Вконтакте Вконтакте Вконтакте
Гәзитте ойоштороусылар:
Башҡортостан Республикаһы
Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай,
Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте
Башҡортостан гәзите » Йәмғиәт » Ер яҡшы орлоҡ һорай
Ҡаты бойҙайҙы көндөҙгө һауа температураһы юғары булған, яуын-төшөмһөҙ, ҡоролоҡло төбәктә үҫтерәләр, сөнки был культураның юғары сифатын тәьмин итә. Бындай тәбиғәт-климат шарттары Башҡортостандың көньяҡ-көнсығыш райондарында күҙәтелә. Хәйбулла, Баймаҡ, Әбйәлил һәм Йылайыр райондары хужалыҡтары шуға ла бойҙайҙың ҡаты сорттарын үҫтереү менән шөғөлләнә.

Был төбәктә ҡаты бойҙайҙы төп етештереүселәрҙең береһе – Әмир Шәйәхмәтовтың крәҫтиән (фермер) хужалығы. Ул Хәйбулла районының Һамар ауылында 2006 йылда ойошторолған.
Етәксеһе Әмир Сабирйән улы аграр өлкәлә 30 йылдан ашыу эшләй, ауыл хужалығы фәндәре кандидаты. Эшен башлар алдынан уҡ ул яҙғы культуралар – бойҙай, арпаның үҙенсәлекле һәм уңдырышлы орлоғон етеш­тереүҙе маҡсат итеп ҡуя. Бынан тыш, тауар игенен баҙарға сы­ғарыу йәһәтенән дә байтаҡ эш башҡарыла, шулай ҙа төп баҫым ҡаты бойҙай үҫтереүгә яһала.
Башланғыс этапта фермер хужалығын туранан-тура орлоҡ етештереүгә күсереү өсөн ер майҙанын, атап әйткәндә, һө­рөнтө ерҙәрҙе киңәйтеү бурысы ҡуйыла. 300 гектарҙа эш баш­лаған Әмир Сабирйән улы әк­ренләп ауыл хужалығы культуралары, шул иҫәптән ҡаты бойҙай сәсеүлеген ике мең гектарға еткерә. Киләсәктә хужалыҡ игенселек системаһын тулыһынса яйға һалырға ниәтләй. Был ра­йондағы ауыл хужалығы етеш­тереүселәрен генә түгел, шулай уҡ Баймаҡ, Йылайыр, Әбйәлил райондары хужалыҡ­тарын сифатлы орлоҡ менән тәьмин итеү, уны республиканан ситкә лә сығарыу мөмкинлеген бирәсәк.
2015 йыл йомғаҡтарына ҡарағанда, Әмир Шәйәхмәтов 300 тонна самаһы юғары сифатлы орлоҡ һатҡан. Һуңғы өс-дүрт йылда ғына район хужалыҡтарын 100 мең тоннанан ашыу яҡшы орлоҡ менән тәьмин иткән.
Әйтергә кәрәк: бөтә технологик етештереү процесы – сәсеүҙән, үҫентеләрҙе хәстәрләүҙән алып ураҡҡа тиклем, фермер хужа­лығының үҙ көсө менән тормошҡа ашырыла. Әле бында Әмир Са­бирйән улының 15 ауылдашы эшләй. Бурыс ваҡытында һәм сифатлы итеп үтәлә. Һөҙөмтәлә былтырғы ҡатмарлы һауа шарттарында ла фермер хужалы­ғында ҡаты бойҙай уңышы гектарынан 13,1 центнер тәшкил иткән. Ә район буйынса был күрһәткес уртаса 10 центнер булған. Рәсәй буйынса уртаса күрһәткестәргә ярашлы, ҡаты бойҙайҙың уңышы, ошондай уҡ йомшаҡ культура менән сағыш­тырғанда, 20-30 процентҡа түбәнерәк.
Йүнәлеште үҫтереүҙә орлоҡто эшкәртеү, һаҡлау, сеймалды сәсеүгә әҙерләү айырыуса ҙур әһәмиәткә эйә. Әле фермер хужалығы орлоҡ таҙартыу буйын­са заманса комплексты сафҡа индерергә ниәтләй. Был ҡоролма етештереүҙе арттырыуға булыш­лыҡ итәсәк. Фермер хужалығы иген һәм башҡа баҫыу культура­ларының юғары сифатлы, үҙенсәлекле һәм репродукциялы орлоҡтарын етештереүҙе маҡсат итеп ҡуя.
Иген культураһы ҡала, әммә сорттар үҙгәрә, әүәлге ресурс­тарға биологик, сифат һәм башҡа үҙенсәлектәре буйынса яңырағы алмашҡа килә. Орлоҡсолоҡ сис­темаһында был – бик мөһим стратегик йүнәлеш. Тауар етеш­тереүселәр өсөн әүәлгеһенән яҡшыраҡ сортты кем беренсе булып ғәмәлгә индерә, шул баҙарҙа ла ота.





Автор: Галина ШАЛАШОВА. Район: Хәйбулла районы.


Беҙҙе Яндекс Дзен лентаһында уҡығыҙ

В ОдноклассникахВконтакте





Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар

Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар 16.06.2026 // Йәмғиәт

Салауат районында милли батырыбыҙҙы хөрмәтләп иҫкә алдылар...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостанда йәштәр символына исем һайлайҙар
Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе

Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе 16.06.2026 // Йәмғиәт

Башҡортостан Башлығы журналистарға эштәре өсөн рәхмәт белдерҙе...

Тотош уҡырға 1

Олег Ли Башҡортостан киң мәғлүмәт сараларының яһалма зиһен менән төп эш принциптарын билдәләне

Олег Ли Башҡортостан киң мәғлүмәт сараларының яһалма зиһен менән төп эш принциптарын билдәләне 16.06.2026 // Йәмғиәт

Журналистар кешеләргә мәғлүмәт киңлегендә йүнәлеш алырға, факттарҙы белергә һәм дөрөҫлөктө ялғандан ......

Тотош уҡырға 1

«Башинформ» агентлығының әҙәби мөхәррире Алик Шакиров - «Ғорурланыу өсөн сәбәп бар» проекты геройы

«Башинформ» агентлығының әҙәби мөхәррире Алик Шакиров - «Ғорурланыу өсөн сәбәп бар» проекты геройы 16.06.2026 // Йәмғиәт

«Башинформ» агентлығының әҙәби мөхәррире Алик Шакиров - «Ғорурланыу өсөн сәбәп бар» проекты геройы...

Тотош уҡырға 0

Республикала ишле ғаилә дүртенсе балаһының тәүге документын алды

Республикала ишле ғаилә дүртенсе балаһының тәүге документын алды 15.06.2026 // Йәмғиәт

Республикала ишле ғаилә дүртенсе балаһының тәүге документын алды...

Тотош уҡырға 1

Башҡортостан туризм буйынса федераль рейтингта 13-сө урынға күтәрелде
Республика Башлығы журналистарҙы һөнәри байрамы менән ҡотланы

Республика Башлығы журналистарҙы һөнәри байрамы менән ҡотланы 15.06.2026 // Йәмғиәт

Республика Башлығы журналистарҙы һөнәри байрамы менән ҡотланы...

Тотош уҡырға 2

Өфө сәйәхәтселәре мәмерйәлә мамонт тешен тапҡан

Өфө сәйәхәтселәре мәмерйәлә мамонт тешен тапҡан 15.06.2026 // Йәмғиәт

Өфө сәйәхәтселәре мәмерйәлә мамонт тешен тапҡан...

Тотош уҡырға 0

«Башинформ» агентлығы – Башҡортостандың иң күп өҙөмтә килтерелә торған мәғлүмәт сараһы

«Башинформ» агентлығы – Башҡортостандың иң күп өҙөмтә килтерелә торған мәғлүмәт сараһы 15.06.2026 // Йәмғиәт

«Медиалогия» компанияһы 2026 йылдың I кварталы өсөн Башҡортостан медиаресурстары рейтингын ......

Тотош уҡырға 1

Өфөнән Истанбулға рейстар асыла

Өфөнән Истанбулға рейстар асыла 15.06.2026 // Йәмғиәт

Өфөнән Истанбулға рейстар асыла...

Тотош уҡырға 0

11 июндә республикала ҡыҫҡа эш көнө көтөлә

Комментарий өҫтәргә