1968 йылда Башҡортостан ауыл хужалығы институтының ветеринария факультетын тамамлағас, мине Хәйбулла районына эшкә ебәрҙеләр һәм “Аҡъяр” игенселек совхозының баш ветеринар табибы итеп тәғәйенләнеләр. Иген совхозы булып һаналһа ла, унда бик күп һыйыр малы, ҡуй, сусҡа һәм йылҡы ла үрсетелде. Райондың ҙур хужалыҡтарының береһе ине ул. Йәмғеһе 14 500 баш һарығы булды.
Хәйбулла районында алты совхоз һәм һигеҙ колхоз иҫәпләнде. Шул хужалыҡтарҙың барыһында ла һарыҡ үрсеттеләр. Көтөүлектәр етешмәһә лә, “Фрунзе” колхозында ла өс меңгә яҡын мал булды. 1984 йылда районда ҡуй күп ине: Матрайҙа — 16 000, Маҡанда — 11 200, Хәй­бул­лала — 13 000 баш. Ә инде “Тана­лыҡ” совхозында 21 меңгә етте.
Совет осоронда беҙҙең район һарыҡсылыҡ буйынса респуб­ликабыҙҙа алдынғылар рәтен­дә ине. Колхоз һәм совхоздар, шулай уҡ шәхси хужалыҡтар ошо йүнәлештәге эшмәкәрлеген киң йәйелдерҙе.
Ғөмүмән, һарыҡ тотоуҙың фай­ҙаһы һәм әһәмиәте һанап бөткө­һөҙ. Бер нисәһен генә әйтеп үтә­­йем: ите — иң туҡлыҡлы аҙыҡтарҙың береһе, аҡһымы буйынса һыйыр һәм сусҡа итенә тиң. Һөтө туҡлыҡлы һәм еңел үҙләштереүсәнлеге менән айырылып тора. Ҡуйылығы — 7-10 процент. Яҡшы сыр яһау өсөн ҡул­ла­­- ныла. Аҡһымға ла бик бай. Тире­һе­нән йылы, еңел тун, бүрек тегә­ләр. Ә инде бер-өс көнлөк ҡа­ра­күл тоҡомло бәрәстекенән ҡим­мәтле пальто, яға, кәпәс те­гергә мөмкин. Йөнөнөң фай­ҙаһы иһә һанап бөтөрлөк түгел. Мәҫә­лән, Роман тоҡомло ҡуйҙыҡынан бәй­лән­гән кейемдәр йылы ла, еңел дә, матур ҙа. Һарыҡ тунын юҡҡа ғы­на һары алтынға тиңлә­мәгәндәр.
Һарыҡ түҙемле, сыҙамлы булыуы һәм хәрәкәтсәнлеге менән дә айырылып тора. Тештәре үткер. Ашҡаҙаны ҡылған бесәнде, һалам кеүек тупаҫ аҙыҡты тиҙ үҙләштерә. Шуға ла һарыҡ тәби­ғәт­тәге 800 төр ҡырағай үҫем­лектең 400-өн ашай, һыйыр малы — 150, ат 90 төрҙө генә үҙләш­терә. Тибен ваҡытында аттар һәр ваҡыт алдан, тояҡтары менән ҡарҙы таҙартып, үләндәрҙең өҫкө өлөшөн көйшәп бара. Улар артынан һарыҡтар үҫемлекте тамырына тиклем ашап йөрөй.
Ҡуй уртаса 10-12 йыл йәшәй. Шулай ҙа уны биш-ете йәштән оҙағыраҡ тоторға ярамай, юғиһә ҡарт һарыҡтың һөҙөмтәлелеге әҙәйә. Мәҫәлән, ите ҡаты була, тиреһе сырышып, йөнө ҡойола башлай.
Һарыҡ иртә өлгөрөүсән. Быуаҙ­лыҡ осоро — биш ай. Бәрәсен өс-дүрт ай имеҙә. Әгәр һөтөн һауырға кәрәк булһа, ике-өс ай имеҙеү ҙә етә. Йөҙ баш ҡуйҙан 120-140 бәрәс алырға мөмкин.
Һарыҡсылыҡ колхоз һәм сов­хоздарҙа айырыуса 1960 — 1990 йылдарҙа алға китте. Үткән быуаттың аҙағында Башҡортос­танда барлығы 1 миллион 200 мең самаһы ҡуй иҫәп­ләнгән. Бигерәк тә Баймаҡ, Хәйбулла, Учалы, Әбйә­лил һәм Ейәнсура райондары был тәңгәл­дә дан ҡаҙанды. Шул иҫәптән 1990 йылда Хәйбул­ла районының шәхси хужалыҡ­тарында 35 000 ваҡ мал булды.
Ленин орденлы “Матрай” сов­хозының бил­дәле һарыҡ көтөүсе­һе Нәбиулла Ниғәмәтов 25 йыл ғүмерен ошо эшкә бағышлай. Заманында һәр ҡуйҙан 4,5-5 килограмм йөн алыуға өлгәшә. Уның күкрәген Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордендары һәм бер нисә миҙал биҙәй.
Йыл һайын һарыҡ ҡырҡыу йолаһы үҙе бер байрам була. Тәүге йылдарҙа барыһы ла ҡул көсө менән башҡарыла торғайны.
— Һәр хеҙмәткәр көнөнә 70-әр килограмм йөн ҡырҡты, ә норма 55 ине, — тип һөйләй торғайны йөн ҡырҡыу пунктының келәт мөдире Г. Әбйәлилова. — Мәҫә­лән, Рабиға Йолошева биш көндә 200 һарыҡ ҡырҡып, 700 килограмм йөн алды, шуның менән үҙ планын ике тапҡырға арттырып үтәне.
Төккә бәйләнгән йөн вагондарға тейәлеп, Ҡазан йөн туҡыу фабри­каһына оҙатыла ине. Элек йөн һәм тире йыйыу пункттары булды. Хат­та ат егеп, өй буйынса шәхси хужалыҡ­тар­ҙан тире йыйҙылар.
...Оло юлдан үтеп барғанда, ҡылған яландары диңгеҙ кеүек тулҡынланып ята. Көтөү­лектәр иркен, бейек булмаған тау итәк­тәре, боролоп-боролоп аҡҡан ваҡ шишмәләр күҙгә ташлана. Ниңә хәҙер элекке колхоз һәм совхоз­дарҙың буш торған һарыҡ биналарын арзан хаҡҡа һатып алып, мал үрсетмәҫкә? Теләк булһа, мәсьә­ләгә иғтибар көсәйһә, тармаҡтың киләсәге өмөтлө булыр тигән ышаныс бар. Барыһына ла эш табылыр. Быйылғы Ҡуй йылында һүҙҙән эшкә күсеп, теорияны практика менән бәйләйек, һарыҡсы­лыҡты үҫтереүгә тотонайыҡ.