эшҡыуарлыҡ һәр ваҡыт билдәһеҙлек бизмәнендә: бөгөн уңһаң, иртәгә туңырға мөм­кинһең. Йүнселлек – ул аҡыл һәм күңел көсөр­гәнешлеген үтә ныҡ талап ит­кән шөғөл. Нимә булһа ла, яуаплылыҡ һи­нең өҫтә. Ошоно аң­лағандар ғына эшҡыуар­лыҡ­ҡа киләлер ул, ә халыҡтың күпсе­леге ундай яуаплылыҡтан ҡурҡа. Беҙҙең йәмғиәт­тең менталитеты, совет осоро­нан ҡалған ҡалып шундай.
Билдәле, бөтәһе лә эшҡыуар була алмай, заводтарға – эшселәр, кибеттәр­гә – һатыусы­лар, балаларыбыҙҙы уҡы­тырға уҡытыусылар, халыҡты дауалар­ға табиптар кәрәк. Шулай ҙа, дөйөм алғанда, йүнселлек менән шөғөл­ләнергә теләгән кеше аҙ, беҙҙең илдә эшкә яраҡлы халыҡтың ете процентын ғына тәшкил итә улар. Ә һуңғы арала был һандың тағы ла кәмеүе кү­ҙәтелә, сөнки Рәсәй шарттарында бизнес асыу һәм уны уңышлы алып барыу бик ауыр­ға төшә. Бында эш башланғыс ка­питал булмауҙа ғына ла түгел, ә ҡағыҙ, бюрократия волокитаһы, юғары һалым­дар, баш­ҡа түләүҙәр, күҙәтеү орган­дары­ның “әрһеҙ­леге” лә әһәмиәткә эйә. Шуға ла “конверттағы” эш хаҡтары, ике төрлө бухгалтерия, эшҡыуар­лыҡ менән теркәлмәйенсә шөғөлләнеү беҙҙең илдә ныҡ үҫешкән.
Ни тиһәң дә, был өлкә алып һатыуға ғына ҡоролмаһын ине. Һуңғы арала экотуризм тигән йүнәлеш үҫешә. Ҡала кешеләре ауыл һауаһын танһыҡлай: күптәр сит илгә барғансы тип тәбиғәт ҡосағына ынтыла. Был йәһәттән дә Башҡорт­остан — экологик яҡтан иң саф төбәктәрҙең береһе. Ҡала кешеләре ошондай матур тәбиғәт ҡосағында ҙур булмаған коттедждарҙа бик теләп ял итер ине.
Эшҡыуарлыҡ – ул киләсәкте тойоу һәм унан файҙа алыу, тигән бер иҡтисад белгесе. Ә икенсе берәү бизнесты велосипедта йөрөү­гә тиңләгән, туҡтаһаң, мотлаҡ йығылыу янай, тигән. Киләсәктә уңышлы эшҡыуарлыҡ алып барыу өсөн тотҡарлыҡтар кәмейәсәк, сөнки иҡтисадты бәләкәй һәм урта эшҡыуар­лыҡтан тыш алға ебәреп булмаясағы көн кеүек асыҡ. Тимәк, бер ниндәй ауырлыҡтарға ҡарамай, үҙ эшен асҡан ҡыйыуҙар мотлаҡ уңышҡа өлгәшәсәк.