Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң…
Аҡкүҙҙе ҡурҡытмайым тиһәң… Бөтә балыҡсыларҙың да тотҡан табышын айырып бөтмәүе ихтимал. Мәҫәлән, ҡыҙылғанат менән ажауҙы бутайҙар, ҡорман менән күстерәне айырмағандар ҙа бар. Бөгөн беҙ ҡорман балығына оҡшаған тағы ла бер төр балыҡ – аҡкүҙ (сопа) менән танышасаҡбыҙ. Күҙҙәре ғәҙәти балыҡтарҙыҡынан күпкә ҙур, йәйғор төҫө биреп тора. Оҙонлоғо 35-40 см, ауырлығы 1 кг тирәһе. Тәңкәләре ҡорман балығыныҡынан ҙур. Ҡойроғо оҙон, ҡарағусҡыл төҫтә. Күберәк ағын һәм тәрән йылғаларҙа йәшәй. Көтөүгә берләшеүсән, көҙ етеү менән һыу ятҡылыҡтарының тәрән урынын эҙләй башлайҙар.

Ыуылдырыҡты 4-5 йәшкә ет­кәс сәсә­ләр, һыу­ҙың йылы­лығы 12-14 гра­дусҡа еткәс, ҡа­быу­ҙан туҡ­тайҙар. Ағын һыуҙа, ташҡын бөтөп бар­ғанда, ыуыл­дырыҡтарын ҡом ара­һында сәсәләр, 15-20 йыл йәшәйҙәр. Аҡкүҙҙе йәйен дә, ҡышын да тоторға мөмкин. Ул төбө ылымыҡлы урындарҙы әллә ни яратмай. Уның өсөн кәмендә 3 метр тәрәнлек кәрәк. Һай урындарҙа бер-ике йәшлек аҡкүҙҙәр осрай. Ҡыш иһә тәрән соҡорҙарҙа ята.
Һыла балығын тотам тиһәң, аҡкүҙ өйөрөнөң ситенә ҡармаҡ һалырға кәрәк. Аҡкүҙ балығы ҡорманға йәки күстерәгә ҡарағанда йышыраҡ эләгә. Нисек тоторға һуң? Ҡалҡыуыслы ҡармаҡ һалыу, минеңсә, файҙа килтермәйәсәк, сөнки ул ярҙан ярайһы уҡ алыҫта йөҙә. Күбеһенсә фидерға, ерәгә яҡшы эләгә. Мәҫәлән, Дим йылғаһында нисек тоторға була? Бер ярҙан икенсеһенә еп тартып, уға 8-10-лы ҡармаҡ бәйләйбеҙ. Епте төрлө аҙыҡтар менән емләйбеҙ. Ырғаҡтарға бүрттерелгән борсаҡ, кукуруз, селәүсен ҡуябыҙ. Был ысул тартып ҡуйыу (перетяг) тип йөрөтөлә. Әгәр ҙә һәр бер ырғаҡ янына айырым ҡашы (кашель) бәйләһәгеҙ, тағы ла яҡшыраҡ буласаҡ. Фидерға тотоу өсөн 40-80 грамлы емһалғыстар ҡулланыу отошло. Ярҙан тотабыҙ тиһәгеҙ, ҡармаҡ сыбығығыҙ кәмендә 3 метр оҙон­лоғонда булырға тейеш. Ҡармағығыҙҙың осо ярайһы уҡ ҡаты булһын, сөнки был балыҡты күбеһенсә ағында тоторға тура килә.
Кәтүктең энерцияһыҙы яҡшы һөҙөмтә күрһәтә, сөнки эләккән балыҡты тиҙерәк сығарырға мөмкинлек бирә. Кәтүккә епте 100 метрҙан да кәм урамаҫҡа кәрәк. Емһалғыстан һуң 40-60 см оҙон­ло­ғонда нәҙе­герәк ҡармаҡ ебе ҡу­йырға кә­рәк. Төп ептең үрелгәне яҡшы­раҡ. Халыҡ-ара классификация буйынса 7-10-лы ыр­ғаҡ­тар, Рәсәй бил­дә­лә­үе буйынса 5-6-лары яҡшы тип иҫәп­ләнә. Яҙ, көҙ айҙарында – селәү­сен, аҡ ҡорт, мәңне, эна­ғараҡ ҡарышлауығына, йәй көндәре бүрттерелгән бойҙай, ҡамыр, икмәк ҡатыһына яҡшы эләгә.
Тағы бер нәмәне иҫтә тоторға кәрәк: аҡкүҙ ырғаҡтағы емде тартып алып ҡасып китеүсән. Шуға күрә ырғаҡта емегеҙ ныҡ торорға тейеш. Сиртә башлаһа, кинәт тартмағыҙ, сөнки ауыҙы йырылыуы бар. Икенсенән, ҡалған балыҡ­тарҙы ҡурҡытыуығыҙ ихтимал.
Нимәгә эләгә һуң? Ҡорман балығын нисек емләйһегеҙ, аҡкүҙ ҙә шуны ярата. Бүрт­терелгән ем, ваҡланған ит киҫәктәре, икмәк туралған селәүсен ҡулланыла. Кибеттәрҙән дә алырға мөмкин. Эҫе көндәрҙә, бигерәк тә ҡараңғы төшкәс, аҡкүҙҙәр өҫкә һикереүсән (сөнки кислород етешмәй) йә һыу төбөндәге сығып ятҡан шишмәгә йыйыла.


Автор: Ә. Камалов


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Башҡортостанда +13 градусҡа тиклем йылыта

Башҡортостанда +13 градусҡа тиклем йылыта 18.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан синоптиктары алдағы өс көнгә һауа торошон фаразланы....

Тотош уҡырға 2

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды 18.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостанда томан арҡаһында Өфө — Ырымбур трассаһының бер өлөшөндә хәрәкәт туҡтатылды...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла 16.03.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостандан Абхазияға тура рейстар асыла...

Тотош уҡырға 2

Өфөлә күп ҡатлы йорттоң тәҙрәләре аҫтында мәктәп уҡыусыһының үле кәүҙәһе табылған
Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә

Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә 16.03.2026 // Йәмғиәт

Өфөгә Стратегик башланғыстар агентлығы етәксеһе Светлана Чупшеваның килеүе көтөлә...

Тотош уҡырға 2

Башҡортостан буйынса РФ Ғәҙәттән тыш хәлдәр министрлығы ашығыс хәбәр еткерҙе
Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде

Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде 13.03.2026 // Йәмғиәт

Пермь крайы тауҙарында иҫән ҡалған берҙән-бер турист Өфөгә күсерелде...

Тотош уҡырға 2

Республика халҡын томан һәм тайғаҡ булыуы хаҡында иҫкәрттеләр
Радий Хәбиров Талас ауылында Бөйөк Ватан һуғышы ветераны менән күреште
Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр

Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр 13.03.2026 // Йәмғиәт

Республикала кредит буйынса бурысын түләмәгән ирҙе эҙләйҙәр...

Тотош уҡырға 1

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды 13.03.2026 // Йәмғиәт

Ҡариҙел һәм Асҡын райондарының хәрби комиссары билдәле булды...

Тотош уҡырға 2

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде 12.03.2026 // Йәмғиәт

Республикала күп балалы әсәләр «Әсәлек даны» миҙалы менән бүләкләнде...

Тотош уҡырға 3


Комментарий өҫтәргә