Дүрт йыл барған Бөйөк Ватан һуғышы иле­беҙ­гә күп бәлә-ҡаза килтерҙе, ул юғалтыу­ҙарҙы үҙе­беҙ тойоп, аңлап үҫтек. Һуғыш яландарында ятып ҡалған ҡор­бандар, тылда күргән аслыҡ, ялан­ғаслыҡ хаҡында хәтирәләр әле лә йөрәк түрҙәребеҙҙә һаҡлана.


Атайым Абдрахман Ғәлимулла улы Сәғәҙиев һуғышҡа киткәндә, әсәйем Бибиғәйшә Вәлиәхмәт ҡыҙы ҡара­мағында биш бала тороп ҡал­ғанбыҙ. Ә иң кесе ҡустыбыҙ Ринат, үпкәһенә һыуыҡ тейеп, бәләкәй генә сағында был донъя менән хушлаш­ты. Балаларҙы ашатырға кәрәк. “Ас­лыҡ” тигән нәмә төрлө үләнде лә ризыҡ итә тигәндәй, бөтәһен дә ашап үҫергә тура килде. Яҙ етеп, саҡ ҡына ҡар иреп, ҡара ер асыла башлаһа, серегән картуф менән туҡланыу ғына ла беҙҙе ниндәйҙер бер ләззәт, туҡлыҡ донъяһына алып барған кеүек тойола ине. Кесерткән, дегәнәк тамыры, алабута, балтырған, ҡаҡы һәм башҡа үҫемлектәр ҙә артабан беҙҙең төп рационға инә тор­ғайны. Бынан тыш, кейенергә кәрәк бит әле. Меҫкен әсәйемдең клеенканан ыштан тегеп бир­гәне әле булһа хәтеремдә.
Бала бала инде, сана йәки саңғы шыуғы килә. Нисек инде баш­ҡаларҙан үҙеңде кәм тоймаҡ кәрәк? Беҙҙең Тирмән-Йылға ауылында ҙур ғына ике тау бар. Береһе — Ташлығыр, ә икенсеһе Ҡыҙылтау тип ата­ла. Шул тауҙарҙың икенсеһенә барып, туй­ған­сы тигәндәй сана, саңғы эйеп ҡайтыу үҙе ҙур шат­лыҡ ине. Өшөү-туңыу тигән нәмәне белеү ҡайҙа! Күрәһең, шатлыҡ тойғоһо унан өҫтөнөрәк бул­ғандыр. Шуға күрә хәҙерге Еңеү байрамы — барыбыҙ өсөн дә иң ҙур тантаналарҙың береһе.
Еңеү хәбәрен беҙгә уҡытыусы Мәрхәбә апай еткерҙе. Ул улы Дантис менән мәктәп бинаһының бер бәләкәй генә бүлмә­һендә йәшәй ине. Күрәһең, мәктәптә репродуктор йәки телефон булғандыр. Дантис менән беҙ бер класта уҡыныҡ (ул мәрхүм инде – Р.С.). Мәрхәбә апайҙың “Беҙ еңдек!” тигән шат­лыҡлы хәбәрен иң берен­селәрҙән бу­лып ишеттек, сөнки йортобоҙ мәктәп ҡы­рында ғына ине. Класташым менән өй­­ҙән-өйгә йүге­реп, һөйөнөслө яңылыҡты тараттыҡ. Беҙ әй­лә­неп килгәнсе, мәктәп иха­таһы халыҡ менән тулғайны. Ҡыйыҡ башына ҡыҙыл флаг элеп ҡуйылған. Мин шул ваҡытта ғына беҙҙең ауыл­да тиҫтәләгән оратор бар­лығын белдем. Әлбиттә, иң беренселәрҙән булып иң оло йәштәге уҡытыусыбыҙ Ҡәйникамал апай Сәғәҙиева һүҙ тотто. Микрофон булмаһа ла, “Ура!” тигән тауыштар бөтә Тирмән-Йыл­ғаға яңғырап торҙо. Мәктәп майҙан­сы­ғын­дағы был ҡыуа­ныслы ваҡиға әле лә күҙ алдымда кеүек, ишеткән шатлыҡлы һүҙҙәр әле булһа ҡолағымда яң­ғырағандай.
Ҡыуаныстан урғылған күҙ йәштәре яҡындарҙы юғал­тыу ҡайғыһына, әрнеүҙәргә ҡушылып сыҡты. Әл­биттә, ике төрлө тойғо кисергәндәр араһында кемдәр икәнлеген туғыҙ йәштә генә булһам да, яҡшы аңлай инем. Атаһының йә иренең, улының, ағаһының, баба­һының, ҡустыһының бер ҡасан да тыуған яҡтарына кире ҡайта алмаясағын аңлап йөрәге һыҙлағандар аҙ булманы. Уларҙың араһында беҙҙең ғаилә лә бар ине. Бер нәмәгә ҡарамаҫтан, ҙур юғалтыуҙар менән яуланған Еңеү байрамдарҙың иң юғарыһына әйләнде.