24 февралдә Өфөлә I медицина ассамблеяһы асыла
Быйыл Милли медицина палатаһы етәксеһе Леонид Рошаль республикабыҙға сәфәре барышында медицина хеҙмәттәренән файҙаланыу мөмкинлеген арттырыуға һәм уларҙың сифатын яҡшыртыуға булышлыҡ итергә тейешле норматив акттар эшләүҙә ҡатнашырлыҡ структура кәрәклеген белдергәйне. Медицина палатаһы ошондай структураға әүерелә алыр ине, тигән фекерен дә еткерҙе ул.
Киң билдәле балалар хирургының төбәктә медицина палатаһы ойоштороу тураһындағы тәҡдимен Президент Рөстәм Хәмитов та, табиптар ҙа хупланы. Медицина берләшмәһенең тәүге съезын оҙаҡҡа һуҙмай үткәрергә ҡарар ителде. Ошо форум алдынан Башҡортостан дәүләт медицина университетының дауалау бүлеге начальнигы, медицина фәндәре кандидаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған табибы Зөфәр МОРТАЗИНҒА мөрәжәғәт итеп, йәмәғәт ойошмаларына ҡағылышлы һорауҙарға яуап биреүен үтендек.
— Зөфәр Йәдкәр улы, республикалағы медицина ассоциациялары эшмәкәрлегенә һүҙ тейҙерерлек түгел, әүҙемлеге менән айырылып торғандары ла байтаҡ. Ә ассамблея кеүек төбәк йәмәғәт медицина ойошмаһы булдырыу зарурлығы ни өсөн әле тыуҙы?
— Эйе, һөнәрҙәре буйынса берләшкән йәмәғәт ойошмаларының һәр ҡайһыһы үҙ тармағын үҫтереүгә ҙур өлөш индереп килә. Барлыҡ ассоциацияларҙа ла һөнәр эйәләренең яртыһы тиерлек ағза булып тора. Мәҫәлән, стоматологтарҙың ассоциацияһында — 1700-ҙән ашыу, хирургтар ойошмаһында 350 самаһы ағза иҫәпләнә. Әлбиттә, һаулыҡ һаҡлау системаһы ла даими үҙгәреш кисерә, медицина ҡаҙаныштары бер урында ғына тормай. Белеүегеҙсә, быйыл 1 ғинуарҙан “Рәсәй Федерацияһында граждандарҙың һаулығын һаҡлау нигеҙҙәре тураһында” Закон үҙ көсөнә инде. 101 статьяны үҙ эсенә алған күләмле документ буйынса фекер алышыу йыл самаһы барҙы, Дәүләт Думаһында уны ҡарау бер нисә тапҡыр кисектерелеп тә торҙо. Йәмәғәтселектә лә ҙур ҡыҙыҡһыныу тыуҙырҙы ул. Ысынлап та, элекке закон ике тиҫтә йыл дауамында һаулыҡ һаҡлау системаһында байтаҡ мәсьәләләрҙе ҡайтанан ҡарауҙы, заман талаптарына ярашлы төҙәтмәләр индереүҙе көттө. Яңыһында йыйылып килгән проблемаларға асыҡлыҡ индерелгән, тәҡдимдәр иҫәпкә алынған. Йәмәғәт ойошмалары эшмәкәрлегенә ҡағылышлы яңылыҡтар шаҡтай ҙур урын алған, сөнки улар алдындағы бурыс та, һөнәри яҡтан үҫеш өсөн талаптар ҙа арта. Шулай уҡ закон ҡабул ителеү менән табиптарҙа күп һорауҙар тыуҙы.
Әле төбәгебеҙҙәге хирургтарҙың, офтальмологтарҙың, стоматологтарҙың, психиатрҙарҙың һәм башҡаларҙың ассоциациялары бары тик үҙҙәренә ҡағылған мәсьәләләр өҫтөндә эшләү, хоҡуҡтарынан файҙаланыу менән мәшғүл. Берләшеп һәм ҡыйыуыраҡ эш итеп, һаулыҡ һаҡлау өлкәһендәге һәм кадрҙарға бәйле дөйөм проблемаларҙы йылдамыраҡ хәл итә аласаҡтар. Ғөмүмән, тар даирәлә түгел, ә барлыҡ тармаҡ өсөн мөһим мәсьәләләрҙе хәл итеүҙә ҡатнашыу хоҡуғына эйә буласаҡтар.
Хеҙмәткәрҙәрҙе аттестациялауҙа, медицина стандарттары билдәләүҙә, кадрҙарҙы үҫтереүҙә, документтарға экспертиза үткәреүҙә һәм башҡа сараларҙы атҡарыуҙа ҡатнашыу өсөн мөмкинлектәре арта. Законда йәмәғәт ойошмалары берләшмәһе ағзаларына өҫтәмә вәкәләттәр ҙә ҡаралған. Мәҫәлән, төбәктәге 1000 хирургтың 25 проценттан ашыуы ассоциацияла ағза булып тора икән, ул ойошманың хоҡуҡ даирәһе киңәйә.
Әйткәндәй, тармаҡ ассоциацияларының берләшмәһен булдырыу яңылыҡ түгел: сит илдәрҙә ойошоп, һөнәри эшмәкәрлек буйынса шөғөлләнеү күптән тулыһынса улар өҫтөндә. Атамалары ла бер иш тиерлек, мәҫәлән, Германияла — медицина палатаһы, АҠШ-та — ассоциация. Германияла һәр табиптың медицина палатаһы ағзаһы булыуы хатта мотлаҡ һанала. Әгәр этика нормаларын боҙаһың икән, һөнәрең буйынса эшләүгә хоҡуғыңдан яҙаһың.
— Медицина йәмәғәтселегенең яңы ойошмаһына ниндәй өмөттәр бағлайһығыҙ?
— Форум — медицина берләшмәһенә инеүселәр өсөн аралашыу майҙанын киңәйтеүҙәге сираттағы ҙур аҙым. Тәүгеһе булғас, ойоштороу мәсьәләләре ҡаралыр, эшсе төркөм һайланыр. Әлбиттә, уртаға һалып, асыҡтан-асыҡ һөйләшер мәсьәләләр ифрат күп. Мәҫәлән, шәхси клиникаларға ҡағылышлылары ла үҙәктә торор, тип уйлайым. Стоматология ярҙамының, дәүләт ҡарамағындағы һәм коммерция дауалау-иҫкәртеү учреждениеларында күрһәтелгән хеҙмәттәргә хаҡтарҙың да айырым тема булыуы мөмкин. Бер каналлы финанслауға күсеү мәсьәләһе лә байтаҡ һорау тыуҙыра. Пациенттарҙың хоҡуҡтарын яҡлауға ҡағылышлылары ла булыр, бәлки. Ассоциациялар мәғлүмәт менән алмашыр, беренсе сиратта ниндәй сараларҙы атҡарыу хаҡында хәбәрҙар булыр. Яңы закон положениеларын иҫәпкә алып, эшмәкәрлектәрен үҙгәртеп ҡорорға килешерҙәр, тип уйлайым. Ғөмүмән, файҙалы һәм эшлекле һөйләшеүгә иҫәп тотабыҙ.