Беҙ, ябай халыҡ, урындағы власть органдары менән көндәлек тиерлек аралашып йәшәүгә, проблема­лары­быҙ хаҡында улар менән асыҡтан-асыҡ һөйләшеүгә хоҡуҡлы­быҙ. Съезды асҡанда Рөстәм Хәмитов нәҡ ошо хаҡта билдәләп үтте:
– Халыҡтың күп өлөшөнә нин­дәйҙер һан-статистикалар, ил кимә­лендәге күрһәткестәр мөһим түгел. Улар тормош кимәлен урындағы күрһәтелгән хеҙмәттән, йәшәү шарттарынан сығып билдәләй. Бөтә йәшәйештең, тормош хәрәкәтенең уртаһында Кеше тора. Ошо хаҡта онотмаһаҡ ине. Ә уға өйөн йылытыр өсөн – газ, йыуынырға – ағып торған һыуы, магазиндарҙа үҙ етеште­реү­сеһе тәҡдим иткән аҙыҡ-түлек, уны һатып алырға аҡсаһы, үҙенә – эш, балаларына баҡса-мәктәптәрҙә урын һ.б. кәрәк. Шуға илебеҙ, респуб­лика­быҙ үҫешһен өсөн тәү сиратта беҙ – төрлө кимәлдәге власть вәкилдәре – яуап­лы. Әгәр халыҡ һиңә власты ышанып тапшырған икән, һис шик­һеҙ, шул ышанысты аҡларға тейеш­һең.
Төбәк етәксеһе шулай уҡ рес­публиканың бөгөнгө тормошона ла туҡталып китте.
– Халыҡ менән власть араһы яҡыная икән, тимәк, төбәктә тормош та яҡшыра, тигән һүҙ. Һуңғы йылдар эсендә ниндәйҙер алға китеш бар: юлдар торошо яҡшыра, яңы йорттар, социаль биналар сафҡа инә, – тине ул. – Әммә проблемалар ҙа етерлек: ауыл тормошон, ҡала йөҙөн күр­кәмерәк итеү йәһәтенән башҡараһы эш байтаҡ. Мәҫәлән, алдағы йылдан ауыл биләмәләренең финанс хәле яҡшырасаҡ – 100 мең һумға күберәк аҡса бүленәсәк. Бынан тыш, трак­торҙар аласаҡтар. Тик был эштәр күлдәге тамсылай ғына әле.
Үкенескә ҡаршы, урындарҙағы ҡайһы бер властың эш һәм яуап­лылыҡ яғынан һаман да аҡһағаны һиҙелә. Халыҡ менән берҙәм эшләү, мәғлүмәт технологияларын ҡулла­ныуҙы үҫтереү, инвестициялар йә­леп итеү мөмкинлеген файҙа­ланыу һүлпән бара. Уйлап ҡына ҡарайыҡ, күпме буш ер ята, буш бина фай­ҙаһыҙға ултыра.
Ауыл хужалығы хеҙмәтсән­дәре­нең эш хаҡы уртаса 12 мең һум – дөйөм республиканыҡынан ике тапҡырға кәмерәк. Был йәһәттән дә баш­ҡа­раһы эштәр байтаҡ әле. Ябыҡ торған клубтарға йән өрөү, туған телде өйрәнеүҙе үҫтереү, ауыл балаларын төрлө ҡалаларға экскур­сияға йөрө­төү, Интернет ярҙамында музейҙарға сәйәхәт ҡылыу – бары­һын да атап сығыу мөмкин дә түгел. Әммә шуныһы шарт: халыҡтың ихтыяжын тойоп, һиҙеп эшләргә кәрәк.
Тағы бер мөһим проблемаға туҡ­талып үтте телмәрендә Рөстәм Хәмитов: ул да булһа – муниципалитеттар, биләмәләр араһындағы бәй­ләнештең һүлпән булыуы. Ысынлап та, күршеңдең хәленә ҡарап та, ҡай­һы берҙә үҙ эшеңә һығымта яһайһың бит. Шуға район-ара, ҡалалар дуҫ­лығы, биләмәләрҙең тәжрибә уртаҡлашыуы мөһим.
– Ниңә, мәҫәлән, ябай ауыл балаһына күрше ятҡан ҡалаға барып концерт ҡарамаҫҡа, спорт уйындарында ҡатнашмаҫҡа? – тигән тәү ҡарашҡа ябай, әммә шул уҡ ваҡытта тәрән мәғәнәле һорау бирҙе залға Рөстәм Зәки улы. – Берҙәмлектә – көс, тип юҡҡа әйтмәй халыҡ.
Берҙәмлек тигәндән, Башҡортос­тан – күп милләтле республика, халыҡтар дуҫлығы хаҡында төбәктән ситтә лә яҡшы беләләр. Ошо хаҡта үҙенең сығышында Рәсәй Пре­зидентының Волга буйы федераль округындағы Тулы хоҡуҡлы вәкиле ярҙамсыһы Валерий Савин да билдәләп үтте.
Урындағы власть халыҡтың йәшәү кимәлен нисек кенә күтәрергә теләмәһен, эш һуңғы сиктә барыбер ҙә аҡса юҡлыҡҡа барып төртөлә. Әлбиттә, федераль, республика, муниципаль бюджет ҡаралған, шулай уҡ инвестиция сәйәсәте менән оҫта эш итә белгән состар ҙа юҡ түгел. Тик барлыҡ аҡса яңы бина төҙөү түгел, ҡайһы берҙә тишек-тошоҡто ямарға ла етмәй. Нимә эшләргә һуң? Башҡортостан Республикаһы Муниципаль берәмектәр советы рәйесе Алексей Изотов ошо һорауға үҙенең сығышында яуап бирергә тырышты. Атап әйткәндә, Алексей Николаевич һалымдың шаҡтай өлөшө “Үҙәккә” – федераль бюджетҡа китеүенә әсенде.
– Мәҫәлән, элегерәк һалымдың 40 төрө үҙебеҙҙә ҡалһа, хәҙер – ни бары өс төрө, – тине ул. – Минеңсә, юл хәүефһеҙлеген боҙған өсөн түләнгән штраф аҡсаһын ғына үҙебеҙҙә ҡалдырһаҡ та, хәл күпкә яҡшырыр ине.
…Ике йылға бер тапҡыр уҙғары­лып килгән съездың эше ошо осрашыу менән генә сикләнеүе дөрөҫ булмаҫ ине, сөнки, республика етәк­сеһе әйткәнсә, бергәләп эшләү зарур – шул ваҡытта ғына уңышҡа өлгә­шер­гә мөмкин. Киләсәктә ҡала-район, биләмә хакимиәте баш­лыҡ- ­тары бер-береһе менән дә, халыҡ менән дә ҡулға-ҡул тотоношоп алға барыр тигән өмөттә ҡалайыҡ.