Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң…
Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң… Бөтә балыҡсыларҙың да тотҡан табышын айырып бөтмәүе ихтимал. Мәҫәлән, ҡыҙылғанат менән ажауҙы бутайҙар, ҡорман менән күстерәне айырмағандар ҙа бар. Бөгөн беҙ ҡорман балығына оҡшаған тағы ла бер төр балыҡ – аҡкүҙ (сопа) менән танышасаҡбыҙ. Күҙҙәре ғәҙәти балыҡтарҙыҡынан күпкә ҙур, йәйғор төҫө биреп тора. Оҙонлоғо 35-40 см, ауырлығы 1 кг тирәһе. Тәңкәләре ҡорман балығыныҡынан ҙур. Ҡойроғо оҙон, ҡарағусҡыл төҫтә. Күберәк ағын һәм тәрән йылғаларҙа йәшәй. Көтөүгә берләшеүсән, көҙ етеү менән һыу ятҡылыҡтарының тәрән урынын эҙләй башлайҙар.

Ыуылдырыҡты 4-5 йәшкә ет­кәс сәсә­ләр, һыу­ҙың йылы­лығы 12-14 гра­дусҡа еткәс, ҡа­быу­ҙан туҡ­тайҙар. Ағын һыуҙа, ташҡын бөтөп бар­ғанда, ыуыл­дырыҡтарын ҡом ара­һында сәсәләр, 15-20 йыл йәшәйҙәр. Аҡкүҙҙе йәйен дә, ҡышын да тоторға мөмкин. Ул төбө ылымыҡлы урындарҙы әллә ни яратмай. Уның өсөн кәмендә 3 метр тәрәнлек кәрәк. Һай урындарҙа бер-ике йәшлек аҡкүҙҙәр осрай. Ҡыш иһә тәрән соҡорҙарҙа ята.
Һыла балығын тотам тиһәң, аҡкүҙ өйөрөнөң ситенә ҡармаҡ һалырға кәрәк. Аҡкүҙ балығы ҡорманға йәки күстерәгә ҡарағанда йышыраҡ эләгә. Нисек тоторға һуң? Ҡалҡыуыслы ҡармаҡ һалыу, минеңсә, файҙа килтермәйәсәк, сөнки ул ярҙан ярайһы уҡ алыҫта йөҙә. Күбеһенсә фидерға, ерәгә яҡшы эләгә. Мәҫәлән, Дим йылғаһында нисек тоторға була? Бер ярҙан икенсеһенә еп тартып, уға 8-10-лы ҡармаҡ бәйләйбеҙ. Епте төрлө аҙыҡтар менән емләйбеҙ. Ырғаҡтарға бүрттерелгән борсаҡ, кукуруз, селәүсен ҡуябыҙ. Был ысул тартып ҡуйыу (перетяг) тип йөрөтөлә. Әгәр ҙә һәр бер ырғаҡ янына айырым ҡашы (кашель) бәйләһәгеҙ, тағы ла яҡшыраҡ буласаҡ. Фидерға тотоу өсөн 40-80 грамлы емһалғыстар ҡулланыу отошло. Ярҙан тотабыҙ тиһәгеҙ, ҡармаҡ сыбығығыҙ кәмендә 3 метр оҙон­лоғонда булырға тейеш. Ҡармағығыҙҙың осо ярайһы уҡ ҡаты булһын, сөнки был балыҡты күбеһенсә ағында тоторға тура килә.
Кәтүктең энерцияһыҙы яҡшы һөҙөмтә күрһәтә, сөнки эләккән балыҡты тиҙерәк сығарырға мөмкинлек бирә. Кәтүккә епте 100 метрҙан да кәм урамаҫҡа кәрәк. Емһалғыстан һуң 40-60 см оҙон­ло­ғонда нәҙе­герәк ҡармаҡ ебе ҡу­йырға кә­рәк. Төп ептең үрелгәне яҡшы­раҡ. Халыҡ-ара классификация буйынса 7-10-лы ыр­ғаҡ­тар, Рәсәй бил­дә­лә­үе буйынса 5-6-лары яҡшы тип иҫәп­ләнә. Яҙ, көҙ айҙарында – селәү­сен, аҡ ҡорт, мәңне, эна­ғараҡ ҡарышлауығына, йәй көндәре бүрттерелгән бойҙай, ҡамыр, икмәк ҡатыһына яҡшы эләгә.
Тағы бер нәмәне иҫтә тоторға кәрәк: аҡкүҙ ырғаҡтағы емде тартып алып ҡасып китеүсән. Шуға күрә ырғаҡта емегеҙ ныҡ торорға тейеш. Сиртә башлаһа, кинәт тартмағыҙ, сөнки ауыҙы йырылыуы бар. Икенсенән, ҡалған балыҡ­тарҙы ҡурҡытыуығыҙ ихтимал.
Нимәгә эләгә һуң? Ҡорман балығын нисек емләйһегеҙ, аҡкүҙ ҙә шуны ярата. Бүрт­терелгән ем, ваҡланған ит киҫәктәре, икмәк туралған селәүсен ҡулланыла. Кибеттәрҙән дә алырға мөмкин. Эҫе көндәрҙә, бигерәк тә ҡараңғы төшкәс, аҡкүҙҙәр өҫкә һикереүсән (сөнки кислород етешмәй) йә һыу төбөндәге сығып ятҡан шишмәгә йыйыла.


Автор: Ә. Камалов


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда легендар «Ғәлиә» мәҙрәсәһенең 120 йыллығы билдәләнәсәк

Башҡортостанда легендар «Ғәлиә» мәҙрәсәһенең 120 йыллығы билдәләнәсәк 18.06.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда легендар «Ғәлиә» мәҙрәсәһенең 120 йыллығы билдәләнәсәк...

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров баш табиптарға 21 ашығыс медицина ярҙамы автомобиле асҡысын тапшырҙы
Башҡортостанда ҡымыҙ бешеүселәр конкурсы ойошторола

Башҡортостанда ҡымыҙ бешеүселәр конкурсы ойошторола 18.06.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда ҡымыҙ бешеүселәр конкурсы ойошторола...

Тотош уҡырға 1

Республикабыҙ ауылында Хәбировҡа мөрәжәғәт иткәндән һуң юл төҙөкләндерелгән

Республикабыҙ ауылында Хәбировҡа мөрәжәғәт иткәндән һуң юл төҙөкләндерелгән 17.06.2026 // Йәмғиәт

Өфө районы Бурцев ауылының Фестиваль урамында юл тәртипкә килтерелгән, тип хәбәр итә ......

Тотош уҡырға 2

Яҡташыбыҙҙың балаһына 1 миллионға яҡын бурысы йыйылған
V Медиафорумда республика  киң мәғлүмәт сараларының иң яҡшы вәкилдәре бүләкләнде

V Медиафорумда республика киң мәғлүмәт сараларының иң яҡшы вәкилдәре бүләкләнде 17.06.2026 // Йәмғиәт

Бүләкләү тантанаһы Өфөнөң «Торатау» конгресс-холында бишенсе Медиайыйын барышынды уҙҙы....

Тотош уҡырға 7

Башҡортостанда Иҙрисовтар бишенсе тапҡыр атай-әсәй булған
Башҡортостанда йәшенле ямғырҙар көтөлә

Башҡортостанда йәшенле ямғырҙар көтөлә 17.06.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда йәшенле ямғырҙар көтөлә...

Тотош уҡырға 1

Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар

Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар 16.06.2026 // Йәмғиәт

Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда йәштәр символына исем һайлайҙар
Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе

Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе 16.06.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе...

Тотош уҡырға 2

Олег Ли Башҡортостан киң мәғлүмәт сараларының яһалма зиһен менән төп эш принциптарын билдәләне

Олег Ли Башҡортостан киң мәғлүмәт сараларының яһалма зиһен менән төп эш принциптарын билдәләне 16.06.2026 // Йәмғиәт

Журналистар кешеләргә мәғлүмәт киңлегендә йүнәлеш алырға, факттарҙы белергә һәм дөрөҫлөктө ялғандан ......

Тотош уҡырға 2


Комментарий өҫтәргә