Йәштәр, үҫмерҙәр һәм балалар алкоголизмы тормошобоҙҙоң социаль афәтенә әйләнеп бара, шуға ла был хаҡта һәр беребеҙ уйланырға һәм уға ҡаршы көрәшкә өлөшөбөҙҙө индерергә, алкоголизмдың хәүефле эҙемтәләрен аңлатыу эшен алып барырға, «йәшел йылан»ға нәфрәтле ҡараш тәрбиәләргә тейешбеҙ.

Үткән быуаттың 70-се, 80-се йылдарына күҙ һалһаҡ, ул осорҙағы комсомол, пионер, октябрят ойошмаларының йәштәр менән тығыҙ эшләгәнен күрәбеҙ, шуға ла алко­голизмдың таралыуына юл ҡуйылманы. Мәктәптә бер генә уҡыусының спиртлы эсемлек эсеү осрағы ла йәмғиәт өсөн ғәҙәттән тыш хәл була торғайны. Юғары уҡыу йорттарында ла студенттар менән комсомол ойошмалары яҡшы эшләне. Иҫерек көйөнсә күҙгә салынған студенттың алама ҡылығы бик ентекле тикшерелә һәм иң ҡаты саралар күрелә ине: ул студент иҫәпкә ҡуйыла, тәнҡитләнә һәм башҡалар. Спиртлы эсемлек менән мауыҡҡан йәштәрҙе юғары уҡыу йортонан тиҙ үк ҡыуалар ине.
Беҙҙең республикала йәштәр алкоголизмы эпидемия хәленә еткән, тип әйтеп булмай. Йәштәрҙең буш ваҡытын файҙалы ойоштороу маҡсатында балалар һәм үҫмерҙәр клубтары, балалар спорт мәктәптәре әүҙем эш алып бара. Дөйөм алғанда, уларға меңәрләгән йәш кеше йәлеп ителгән.
Әлбиттә, был афәткә ҡаршы көрәштә киң мәғлүмәт сараларының йоғонтоһо ҙур булырға тейеш. Мәктәптәрҙә ата-әсәләр йыйылышында, мәҫәлән, иҫерткес эсем­лектәр менән мауыҡҡан кешенең йөҙ-ҡиәфәтен, алкоголдең кешегә нисек йоғонто яһауын күрһәтеү уға ытырғаныс уятыр, эсеп ҡарау алдынан уйға һалыр ине. Юғиһә, илебеҙҙә һәр кешегә 18 литр алкоголь тура килеүен нисек аңларға? Эсмәгән кешеләр һанын һәм күберәк ир-аттың хәмер менән мауығыуын иҫәпкә алғанда, һәр кешегә 244 шешә алкоголь тура килә. Тимәк, беҙ йыл әйләнәһенә эсеүҙән бушамайбыҙ. Ә медицина белгестәре раҫлауынса, илдә һәр кеше башына 8 литр хәмер тура килһә, был халыҡ өсөн үлемесле.
Алкоголь ниндәй генә күләмдә булма­һын, ул һәр беребеҙ өсөн зыянлы. Бер стакан һыраны ла нервы күҙәнәктәрен үлтергән, психиканы боҙған, организмды эшлектән сығарған ағыу тип атарға мөмкин. Һыра, бынан тыш, йәш быуындың репродуктив һаулығына ла шаҡтай ҙур зыян килтерә.
Ил Президенты билдәләүенсә, иҫерткес эсемлектәр, тәмәке тартыу һәм юл-транспорт фажиғәләре – халҡыбыҙҙы кәметеүсе төп бәлә. Рәсәйҙә алкоголдән йыл һайын 75 мең самаһы кеше вафат була. Мәғлүмәттәр буйынса, беҙҙең республикала ла хәл яҡшы түгел: 14 йәшкә тиклемге балалар араһынан 58 процентының алкоголле эсемлектәрҙе эсеп ҡарағаны бар. Ә баш ҡалабыҙҙың юғары уҡыу йорттарында белем алған студенттарҙың 11 проценты наркотик матдәләр ҡуллана, 27 проценттан ашыуы алкоголле эсемлектәр менән мауыға, 68 проценты тәмәке тарта. Шуларҙың 42 проценты, үкенескә ҡаршы, ҡыҙҙар.
1985 йылда «ҡоро закон» индерелеп, эскелек тыйылғайны. Эксперттар иҫәп­ләүенсә, был саранан ил бюджеты 50 миллиард һум аҡса юғалтҡан. Әммә ике йылдан һуң тыуым артҡан, үлем һәм сирләүселәр һаны кәмегән. Ошо сара ярҙамында 700 мең кешенең ғүмере һаҡлап ҡалынған! Бөгөн әгәр алкоголде ҡулланыу кимәлен йылына йән башына бер литрға ғына кәметһәк тә, алкоголизм һәм башҡа ауырыуҙар менән сирләүселәр биш процентҡа аҙайыр ине. Ләкин был бәләнән арыныр өсөн, беренсенән, халыҡты эш менән тәьмин итеү зарур. Икенсенән, алкоголдең хаҡын төшөрмәү һәм көн-төн тимәй һатылыуын сикләү өҫтөндә эшләргә кәрәк.
Алкоголизм – күп яҡлы бәлә. Уға ҡаршы көрәш эҙмә-эҙлекле һәм берҙәм алып барылырға тейеш. Үкенескә ҡаршы, бөгөн һыра йә араҡы һатып алыу өсөн йәштәргә бер ниндәй ҙә кәртә юҡ, улар спиртлы эсемлектең теләһә ниндәйен татыу мөмкинлегенә эйә. 14-15 йәшлектәргә күп кенә магазиндарҙа араҡыһын да, тәмәкеһен дә йәшен һорап тормай тотторалар. Ауылдарҙа иһә көмөшкә ҡойоп һатыу­сыларға ҡарата бер ниндәй сара күрелмәй. Ғәйеп кемдә һуң? Әлбиттә, үҙебеҙҙә! Балаларыбыҙҙы һәләкәт юлына этәргән ул әҙәм аҡтыҡтарына ни өсөн бер һүҙ ҙә әйтә алмайбыҙ? Вайымһыҙлығыбыҙ күҙебеҙҙе һәм һүҙебеҙҙе быуып тора түгелме?!