Хеҙмәт кешеһенең баһаһы юғары ине

Малаховтарҙың ихатаһына барып ин­гән­дә, хужалар балан тирә ине. Әйҙүкләп ҡаршы алыуҙары уҡ йортта ихлас ке­шеләр йәшәгәненә дәлил, әммә сәй табынына саҡырған өлкәндәрҙе мәшә­ҡәт­тәренән айырмаҫҡа булдым, эш ыңғайында ғына аралаштыҡ.
— Малай саҡта уҡ тракторҙан төшмәй торғайным. Шуға мәктәпте тамамлау менән 15 кенә йәштә рулгә ултырыу атай-әсәй өсөн яңылыҡ булманы, — тип тормош йомғағын һүтә Фаат Хаживәли улы. – Әрмегә ҡәҙәр трактор йөрөтһәм, ҡайт­ҡас, машинаға күстем. 41 йыл буйы шофер булып эшләнем.
Элекке замандарҙағы шофер тормошо – үҙе бер китап яҙырлыҡ. Фаат ағайҙың тәүге “ЗИС-150” машинаһындағы сәфәр­ҙәре лә мажараларға, михнәттәргә бай булған: юлда ватылып ятҡан саҡтар, сөгөлдөр тапшыра алмай, кабинала туң­ған төндәр, 50-60 саҡрымдан йәйәү ҡай­тыу… Хәйер, барыһын да һанап сығыу мөмкинме ни? Кеҫә телефоны, салонды йылытыусы “мейес”, автонавигатор кеүек мөғжизәле техник сараларҙы ҡулланыу бәхете тейгәнме ни үткән быуат шоферына?
— Ғүмер буйы бер ойошмала эшлә­нем. “МУП” та, “ГУП” та, “АТП” ла булып бөт­тө инде ул. Хәҙер, ана, күптән тар­ҡа­лып, ярым-емерек биналары ғына тороп ҡалды, — тип артабан бәйән итте уҙаман. — Ҡайҙа ғына йөрөһәм дә, һәр саҡ эшем­де намыҫлы башҡарырға ынтылдым. Хатта бер йылда көҙгө уңышты ташыу буйынса республика шоферҙары араһында 3-сө урынға сыҡтым. Маҡтау грамоталары, рәхмәт хаттары ла күп, тик, улым, мин быларҙы маһайыр өсөн әйтмәйем. Беҙ эшләгән саҡта шоферға ғына түгел, ғөмүмән, хеҙмәт кешеһенә иғтибар ҙа, ихтирам да мул ине: эш хаҡы, ял йорттарына путевкалар, бушлай фатир… Шуға эшләүе лә көйлө булды, арыу-талыу белмәнек, туңһаҡ-туңдыҡ, әммә йөктө тейешле урынға алып барып тапшырҙыҡ.
— Ғүмер буйына ғаиләңә йоҡманың да шул, 41 йыл хеҙмәтеңдең 25 йылын ко­ман­дировкаларҙа үткәрҙең. Хатта йөклө сағымда ла эргәмдә булманың. Эй, машина тиһәң, һин бит өйҙән ҡасып сығып китергә әҙер инең, — тип өҫтәне уйынлы-ысынлы Зөлфирә апай ҙа. Әйткәндәй, Зөлфирә Нурулла ҡыҙы үҙе лә ябай хеҙ­мәт кешеһе, оҙаҡ йылдар йылылыҡ торбаларын изоляциялаған. Ғүмерен хәүеф аҫтына ҡуйып, заводтарҙа 90 метр бейек­лектәге торбаларҙың өҫтөнән йүгереп йөрөгән. Шул күренештәрҙе күҙ алдынан үткәрһәң, совет ҡатын-ҡыҙҙарының та­һыл­лығына, батырлығына, әрһеҙлегенә хайран ҡалаһың.
Балан әсеһе лә татлана

Зөлфирә апайҙың үпкәле һүҙҙәренән ағай ҙа бер аҙ ҡыйынһынып китте, кү­рәһең. Ипләп кенә ҡатынының арҡаһына төрткөләп, бер тәлгәш баланды һуҙҙы ла:
— Ҡара әле, кәләш. Бынауһы бигерәк матур, ҡып-ҡыҙыл булып, ҡалай тулышып бешкән. Хас та һин йәш саҡтағы һымаҡ, хәйер, әле лә төҫ ташламайһың, — тине. Зөлфирә апай йылы һүҙҙән ирене лә төштө.
— Үҙең дә бына тигән егет инең. Юҡһа, Ауырғазымды ташлап һиңә килер инем­ме? — тигән булды.
— Бына шулай, улым, тормош та ошо баландай, — тип һүҙен дауам итте Фаат Хаживәли улы. – Нисек үҫтерһәң, шундай емеш бирә. Ә эсендәге әсеһенә иғтибар итмә, татлы һүҙҙәрҙән тәмләнә ул. Бер-береңде аңлап, сабыр итеп, татыу йәшә­һәң, шул саҡта ғаилә усағы ла йылына.
…Теге саҡта, кире армия хеҙмәтенә киткәс, Фаат оҙаҡ ваҡыт һырғалаҡта бергәләп шыуған ҡыҙҙы онота алмай яфа­лана. Адресын алмағас, нисек та­бырға һуң? Был юлы ла егеткә бәхет йылмая. Тыуған яҡҡа ҡайтыу менән, ул һөй­гәнен йәнә осрата. Урындағы ятаҡ­тарҙың береһендә йәштәр уйынында кисәге диңгеҙсе аҙаша яҙған мөхәббәтен таба.
Ике улға ғүмер бүләк итә Малаховтар. Икеһе лә атаһының юлын һайлай. Ҡыҙ­ға­нысҡа ҡаршы, ун йыл элек ҡайғы ишек ша­ҡый: Рәфистәре, үҙ ғаиләһен дә ҡороп өлгөрмәй, юл һәләкәтендә вафат була. Оло юғалтыу кисергән ата-әсә баҙап ҡала. Сабырлыҡ, бер-береңде аңлау хи­се менән ҡайғыны еңәләр. Бөгөн Зөл­фи­рә менән Фаат Малаховтарҙың бөтөн булмышы улдары Радикка, килендәренә, ике ейәнсәре менән ейәненә бәйле. Күҙ терәп торғандары – ошо балалар, тиһәк тә, хаталанмайбыҙҙыр.

Һыйыр аҫрап, баҡса үҫтереп … ҡалала

Баланды тиреп бөтәрәк Зөлфирә Нурулла ҡыҙы:
— Ярай, улым, һин бабайың менән һөйләшә тор, мин һыйыр һауып киләйем, — тигәс, аптырап киттем. Баҡтиһәң, Малаховтар ҡала биләмәһендә йәшәп тә һыйыр аҫрай икән. Эргә-тирәлә ҡайҙан көтөү булһын, Фаат ағай малҡайҙарына көн дә үләнде ташып ашата.
— Бала-саға өсөн тотабыҙ инде ул һыйырҙы, — ти уңған хужалар. Баҡса­лағы йәшелсә, еләк-емештең һығылып үҫкәненә йәнә һоҡландыҡ (хатта виноград та бар). Ҙур ике йорт, мунса һәм һа­райҙың һәммәһе лә яҡшы кимәлдә! Һөт тә, ит тә, тоҙло ҡыяр-помидор ҙа, бал да — үҙҙәрендә.
Хеҙмәт ветераны бөгөн дә “тимер ат”тан айырылмай. Ваҡ-төйәк мәшәҡәте буйынса “Форд”та елдерһә, бесәнде яратҡан “ЗИЛ”-ында ташый. Юҡ-юҡта йөк машинаһы ярҙамында аҡса ла эшләп ала ул. Иң мөһиме — автомобилдәр һәр саҡ “ялт” итеп тора, һәр детале төҙөк! Хужа күңеленә ҡасандыр эйәләшкән машина “ене” һаман да йәшәүен дауам итә, ахыры.
***
Тормош нәҡ тәбиғәттәгесә бит ул: үҙ ваҡыты менән сәскә ата, көнө еткәс, емешен бирә, тик сабыр итеп, бер-береңә терәк-таяныс булып йәшәү генә зарур. Малаховтар ғаиләһе, һис шикһеҙ, ошо ҡанунға таянып йәшәй.