– Өләсәйем беҙ бәләкәй саҡта йоҡлаған урыныбыҙға яҡыныраҡ артыш элә, ауырып китһәк, уны яндырып төтәтә торғайны. Быны ул һаман да дауам итә: балаларыбыҙҙы яман күҙҙән, сирҙәрҙән һаҡларға тырыша. Ә күптән түгел бер күршем өләсәйемдең ғәмәлен динебеҙгә ярашлы түгел тип белдерҙе...
Г. ДАУЫТОВА.
Йылайыр районы.

Башҡортостан мосолмандары Диниә назараты рәйесе мөфтөй Нурмөхәмәт хәҙрәт Ниғмәтуллин:
— Бисмилләһир-рахмәнир-рахим!
Иге-сиге булмаған ғаләмдә Аллаһ Тәғәлә тарафынан яратылған еребеҙ мең төрлө үлән-сәскәһе, ағастары менән йәмле. Тупраҡтан тиртеп сығып, ҡояштан нур алған үҫемлектәр күҙҙе иркәләй, йөрәкте йылыта, күңелде хушландыра, көндәребеҙҙе сағыу төҫтәргә мансый. Хоҙай Тәғәлә уларҙы тап ошо ниәттә – кешеләргә бөтөн яҡлап файҙа килтерһен, көс, рух, сәләмәтлек бирһен өсөн – яралтҡан.
Мәғлүм ки, төрлө үҫемлек айырым ерҙә үҫә. Мәҫәлән, көньяҡтағыларҙың күбеһе беҙҙә юҡ, беҙҙекеләр – уларҙа. Тормош-көнкүрешебеҙҙә киң ҡулланылған ҡайынды ғына алайыҡ. Ул – беҙҙең яҡ өсөн генә бирелгән ниғмәт. Ә ни тиклем файҙалы икәнен һәр беребеҙ белә. Дегете, туҙы, миндеге... Ҡайын – ифрат ныҡ ағас. Тәртәне лә, белеүегеҙсә, унан эшләйҙәр. Башҡа ағастарға ышаныс бағланмай. Әйткәндәй, халҡыбыҙҙа “тәртәһе ерек” тигән ҡыҙыҡ бер әйтем бар. Ул холҡо еңелерәк, ихтыяр көсө, түҙемлеге юғыраҡ кешегә ҡарата әйтелә. Эйе, ерек бит тәртәгә бармай, сөнки мурт, тиҙ һына. Уның ҡарауы, йомшаҡ ағас һауыт-һаба эшләү өсөн уңайлы
“Йүкә шына ҡатыу” тигән әйтемде лә иҫкә төшөрәйек. Ул да, мәғлүм ки, әҙәм балаһына ҡарата әйтелә. Әҙерәк маҡтап, “танауын күтәртеп” ебәрһәң, был кеше бөтөн нәмәне эшләргә әҙер. Ә йүкә, белеүегеҙсә, шынаға бармай, сөнки йомшаҡ... Ғөмүмән, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, үҫемлектәр донъяһы кешелек тормошо менән айырылғыһыҙ бәйле. Артышҡа килгәндә, уның әллә күпме төрө бар. Уның беҙҙәгеһе ергә ятып үҫә. Артышты борон-борондан өйгә элеп ҡуйғандар. Ни өсөн тигәндә, микробтарға ҡаршылығы көслө. Сабый тынғыһыҙланып илағанда, ғаилә ағзалары төрлө ауырыуға дусар булғанда, артышты яндырып төтәткәндәр. Ул күҙ тейеүҙән һаҡлай, дауалай тигән ышаныс та борон-борондан килә. Тимәк, өләсәй кеше ейән-ейәнсәрҙәрен төрлө сирҙән, яман ҡараштан ҡурсаларға теләй икән, быға ниндәйҙер һүҙҙәр менән ҡамасауларға тейеш түгелбеҙ. Был ғәмәлдә дин ҡанундарына ҡаршылыҡ юҡ. Аллаһ Тәғәлә бер үҫемлекте лә юҡҡа ғына яралтмаған. Барыһының да әҙәм балалары, башҡа йән эйәләре өсөн ниндәйҙер файҙаһы бар. Тик был хикмәттең серен асырға тырышырға, үҫемлектәр донъяһын ныҡлап өйрәнергә, сәләмәтлек маҡсатында ҡулланырға бурыслыбыҙ.
Йәшеллектең шифаһын хатта ки хайуандар ҙа белә. Әйтәйек, эттең йәки бесәйҙең ауырып китеү менән ҡырҙа бер аҙ юғалып тороп, ниндәйҙер үҫемлектән һауығып ҡайтыуын беләбеҙ. Йылҡы малы иһә андыҙ эҙләп юллана: “Андыҙ барҙа ат үлмәҫ, ирәүән барҙа ир үлмәҫ” тигән мәҡәл юҡтан ғына барлыҡҡа килмәгән. Әммә бөгөн, хөрмәтле ҡәрҙәштәр, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, тәбиғәттән йыраҡлаша барабыҙ кеүек, күберәк химик дарыуҙар ҡуллана башланыҡ. Ә уларҙың файҙаһы менән бергә зарары ла барлығы һис кемгә сер түгел.
Ерҙәге һәр үҫемлек — Аллаһ Тәғәләнең барлығына, берлегенә дәлил. Хоҙайҙың рәхмәте менән яратылған йәшеллек, иншаллаһ, тормошобоҙға терәк булыуын, шатлыҡ-ҡыуаныс өҫтәүен дауам итһен. Раббыбыҙ тәбиғәткә иғтибар менән ҡарарға, үҫемлектәрҙе күңел, рух сәләмәтлеге, һаулығыбыҙ өсөн дөрөҫ ҡулланырға, сихри көсөнән иманыбыҙҙы нығытырға, һәммәбеҙгә лә Аллаһ Тәғәлә биргән ниғмәткә шөкөр итеп йәшәргә насип ҡылһын. Әс-сәләмү-ғәләйкүм үә рәхмәтул-лаһи үә бәрәкәтүһ! Амин.