Белорет — урман-тауҙар иле, шуға ла ауыл хужалығын үҫтереү ауыр тиһәләр ҙә, гигант фермалары булмаған төбәктә ярты быуаттан ашыу тарихы булған Белорет май-сыр һәм консерва заводы уңышлы эшләп килә. Эйе, уңышлы тип бик ҡыйыу әйтә алабыҙ, сөнки ниндәй заман һәм иҡтисади ауырлыҡтар булыуға ҡарамаҫтан, ул тотороҡло үҫеш юлында. Бөгөн предприятиела 160-тан ашыу кеше эшләй һәм 60-тан ашыу һөт ризыҡтары етештереү ҡеүәтенә эйә. Һуңғы йылдарҙа комбинатта ҡорамалдар ҙа яңыртылған. Әлеге ваҡытта предприятиеның ҡеүәте ҙур.
Аҙыҡ-түлек етештереү — ҙур яуаплылыҡ талап иткән тармаҡ, сөнки ул туранан-тура кеше һаулығы, ғүмере хәүефһеҙлегенә бәйле. Был үҙе үк производствола етештереү технологияһын теүәл үтәүҙе талап итә.
Был йәһәттән Белорет май-сыр һәм консерва комбинаты быға тиклем һынатҡаны булманы. Шуға ла комбинатта етештерелгән һөт ризыҡтарын бер тәмләп ҡараған һатып алыусы унан баш тартмаясаҡ. Әлбиттә, быға комбинаттың һөт ризыҡтары етештереүҙә йылдар дауамында тупланып килгән традициялары һәм тәжрибәһе булышлыҡ итә. Магазин кәштәләре аҙыҡ-түлектән һығылып торған заман булһа ла, белореттар әле лә Белорет май-сыр һәм консерва комбинаты әҙерләгән ҡайнатылған һөт, ҡаймаҡ, аҡ май, эремсек, кефир, сыр кеүек ризыҡтарҙы яратып ала.
Әммә комбинат бының менән генә сикләнмәй һәм заман һатып алыусыһының һорауын ҡәнәғәтләндерерлек аҙыҡ-түлек етештереүгә ҙур иғтибар бүлә. Мәҫәлән, һуңғы биш-алты йылда составында банан, еләк, абрикос, көртмәле кеүек тәбиғи продукттар булған йогурт сығара. Спред, составында иген культуралары булған бефилайф, айран, татлы эремсек, ванилле эремсек, төрлө сыр етештереүҙе лә яйға һалғандар бында. Ә инде башҡорт халҡының милли ризығы ҡорот магазин кәштәләрендә оҙаҡ ятмай, халыҡ шунда уҡ алып бөтә.
Бынан тыш, предприятиела консерва цехы ла уңышлы эшләп килә. Ул ҙур етештереү ҡеүәтенә эйә. Цехта төрлө һут, емеш-еләк эсемлеге, кеүәҫ, биш төрлө соус һәм паста, лечо әҙерләнә. Яңыраҡ алынған фин ҡорамалы продукция сифатын яҡшыртыуға булышлыҡ иткән. Комбинат етәкселегенең күптәнге хыялы ла бар — киләсәктә урындағы халыҡтан емеш-еләк, йәшелсә һатып алып, пюре, борщ, щи, солянка кеүек продукция етештереү. Был башланғыстары ла уңышлы: улар тәҡдим иткән соус “Башҡортостан ризығы” проектында “Иң яҡшы продукция” исеменә лайыҡ булып, миҙал менән бүләкләнгән. Кеүәҫ цехы ла уңышлы эшләй. “Боярский”, “Окрошечный” кеүәҫтәрен халыҡ яратып ала.
Комбинат коллективы республика һәм Рәсәй кимәлендәге конкурстарҙа, күргәҙмәләрҙә уңышлы сығыш яһай. Мәҫәлән, Мәскәүҙә уҙған “Алтын көҙ” күргәҙмәһендә ҡатнашып, “Белорет һөт, май-сыр комбинаты” йәмғиәте һәр саҡ миҙалдар алып ҡайта.
Белоретта әҙерләнгән һөт ризыҡтары республика һәм Силәбе, Свердловск өлкәләре магазиндарына, сауҙа селтәрҙәренә сығарыла, йәмәғәт туҡланыуы ойошмаларына, мәғариф, һаулыҡ һаҡлау учреждениеларына, шифаханаларға ебәрелә.
Шуныһы ҡыуаныслы: илебеҙ иҡтисади яҡтан ауырлыҡ кисерһә лә, “көрсөк” тигән төшөнсә Белорет май-сыр һәм консерва комбинатына зыян килтермәгән. “Биш йыл үҫеш кисерҙек, әле лә етештереү күләмен кәметмәнек. Һалым, пенсия фонды кеүек бюджет һәм бюджетҡа ҡарамаған иҫәптәр буйынса ла бурысыбыҙ юҡ”, — тине комбинат директоры Нәзиф Солтан улы Фәйзуллин.
Иҡтисади тотороҡлолоҡто һаҡлап килеүҙә, әлбиттә, етәксенең роле баһалап бөткөһөҙ. Нәзиф Солтан улы — үҙе ауыл кешеһе, Белорет районының Аҙналы ауылында тыуып үҫкән. Ауыл хужалығы институтын тамамлағас, хеҙмәт юлын инженер булып башлай, һуңынан, уға ышаныс белдереп, халыҡ Әзекәй ауыл Советы хакимиәте биләмәһе башлығы итеп һайлай. Район хакимиәтендә ауыл хужалығы идаралығы етәксеһе вазифаһында ла эшләй. Ошо йылдарҙа тупланған тәжрибә комбинатҡа уңышлы етәкселек итеүгә булышлыҡ итә. Нәзиф Солтан улы предприятиеның үҫешен тәьмин иткәне, продукция төрлөлөгөн һәм сифатын яҡшыртыуға өлгәшкәне өсөн “Башҡортостандың атҡаҙанған аҙыҡ-түлек индустрияһы хеҙмәткәре” тигән маҡтаулы исемгә лайыҡ була.
Урман-тауҙар илендә һөттө ҡайҙан алалар икән, тигән һорау тыуғандыр гәзит уҡыусыла.
— Һөттө Белорет, Учалы райондарынан шәхси хужалыҡтарҙан йыябыҙ. Үҙебеҙҙең район крәҫтиән (фермер) хужалыҡтарынан “Игенсе” яуаплылығы сикләнгән йәмғиәте менән хеҙмәттәшлек итәбеҙ, ҡалғандар иһә һөттәрен урамда тороп һата. Силәбе өлкәһенән ауыл хужалығы предприятиелары һөт менән тәьмин итә, — тине Нәзиф Солтан улы.
Әлбиттә, эшләргә теләгән кешегә һөт ризыҡтары етештереүҙә урман-тауҙар кәртә була алмай. Әммә урындағы крәҫтиән (фермер) хужалыҡтары һөттө комбинатҡа тапшырһа, преприятиеның һөт алыуға киткән сығымдары күпкә кәмеп, беҙ һатып алған һөттөң үҙҡиммәте төшөүенә һәм хаҡтарҙың арзанайыуына ла булышлыҡ итер ине.