Үҙебеҙҙең район һәм ҡаланан ғына түгел, күрше-тирәнән дә белемле йәштәрҙе туплаған был абруйлы юғары уҡыу йортона ла замандың ҡаты елдәре ҡағылмай ҡалманы. Филиалдың артабанғы яҙмышы нисек булыр тигән һорау күптәрҙе ҡыҙыҡһындырҙы. Хәҙер инде икеләнеүгә урын юҡ – алыҫҡа китмәй генә төплө һөнәр алырға мөмкинлек биргән, урындағы предприятиелар өсөн белгестәр әҙерләгән белем усағы эшләйәсәк, яңы уҡыу йылына студенттар ҡабул ителәсәк. Өфө дәүләт авиация техник университетының Ишембай филиалы директоры Урал ИЛЬЯСОВ менән ошо хаҡта әңгәмәләштек.


– Урал Рәфҡәт улы, киләһе уҡыу йылына студенттар ҡабул ителәсәге ҡасан билдәле булды?
– Филиалға бындай мөмкинлек би­релеүе – ҙур еңеү. Уға өлгәшеү, әлбиттә, еңелдән булманы. Былтыр августа төп университетта уҙғарылған ғилми совет ултырышында филиалды бөтөрөү эшен башлау тураһында ҡарар сығарылды. Уҡыу йорто финанс яҡтан файҙаһыҙ тип табылды. Әлбиттә, филиалды һаҡлап ҡалыу өсөн ҡулдан килгәндең барыһын да эшләнек. Һөҙөмтәлә көҙгә учреждениеның ябылмаясағы, ләкин ҡабул итеүҙең туҡтатылыуы асыҡланды. Йәғни быға ҡәҙәр алынған студенттарҙы ғына уҡытып бөтөрөргә тейеш инек.
Быйыл апрелдә Өфө дәүләт авиация техник университетының ректоры итеп Николай Криони һайланды. Уның тәүге ҡарарҙарының береһе беҙҙең файҙаға булды – Ишембай филиалына бюджет нигеҙендә ҡабул итеүгә рөхсәт бирелде. Май байрамдарынан һуң был хаҡта документ әҙер ине инде. “Энергетик машина эшләү” специальносына бюджет урындары ҡаралды. Ул – Рәсәй иҡти­сады үҫешендә өҫтөнлөклө йүнә­леш­тәрҙең береһе. Һөнәргә ихтыяж ҙур бул­ғанлыҡтан, дәүләт бындай белгес­тәрҙе әҙерләүгә етди иғтибар бүлә.
Шулай уҡ контракт нигеҙендә “Машина эшләү производстволарын конструктор-технологик яҡтан тәьмин итеү” специальносына урындар бүленде. Балаһын түләүле нигеҙҙә уҡытҡан ата-әсәгә “Витязь” һәм “ИНМАН” предприятиелары ярҙам итәсәк – хаҡтың яртыһын улар ҡаплай. Аҙаҡ уҡыуын тамамлаған йәш белгес шул заводҡа эшкә алынырға тейеш. Күренеүенсә, был алым бик отош­ло булмаҡсы. Әгәр инде заводта эшләргә теләмәй икән, йәш белгес аҡсаны кире ҡайтарырға тейеш була. Ошондай шарт менән быйыл 15 кешене уҡырға алырға ниәтләйбеҙ, “Витязь” – ун, “ИНМАН” биш студентҡа ярҙам итәсәк. Бынан тыш, маҡсатлы програм­маға ярашлы, йәнә биш урын булдырыу планлаштырыла.
– Филиалда тағы ниндәй йүнәлештәр буйынса белем алыу мөмкинлеге бар?
– Контракт нигеҙендә “Йылылыҡ техникаһы һәм энергетикаһы”, “Технология процестарын автоматлаштырыу” специальностары бар. Контракт ниге­ҙендә ситтән тороп “Технология процестарын автоматлаштырыу”, “Ма­шина эшләү производстволарын конструктор-технологик яҡтан тәьмин итеү” йүнәлештәре буйынса белем бирәбеҙ. Ҡабул итеү комиссияһы 19 июндә эш башланы.
Әлбиттә, ата-әсәне контракт ниге­ҙендә уҡытыуға түләү күләме ҡыҙыҡ­һындыралыр. Иң ҙур ихтыяж менән файҙаланған “Йылылыҡ техникаһы һәм йылылыҡ энергетикаһы”, “Технология процестарын автоматлаштырыу” специальностары буйынса көндөҙгө бүлектә белем алыу өсөн элек йыллыҡ түләү 112 мең һум тәшкил итһә, быйылдан ул – 70 мең һум.
– Бәләкәй ҡалала ошондай филиал эшләүе һәр яҡлап отошло…
– Эйе, беренсе сиратта ата-әсә өсөн уңайлы. Баланы ҙур ҡалала уҡытыуға ҡарағанда бында ебәреү матди яҡтан еңелерәккә тура килә. Өфө уҡы­тыу­сыларынан белемде Ишембайҙа ла алып була. Мәҫәлән, “Энергетик машина эшләү” специальносы буйынса филиал­дың III, IV курс студенттарын фәҡәт баш ҡала педагогтары уҡыта. Өҫтәүенә дүрт йыллыҡ бакалавриаттан һуң һәләтле йәштәрҙе Өфөләге магистратураға алалар. Белемгә ынтылған беҙҙең студенттар унда ла һынатмай.
Магистратураға уҡырға алынған студенттар менән бәйләнеште нығытыу өсөн тағы ла бер йүнәлештә эш алып барабыҙ: “Витязь”, “ИНМАН”, “Иҙел­неф­темаш” предприятиелары менән килешеү төҙөйбөҙ. Һөҙөмтәлә йәш­тәребеҙ уҡыу барышында заводҡа бәйле көнүҙәк мәсьәләләрҙе өйрәнә, ғилми эшкә йәлеп ителә. Тимәк, йәш белгес предприятиеға ныҡлы әҙерлек менән килә.
– Филиалда белем алыу, йәшәү шарттары нисек?
– Өфө дәүләт авиация техник университетының филиалдары араһында беҙҙең учреждение матди-техник хәле буйынса алдынғыларҙан һанала. Ике корпусы бар. Уҡыу йортона бер нисә йыл элек заманса ҡорамалдары булған ҡиммәтле лаборатория бүләк иттеләр. Дөйөм ятаҡ юҡлығы ғына ҡыйынлыҡ тыуҙыра. Шул сәбәпле ауыл йәштәренең күбеһе башҡа уҡыу йортон һайларға мәжбүр бит. Был мәсьәләне хәл итеү юлдарын эҙләйбеҙ.
Һәр йәһәттән уңышҡа өлгәшкән студенттарҙың юғары стипендия алыу мөмкинлеге бар. Күләме бәләкәй түгел – 15 мең һум.