Ғафури районындағы был тәбиғәт ҡомарт­­­ҡы­һын өй­рәнеү тарихы уҙған быуаттың 70-се йылдарына барып тоташа. Заманында мәмерйәнең боҙ­ло­ғон­да бер һунарсы ит һаҡлар була һәм ошо урынды спелеологтарға күрһәтеп бирә. Был хаҡта урын­дағы гәзиттә яҙылып сыға.
Артабанғы хәлдәр һунар­сы өсөн дә, мәмерйә өсөн дә бик яҡшынан булмай. Мәмерйә төпкө­лөндә аҙна­лар дауамында ер аҫты базаһы лагерҙары тора, был урынды күрергә теләгән туристар төркөмө күбәйә.
Экологик мәҙәнилектең түбән булыуы һәм кеше­лектең тирә-яҡ мө­хит­кә ҡа­рата кире йоғонтоһо Кин­дерле мәмерйәһен аяныслы хәлгә килтерә. Зал­дарҙа көслө аммиак еҫе торһа, таштарҙа сүп-сар күбәйә, ә стена­ларҙа үңәҙҙәр бар­лыҡҡа килә. Ахыр сиктә мәмерйә эсендә кешеләр һәләк булған бәхетһеҙ осраҡ­тарҙан һуң Баш­ҡорт­остан Республикаһы Хөкү­мә­те ҡарары менән мәмерйәгә инеү тыйыла.
Был ваҡиғаларҙан һуң байтаҡ ва­ҡыт үткәс, Еҙем йылғаһы буйында “Киндерле-2014” тип исем­лән­гән дүр­тенсе экологик лагерь ойошторолдо. Мә­мерйәне тәртип­кә килте­реү сара­ның төп маҡсаты итеп бил­дәләнде. Ошо ваҡыт эсендә ер аҫты галереяларынан күп сүп-сар сыға­рылды, эргә-тирәһен йы­йыш­тырыу буйынса ла арыу уҡ эш башҡарылды.
Сираттағы экологик акцияла яҡ­таш­тарым – йәш туристар стан­цияһы әүҙем­селәре һәм тәр­биә­лә­неү­селәре лә ҡатнашты. Ишем­бай ҡалаһында йәшә­гән ирек­мән һәм турист Артур Мир­ғәлә­үетдинов үҙе­нең алған тәьҫо­раттары менән бүлеште. Уға заман­даш­тарыбыҙ тарафынан ҡая­ларға ҡал­дырылған яҙыу­ҙарҙы юйыу эшен баш­ҡарырға тура килә. “Эле­герәк Киндерлелә ма­тур ста­лактиттарға һәм сталаг­миттар­ға һоҡланырға мөм­кин булһа, хәҙер унда туристар ҡал­дырған сүп-сар ме­нән туҡ­ланған сыс­ҡан­дарҙы кү­рер­гә мөмкин. Был тәбиғәт ҡомартҡыһы яҡлауға һәм ҡурса­лауға мохтаж”, – тип белдерҙе Артур.