“Яҙыусы Ноғман Мусин үҙе дәрес бирәсәк!” тигән хәбәр гимназияла йәшен тиҙлеге менән таралды. Шулай булмай ни! Бығаса китап аша ғына таныш булған оло әҙипте яҡындан күреү, уның менән күҙмә-күҙ аралашыу – күптәрҙең яҡты хыялы. Өфө ҡалаһының Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһы уҡыусылары яңыраҡ шундай бәхеткә эйә булды.


Гимназия уҡыусылары әҙиптең “Йыртҡыс тиреһе” повесы буйынса үт­кәреләсәк дәрескә ҙур ҡыҙыҡһыныу менән килгән. Уларҙың шатлығы йө­ҙөнә сыҡҡайны. Бүлмәгә килеп ингән әҙәбиәт классигын балалар аяғүрә баҫып алҡышланы.
– Йәшлек йылдарым иҫкә төштө әле, – тине Ноғман Сөләймән улы. – Ҡасандыр мин дә хеҙмәт юлымды мәк­тәп уҡытыусыһы булараҡ башлағай­ным. Шул йылдарҙағы күҙәтеүем күп әҫәремә нигеҙ булды. Әммә бөгөн мин һеҙҙең алдығыҙҙа яҙыусы түгел, ә уҡытыусы булараҡ баҫып торам. Йәгеҙ әле, повесть буйынса яуап бирегеҙ: йәй уртаһында һунарсы Һолтанбайға айыу тиреһе нимәгә кәрәк булған?
Тәүге булып Арыҫлан Ярмуллин ҡулын күтәрҙе:
– Һунарсы улын ҡалаға уҡырға ин­дерергә уйлаған. Ә ундағы кеше, айыу тиреһе алып килһәң, ярҙам итәсәкмен, тигән.
Яҙыусы ҡәнәғәт йылмайҙы:
– Улайһа, киләһе һорауым шундай. Ә урындағы леспромхоз директорына айыу тиреһе нимәгә кәрәк?
Был юлы Сабит Хәмзиев урынынан һикереп торҙо:
– Районда ағас әҙерләү эше хөр­тәйә башлағас, ул ҡалаға китеү яғын ҡарай. Шунда берәй “йылы” урынға етәксе булып урынлашмаҡсы. Уға ла был йәһәттән ярҙам итергә вәғәҙә биргәндәр, тик урынына айыу тиреһе һорағандар...
– Эйе, уйлап ҡараһаң, ул тире күп­тәргә кәрәк. Уның ярҙамында һәр кем мәсьәләһен хәл итергә тырыша. Һеҙ­ҙеңсә, әҫәрҙең төп фекере нимәлә?
– Автор повесҡа юҡҡа ғына “Йырт­ҡыс тиреһе” тигән исем бирмәгән, – тине Ынйы Ирғәлина. – Юғары вазифа биләп тә, ике йөҙлө булып, битенә йыртҡыс тиреһен япҡан әҙәмдәр әҙме донъяла? Яҙыусы был әҫәрҙе йәмғиәт­тәге ошондай кире осраҡтарға түҙә алмай, уларҙың ысын йөҙөн асып бирер өсөн яҙғандыр...
Дәрес аҙағында әҙип үҙе лә уҡыу­сыларҙың һорауын ишетергә теләне. Класс йәнләнеп китте.
– Ноғман олатай, был әҫәрҙе яҙыр­ға нимә сәбәпсе булды? – тип төп­сөндө Искәндәр Хәлилов.
– Илдәге үҙгәртеп ҡороу осорон бик ауыр кисерҙем, – тине, уйға ҡалып, әҙәбиәт аҡһаҡалы. – Хатта өс йыл буйы ҡулыма эш барманы. Тормошта үҙем шаһит булған ғәҙелһеҙ осраҡ­тарҙы хәтергә төшөрөп, ошо повесты яҙҙым.
– Ә Һолтанбайҙың ысын тормошта прототибы бармы? – тип ҡыҙыҡһынды Наҙгөл Маликова.
Был һорауҙы ишеткәс, яҙыусы бер аҙ уйланып торҙо ла һөйләүен дауам итте:
– Дөрөҫөн әйткәндә, Һолтанбай күр­гәндәрҙе мин үҙ башымдан кисерҙем. Иртә генә атайһыҙ ҡалыу, һуғыш осо­рондағы аслыҡ, аҙаҡ белемгә ынтыл­ғанда төрлө кәртәләр аша үтеү миңә ят түгел. Ҡайҙа ғына йөрөһәм дә, һәр саҡ күҙәтеүсән булдым. Төрлө хәл-ваҡи­ғанан үҙемә асыш, һығымта яһаным. Һеҙгә лә тормошта иғтибарлы, күҙә­теүсән булырға кәңәш итәм.
Халыҡ яҙыусыһы менән аралашыу артабан тамаша залында дауам итте. Уҡытыусылар Фәриҙә Миһранова, Ай­гөл Игелекова, Фәйрүзә Үтәбаева, Ләй­сән Мәмбәтҡолова, Венера Ғәли­мова, Эльвира Баянова был сараның матур үтеүе өсөн күп көс һалған.
Гимназия етәкселеге белдере­үен­сә, ошондай матур осрашыуҙар белем усағында даими үткәрелеп тора. Һүҙ кө­сөнөң, яҙыусылар менән яҡындан ара­лашыуҙың әһәмиәтен улар яҡшы аңлай.