Бөйөк Ватан һуғышы башланғас, бөтә ир-ат илде һаҡларға ашыҡты. Тылда иһә ҡарт-ҡоро, ҡатын-ҡыҙ, бала-саға көнө-төнө ал-ял белмәй эшләне. Йылдар үтеү менән уларҙың сафы ла һирәгәйҙе, иҫәндәре һаулыҡҡа туймай интекте.
Әсәйем, Мәнәүәрә Миһранова, Маныштынан өс саҡрым алыҫлыҡта ятҡан Түбәнге Төлмәйгә үҙенең ауылдаштары Шәрифә Көлсабаева, Тәнзилә Ғүмәрова, Хәбирә Фәтҡуллина, Сәрбиямал Сәлимова, Рәхилә Миһранова, Мәүлиха Сәлимова, Факиһа Ҡолсобаева, Мәрзиә Фәтҡуллина, Зәбирә Аҡкүбәкова, Сәбилә Ҡолсобаева һәм күрше ауылдарҙан Камила Яҙданова, Сәфәрбикә һәм Мөслимә Билаловалар, Бибиямал һәм Хәбибъямал Асҡаровалар, Сабира һәм Нәбирә Хәсәновалар менән бергә йөрөп эшләне. Улар, мейестә утын яғып, Белорет металлургия комбинатына күмер әҙерләне. Эшкә саҡ ҡына һуңлаһаң да судҡа эләгеүең бар. Бына шундай шарттарҙа эшләне әсәйҙәр, апайҙар һәм тылда “бронь” менән ҡалған атай-олатайҙар. Барыһы ла балалары, туғандары янына ҡараңғы төшөүгә генә арып-талып ҡайтып йығыла торғайны.
Апайымдар тәүҙә әсәйемә ярҙамлашты, ә һуңынан үҙаллы эшләй башланы. Йәш ҡыҙҙарға был эш бик ауыр булған өсөн, ҡайҙалыр урын бушау менән шунда күстеләр, әммә норманы үтәргә кәрәк ине.
Тыл батырҙарының береһе Хөснийыһан Янышева хәҙер унынсы тиҫтәне ҡыуалай. Ул сығышы менән Йәрмәкәй районынан, бында “халыҡ дошманы” тип һөргөнгә ебәрелгән. Ауыр булһа ла, ҡыҙ уҡырға тырышҡан, Урта Төлмәйҙән Белорет педучилищеһына йәйәүләп йөрөгән. Үҙҙәре менән аҙналыҡ аҙыҡ та алып барғандар. Х.Ғ. Янышева – уҡытыусы, аҙаҡтан Инйәр мәктәбенең дөйөм ятағында тәрбиәсе булып эшләй. Тормош иптәше Әсҡәт Даян улы һуғышта булып ҡайтҡас, аҙаҡ инде мәктәптә балаларҙы төрлө һөнәрҙәргә өйрәтә. Өс бала тәрбиәләп үҫтерҙеләр. Уларҙың береһе — инженер, икенсеһе — уҡытыусы, өсөнсөһө — табип.
Нисек кенә ауыр булмаһын, тылдағылар өсөн ил ҡайғыһы бөтәһенән дә көслө, Ватан именлеге бөтә нәмәнән дә ҡәҙерлерәк булды. Бер кем дә фашистарға ҡол булып, иҙелеп йәшәгеһе килмәне. Һәр кем көсөнән килгәнде эшләргә, Еңеү көнөн яҡынайтырға тырышты. “Ил кисергәнде беҙ ҙә күрҙек”, — ти тыл михнәттәрен үҙ елкәһендә татыған апайҙар, инәйҙәр, ағайҙар, бабайҙар һәм бала-саға.
Мин ана шул инәйҙәр, апайҙар, ағай-бабайҙар араһында йөрөп үҫтем. Уларҙың һыҡтау ҡатыш ҡайғыларын, йөҙҙәренә һирәк-мирәк ҡунған шатлыҡтарын күрҙем. Апайҙарҙың төртмәле таҡмаҡ әйтеп, сабаталары туҙғансы осоп-ҡунып бейеүенә лә шаһитмын. Бала күңелендә мәңге юйылмаҫ эҙ ҡалдырҙы улар.
Ара-тирә Ҡыҙыл Армияның еңеү хәбәрҙәре ишетелеп ҡала. Меңдәрсә ҡорбан булыуы хафаға һала. Һирәк килгән хаттарҙан ирҙәренең исеме сыҡмаҫмы тип борсолдо ҡатын-ҡыҙ. Донъя-фронт хәлдәрен унда-бында килеп киткән кешеләрҙән белдек.
Еңеүҙе көтөп ала алдыҡ. Ниндәй шатлыҡ кисергәнебеҙҙе күрһәгеҙ шул дәүерҙә!..