Стәрлетамаҡта бер юлы 12 кешене һәләк иткән янғын буйынса тикшереү эше бара.

Һуңғы мәғлүмәттәргә таян­ғанда, фажиғәнең сәбәбен электр ҡора­мал­дарының төҙөк булмауына бәйләйҙәр. Йортта электр йылыт­ҡысы эшләгән булған, хәйер, янғын хәүеф­һеҙлеге бер ҡорамалға ғына ҡайтып ҡалмай. Тәҙрәгә ҡуйыл­ған тимер рәшәткәләр хаҡында гәзиттең үткән һандарының береһендә хәбәр иткәйнек инде. Тик ни өсөн ҡоролған һуң улар?..
Наркомандарҙы, эскеселәрҙе аяҡҡа баҫтырыуы еңелдән бул­мағаны һәр кемгә лә бил­дәле. Кеше дөрөҫ юлдан китһен өсөн ниндәй генә ысулдар ҡулланмай әлегеләй социаль яраҡлашыу үҙәктәре. Мәҫәлән, пациенттарҙың ҡулда­рына бығау һалыу, карауатҡа ҡуша бәйләп ҡуйыуҙар хаҡында әленән-әле ишетеп торабыҙ. Бүлмәләргә бикләп ҡуйыу тураһында әйтеп тораһы ла түгел. Шулай уҡ бындай ойош­маларҙа ҡул күтәреү ҙә бер ни тормай икән. Иң мөһиме – пациенттар йәберләүҙәргә, бәйләү­ҙәргә һәм тамаҡ хаҡына ғына эшләп йөрөргә үҙҙәре риза, сөнки кире “ысҡыныу” бер ни тормай. Атап әйткәндә, ҡаты контроль булмаһа, уларҙың ҡасып китеп йә булмаһа тәр­биәләнеү урынында уҡ ҡайтанан шешәгә һәм энәгә үрелеүе ихтимал.
– Иң ҡурҡынысы – “һыныу” (“ломка”) мәлен үтеү, – тип хәтирәләре менән бүлешкәйне наркоманиянан ҡотола алған бер танышым. – Тән тиреһе иттән айырылған һымаҡ тойола, ауыртыуҙан стенаға үрмәләге килә, шул саҡ карауатҡа бәйләп ҡуймаһалар, нисек түҙер инем икән, – тигәйне ул үҙенсәлекле дауалау алымдары хаҡында. Ә инде үрҙә телгә алынған үҙәктә ниндәй ысулдар ҡулланылғанын фаразларға ғына ҡала. Кем белә, бәлки, рәшәткәләр тәрбиә­ләнеүселәрҙе яҙыҡ юлдан һаҡлау өсөн ҡуйыл­ғандыр. Әммә был сәбәп барыбер ҙә яуаплы­лыҡтан азат итмәй. Халыҡ күпләп йыйылған урында янғын хәүефһеҙлеге күҙәтел­мәгән – был дәлилләнгән. Ҡаш төҙәтәм тип күҙ сығарыу булды инде.
Хәйер, эш күпкә ҡатмар­лыраҡ. Оператив хәбәрҙәргә таянғанда, үҙәктең хужалары асыҡланған, 32 йәшлек етәксеһе ҡулға алынған. Баҡ­ти­һәң, был координатор бөтөн­ләй яһалма килешеүҙәр нигеҙендә дауа­лаған. Йәнәһе, пациенттар йәки уларҙың вәкилдәре был кеше­нең иҫәбенә шәфҡәтлелек күрһәтеү маҡсатында аҡса күсергән. Ғәмәлдә түләүҙәр әлеге дауаланыу өсөн булып сыға.
Әйткәндәй, бындай осраҡ илдә тәүгеһе түгел: ике йыл элек Алтай крайында ошондай уҡ үҙәктә бер юлы һигеҙ кеше янып үлгәйне. Ул саҡта ойошма етәкселәре дүрт йылға хөкөмгә тарттырылды.
Әлеге янғында һәләк бул­ғандар араһында Башҡорт­остандан ғына түгел, Ырымбур, Пермь өлкәлә­ренән, Удмуртиянан да барҙар. Тик ни өсөн яңылыш юлға баҫҡандар, йыраҡ юлдар аша үтеп булһа ла, бындай үҙәктәрҙе һайлай һуң, ни өсөн ярҙам артынан дәүләткә мөрәжәғәт итмәй? “Дәүләт беҙҙе ишетергә теләмәй, шуға ла үҙебеҙ кеүек ауырлыҡтар аша үтеп аяҡҡа баҫҡан (эскелекте йәки наркоманияны еңә алған. – Авт.) кешеләр ойошторған үҙәктәргә нығыраҡ ышанабыҙ”, – тип яҙа улар үҙҙәре был йәһәттән Интернет селтәрендә. Уйланырға урын бар.
…Ҡорбандар исемлегендә һәләк булғандарҙың тыуған йылдары ла күрһәтелгән. Кемдер илле йәште үткән, егерме алтыһы тулмаған егет тә бар. Нисек кенә булмаһын, һәр ҡайһыһы әле тормоштоң урта­һында ҡайнап йәшәрҙәй улар­ҙың – типһә тимер өҙөрҙәй егет­тәр, бала тәрбиә­ләй алырҙай әсәләр. Тик бына яҙ­мыштары ғына башҡаса яҙылған шул. Хәйер, әллә яҙмыш, әллә яңы­лыш тигәндәй, бер кем дә ауыҙға көс­ләп араҡы ҡоймай, энә тоттормай. Уйлай китһәң, уларҙы янғын түгел, ә нәҡ насар ғәҙәттәре һәләк иткән бит.