Рәсәй Дәүләт Думаһы депутаты Сәлиә Мырҙабаева билдәләүенсә, бөгөн мөрәжәғәт итеүселәрҙе борсоған көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе – Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын, һәләк булған (үлгән) яугирҙәрҙең, һуғыш инвалидтарының ғаилә ағзаларын торлаҡ менән тәьмин итеү.
— Бөйөк Ватан һуғышы яугирҙәре әле булһа хоҡуҡтары боҙолоуға зарлана, – тине депутат. – Ветерандарҙан ғаризалар килеү туҡтамай. Башлыса, улар ҡала, район хакимиәте ҡарамағындағы комиссия тарафынан ветерандың торлағы йәшәүгә яраҡлы (яраҡһыҙ) тип билдәләнеп, мохтаждар исемлегенә теркәүҙән баш тартыуға бәйле мөрәжәғәт итә.
Башҡортостан Прокуратураһы мәғлүмәттәре лә быны раҫлай.
Һәр ерҙә лә тиерлек етешһеҙлектәр бар, белешмәлә 30-ҙан ашыу ҡала һәм район күрһәтелгән. Мәҫәлән, бер ҡала хакимиәтенең ҡасабала бер ниндәй уңайлыҡтары булмаған, газ да, һыу ҙа үтмәгән йортта йәшәгән, ләкин пенсия юллау өсөн ҡалалағы ҡыҙында теркәлгән һуғыш ветеранын торлаҡҡа мохтажлыҡ кисереүсе сифатында иҫәпкә ҡуйыуҙан нигеҙһеҙ баш тартыуы асыҡланды. Тағы бер миҫал: ветеран ҡатыны менән ауыл өйөндә донъя көтә. Чиновниктар, йәнәһе, торлаҡ майҙаны тейешле норманан ҙур, тип һығымта яһаған, ә оло йәштәгеләргә был өйҙә йәшәрлек түгеллеге күренеп тора: эстә һыу юҡ, йорт үҙәктән йылытылмай, канализацияны инде әйтеп тә тормайым. Ни сәбәпле тәртип боҙоуҙарға юл ҡуйыла һуң? Тәү сиратта, улар урындағы үҙидара органдарының ветерандарҙы торлаҡҡа иҫәпкә ҡуйыу мәсьәләһен ҡалып буйынса, йәғни ғаиләнең бер ағзаһына ғына тейешле торлаҡ майҙанын иҫәпләү күләменән сығып хәл итеүгә бәйле. Шул уҡ ваҡытта Рәсәй Федерацияһының Торлаҡ кодексында, билдәләнгән талаптарға яуап бирмәгән бинала йәшәү, уның майҙанына ҡарамаҫтан, кешене торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж тип танырға нигеҙ булып тора, тиелгән. Ветерандарҙы торлаҡҡа иҫәпкә ҡуйыуҙан нигеҙһеҙ баш тартыу уларҙың “Ветерандар тураһында”ғы Федераль закон һәм Рәсәй Президентының 2008 йылдың 7 майындағы 714-се Указы менән гарантияланған ҡануни хоҡуҡтарын боҙа.
Рәсәй Федерацияһы Президенты үҙенең Мөрәжәғәтнамәһендә лә 2012 йылдан да һуңға ҡалмай Бөйөк Ватан һуғышы ветерандарын торлаҡ менән тәьмин итеү мәсьәләһен тулыһынса хәл итеү бурысын ҡуйҙы. Дәүләттең социаль характерҙағы йөкләмәләре, шул иҫәптән ветерандарға ярҙам итеү буйынса ла тормошҡа ашырылырға тейеш, тип Хөкүмәт етәксеһе Владимир Путин да һыҙыҡ өҫтөнә алды.
Шуны өҫтәйем: ветерандарҙың торлаҡҡа хоҡуҡтарын тергеҙеү буйынса судҡа мөрәжәғәттәре ыңғай хәл ителә – уларҙы торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж сифатында йәшәгән урындары буйынса иҫәпкә ҡуялар.
Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, объектив сәбәптәр арҡаһында бөтә оло йәштәгеләр ҙә бындай мөмкинлектән файҙалана алмай, бойондороҡһоҙ эксперт баһалауы үткәреү өсөн дә аҡса кәрәк.
“Ветерандар тураһында”ғы Законға ярашлы, Хөкүмәт торлаҡ шарттарын яҡшыртыуға мохтаж һуғышта ҡатнашыусыларҙы, инвалидтарҙы, һәләк булған (үлгән) яугирҙәрҙең ғаилә ағзаларын торлаҡ менән тәьмин итеү буйынса вәкәләттәрҙе Рәсәй Федерацияһы субъекттарының дәүләт власы органдарына тапшырҙы. Ошо маҡсатта республика, край һәм өлкәләргә уларҙың заявкалары нигеҙендә етерлек күләмдә аҡса йүнәлтелә.
Ветерандар аҙ ҡалып бара, ләкин барыһын да яҡшы шарттарҙа йәшәргә лайыҡлы тип танымайҙар. Шуның менән бергә Башҡортостанда ғәмәлдә булған норматив акттар торлаҡ комиссияларына берҙәм талаптар ҡуймай, уларҙың эшен яраштырыусы власть органы ла билдәләнмәгән. Хеҙмәт һәм халыҡты социаль яҡлау министрлығы торлаҡ менән тәьмин итеү рәүешендә социаль яҡлау саралары хоҡуғына эйә булған республика граждандарының исемлеген алып барыуға яуаплы ғына булып тора. Берҙәм координациялаусы орган кәрәк, тип иҫәпләйем, уны төҙөүҙе тиҙләтеүҙе һорап Башҡортостан Президентына ла мөрәжәғәт иттем. Тик шулай, вәкәләтле власть органдары менән берлектә, беҙ һәр ветеранды торлаҡ менән тәьмин итә аласаҡбыҙ. Был – беҙҙең бурыс.