Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Тарихын белгәндең киләсәге имен
Ошо көндәрҙә Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгендәге Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында VII “Урал-Алтай: быуаттар аша киләсәккә” һәм XVI “Рәсәй халыҡтары телдәре диалектологияһының көнүҙәк проблемалары” Бөтә Рәсәй конференциялары үтте. Фәнни форумдарға төбәк һәм федераль ғилми учреждениеларҙан телсе ғалимдар, фольклорсылар, әҙәбиәт белгестәре, тарихсылар һәм этнографтар йыйылды. Фекер алышыу темалары Төркиә, Азербайжан, Ҡаҙағстан, Ҡырғыҙстан, Төркмәнстан, Украина ғалимдарының да иғтибарын йәлеп итте.

Рәсәй халыҡтары телдәренә арналған конференцияла төрки, славян, фин-уғыр һәм башҡа телдәр диалектологияһының көнүҙәк теоретик, методологик, методик мәсьәләләре тикшерелде. Ғалимдарҙың докладтарында фонетик, лексик, семантик, морфологик, һүҙъяһалыш үҙенсәлектәре, тарихи һәм синхрон тел ғилеме мәсьәләләре сағылыш тапты. Сарала диалект шарттарында туған һәм дәүләт телдәрен өйрәнеү алымдары, диалектология өлкәһендәге тикшеренеүҙәр буйынса төплө фекер алышыу булды. Хәҙерге диалектология фәндең аныҡ, автомат­лаштырылған һәм компьютерлаштырылған өлкәһен тәшкил итә. Ул гуманитар (лингвистик, тарихи, этнографик, культурологик) фәндәрҙең генә түгел, ғәмәли (мәғлүмәти, математик, техник, эксперименталь фонетика) фәндәрҙең дә тикшеренеү һөҙөмтәләренә таяна.
Конференцияла ҡатнашыусылар билдәләүенсә, тел белгестәренең әлеге форумы тәжрибә, тикшеренеү һөҙөмтәләре менән уртаҡлашыуға булышлыҡ итте. Тикшеренеүҙәргә таянып, телдәрҙе һәм диалекттарҙы өйрәнеү һөҙөмтәһендә донъя һәм милли телдәрҙең үҫеш мәсьәләләре күтәрелә. Бындай шарттарҙа туған телдәрҙе һаҡлап ҡалыу проблемаһы айырыуса киҫкенләшә. Тел конференцияһында Рәсәй төбәктәрендәге лингвистик мәғлүмәттәр базаһын ойошторорға, диалектологик телдәр корпусын төҙөргә ҡарар ителде. Ғалимдар Башҡортостан Хөкүмәтенә 2013 йылғы “Башҡортостан Республикаһында мәҙәниәтте һәм сәнғәтте үҫтереү” дәүләт программаһынан тел блогын айырым программаға айырыу, шулай уҡ диалектологик экспедициялар үткәреүгә гранттар бүлеү тураһындағы үтенес менән мөрәжәғәт итте.
Сираттағы “Урал-Алтай” төркиәтселек форумында ла мөһим мәсьәләләр күтәрелде. Ул етенсе тапҡыр уҙғарылды. Тәүге конференция 2003 йылда Таулы Алтай ҡалаһында үткәйне. Ғалимдар башҡорттар, Себер татарҙары, алтайҙар, тывалар, хакастар, Ҡазан татарҙарының, сыуаштарҙың айырым этнографик төркөмдәре, комиҙар, мордва, удмурт, мариҙар, рустар, бүрәттәр күпләп йәшәгән Урал-Алтай төбәгенә ҡағылышлы тарихи, филологик һәм мәҙәни темалар буйынса фекер алышты. Быйылғы форум күренекле ғалим-тюрколог Эдгем Тенишевтың тыуыуына 95 йыл тулыуға арналды.
Фәнни форум программаһына ярашлы, “Рәсәй халыҡтарының тарихи-мәҙәни мираҫы юҫығында фольклор”, “Төрки телдәр: бөгөнгөһө һәм киләсәге”, “Башҡорт халҡы этногенезы һәм этник тарихы проблемалары”, “ХХ—ХХI быуаттарҙағы ватан һәм төбәк тарихының көнүҙәк мәсьәләләре”, “Уралдан Алтайға тиклем күсмә халыҡтар: социум, элита, миграция” кеүек симпозиумдар ҙа ойошторолдо.
Урал-Алтай халыҡтарының милләт-ара тарихи-мәҙәни бәйләнешен өйрәнеү конференцияла күтәрелгән төп темаларҙың береһе булды. Ғалимдар әйтеүенсә, Урал-Алтай төбәге быуаттар дауамында үҙенең тел, мәҙәни, конфессиональ үҙенсәлектәрен юғалтмаған. Бындай форумдар гуманитар фәнде үҫтереүгә тос өлөш индерә, тарих, тел һәм мәҙәниәт өлкәһендәге яңынан-яңы тикшеренеүҙәрҙе, ҡаҙаныштарҙы сағылдыра. Киләһе конференцияны Алтайҙа үткәреү күҙаллана.



Автор: Эльвира ХАЛИҠОВА.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Өфөнөң Үҙәк баҙарҙағы ҡулсала хәрәкәт сикләнә

Өфөнөң Үҙәк баҙарҙағы ҡулсала хәрәкәт сикләнә 15.09.2026 // Йәмғиәт

Баш ҡала үҙәгендәге иң тығыҙ участкаларҙың береһендә сикләү өс көн ғәмәлдә була. Водителдәргә урау ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостандың балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды

Башҡортостандың балалар баҡсаһы тәрбиәсеһе атҡаҙанған мәғариф хеҙмәткәре исеменә лайыҡ булды 14.09.2026 // Йәмғиәт

Хөкүмәттең оператив кәңәшмәһендә Башҡортостан Башлығы Хәйбулла районы Аҡъяр ауылының 3-сө «Шатлыҡ» ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр 14.09.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостандың балалар баҡсаларында туған телде өйрәнәсәктәр...

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров автомобилдәрҙе МХО ветерандарына тапшырыу хаҡында иҫкә төшөрҙө
Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды

Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды 14.09.2026 // Йәмғиәт

Вардитер һәм Яхья: Башҡортостанда тыуған сабыйҙарҙың һирәк осраған исемдәре билдәле булды...

Тотош уҡырға 0

Өфөлә Көнсығыш сығыу юлында хәрәкәт сикләнә

Өфөлә Көнсығыш сығыу юлында хәрәкәт сикләнә 14.09.2026 // Йәмғиәт

Граждандарҙан маршрутты планлаштырғанда ошо мәғлүмәтте иҫәпкә алыуҙарын һорайҙар....

Тотош уҡырға 0

Башҡортостан синоптиктары аҙна башына һауа торошон хәбәр итте

Башҡортостан синоптиктары аҙна башына һауа торошон хәбәр итте 14.09.2026 // Йәмғиәт

Киләһе өс көндә республика биләмәһендә йылы һәм ҡайһы берҙә ямғырлы һауа торошо һаҡлана, тип хәбәр ......

Тотош уҡырға 0

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде 11.09.2026 // Йәмғиәт

Радий Хәбиров: Башҡортостандың Милли кейеме заманса моданың бер өлөшөнә әүерелде...

Тотош уҡырға 0

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды 11.09.2026 // Йәмғиәт

Республика дауаханалары мобиль медицина комплекстары алды...

Тотош уҡырға 0

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла 11.09.2026 // Йәмғиәт

Рәсәйҙә МРОТ-ты арттырыу планлаштырыла...

Тотош уҡырға 0

«Атайсал»дың көсө ниҙә?

«Атайсал»дың көсө ниҙә? 11.09.2026 // Йәмғиәт

Бына биш йыл инде республикала «Атайсал» проекты бойомға ашырыла, ул бөтәһенә лә тыуған төйәкте ......

Тотош уҡырға 0

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы 10.09.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан йәштәре федераль микрогранттар конкурсында беренсе урын яуланы...

Тотош уҡырға 0


Комментарий өҫтәргә