Беҙҙең халыҡ борон йәйләүҙә йәшәгән, аҙаҡ ауылдарға туплана башлаған. Тәби­ғәт балаһы булғанға күрә башҡорттоң ер-һыуҙан, йәшеллектән айырылғыһы килмәй. Шуға ла ауыл уның төп йәшәү урыны, ни­геҙе булып тора.
Ләкин һуңғы йылдарҙа илдә барған сәйәсәт күп кешене аптырауға һала. М. Аҡ­мулланың “Башҡорттарым, уҡыу кәрәк, уҡыу кәрәк!”, В. Лениндың “Учить­ся, учиться и учиться!” тигән саҡырыуҙары онотолдо, улар “ҡулайлаштырыу” һүҙе менән алмаштырылды. Иң борсолдорғаны шул: мәк­тәп­тәр ябыла, был айырыуса ауылды йәшәү сығанағы итеп күргән баш­ҡорттарға ҡағыла. Дан тотҡан совет мә­ға­риф сис­темаһы юҡҡа сыға, уҡы­тыу­сы­лар ҡыҫҡар­тыла. Йыл һайын уларға юғары уҡыу йортон тамамлаған меңәрләгән белгес өҫ­тәлә.
Тәрбиәнең төп нигеҙен тәшкил иткән хеҙмәт бөтөнләй онотолдо, эшһеҙҙәр дәү­ләт пособиеһы алыу өсөн сиратҡа тора. Оҫтаханалар ҙа юҡҡа сыға. Тир түгеп өйрәнмәгән йәш быуындан нимә көтәһең? Балаларҙың белем кимәле түбәнәйә, тәр­тип яғы аҡһай. Эш булмағанлыҡтан, йәш­тәр ситкә китергә мәжбүр, шуға ла ауыл халҡының төп өлөшөн ҡарт-ҡоро тәшкил итә. Киләсәктә нимә көтә? Ауылдарҙа тормош һүнеүгә табан бара.
Был күңелһеҙ күренеш һаулыҡ һаҡлау өлкәһен дә урап үтмәне. Дауаханалар, бала табыу йорттары ябыла. Ғөмүмән, элекке түләүһеҙ медицина аҡса “тоҡсайы”на әй­ләнә бара. Мәҙәниәт усаҡтары, китапханалар ҙа бөлгөн хәлдә. Әгәр тормош ар­табан да ошо йүнәлештә барһа, ауылдар бөтөп, халыҡ ҡалаға күсеп бөтмәҫ тимә. Ер бү­леүселәр килеп, бөтә байлығыбыҙға хужа булыр ҙа үҙебеҙҙе ҡол итер.
Ҡалаға күсеп барған башҡорттарҙың теле үҙгәрә. Мөхиткә яраҡлашып, ул ҡала теленә әйләнә. Бынан тыш, уларға милләт­те юғалтыу хәүефе янай. Быға ҡатнаш никахтар сәбәп буласаҡ.
Телгә алынған барлыҡ мәсьәләләр үҙ-ара тығыҙ бәйләнгән. Был хаҡта ғалимдарҙың, йәмәғәтселектең фекерҙәре кәрәк. Ниңәлер улар өндәшмәүҙе хуп күрә. Ҡайҙа һеҙ, милләт йөҙө-зыялылар?